Yer yuzining 70 foizi ummonlar bilan qoplangan. Zangori dengizlarda turfa xildagi jonivorlar ajib bir uyg‘unlikda hayot kechiradilar. Ulardan biri delfinlardir.

Delfinning bo‘yi taxminan 2,5 metr va vazni 150 kgni tashkil etadi. Bunday og‘ir vaznga ega bo‘lishiga qaramay, delfinlar o‘ljalarini dengizda hech qanday qiyinchiliksiz tez ovlaydilar. Ularning silliq terilari suvda tez harakat qilish va suzish imkonini beradi.

Tez suzishga imkon beruvchi yana bir xususiyat bu burunlaridir. Ularning burunlari suvda juda tez suzishlari uchun qulay tarzda yaratilgan. Ularning bu holati odamlarni ham ilhomlantirgan va ular bu tirik mavjudotlarning tuzilishini o‘zlari yasagan kemalarda namuna sifatida qo‘llab kelmoqdalar.

Delfinlar suzish paytida muntazam ravishda nafas olish uchun suv yuzasiga chiqishlari kerak. Shuning uchun, boshqa baliqlardan farqli o‘laroq, ularning dumlari vertikal emas, balki gorizontaldir.

Delfinlar boshlarining yuqori qismida joylashgan teshik orqali nafas oladilar. Sho‘ng‘in paytida havo teshigi elastik “qopqoqlar” bilan avtomatik ravishda yopiladi. Nafas olish tizimiga suv ham, oziq-ovqat ham kira olmaydi.

Ular o‘z to‘qimalarida, ayniqsa mushaklarida kislorodni saqlash qobiliyatiga ega. Shu sababli, ular 200 metr chuqurlikda 10 daqiqa turishi mumkin.

Alloh taolo delfinlarga tovush to‘lqinlari yordamida tashqi dunyo bilan aloqa qilishga imkon beruvchi g‘oyatda murakkab va o‘ta aniq sezgi organlari tizimini ato etgan. Olimlar bu hodisani “exolokatsiya” deb ataydilar.

Tashqaridan kelayotgan aks-sadolar yordamida delfinlar dengiz tubidagi har qanday jismning shakli, o‘lchamlari, harakat tezligi va hatto ungacha bo‘lgan masofa haqida g‘oyatda aniq tasavvurga ega bo‘la oladilar.

Delfinlar ushbu noyob a’zolari yordamida juda katta hududni bir zumda, go‘yo dengiz tubining xaritasini tuzgandek o‘rganib chiqadilar. Ushbu misli ko‘rilmagan mukammal gidrolokatsiya tizimi yordamida delfinlar dengiz tubini go‘yo elektron skaner kabi suratga olib chiqadilar.

Bu qadar yuksak texnologiyali o‘ta aniq va nozik sistemaning go‘sht va suyaklardan yasalib, dengiz jonivorining tanasiga joylashtirilishi Alloh taoloning yaratish qudrati va hikmatiga inkor qilib bo‘lmas dalildir.

Zamonaviy suvosti kemalari ham xuddi ana shunday gidrolokator yordamida harakatlanadilar. Ammo suvosti kemalari uchun yigirmanchi asrdagina ishlab chiqilgan texnologiyadan delfinlar ming yillardan beri foydalanib kelmoqdalar.

Delfinlar o‘z gidrolokatorlaridan aloqa vositasi sifatida ham foydalanib, o‘zaro ajoyib muloqot tizimini tashkil qiladilar. Masalan, ular bir-birlari bilan 220 km masofada turib ham bemalol aloqa o‘rnata oladilar. Delfinlar ushbu aloqa vositasidan asosan o‘z juftlarini topishda va bir-birlarini xavf-xatardan ogohlantirishda foydalanadilar.

Delfinlarning ko‘zi yana bir ajoyib xususiyatga ega. Ularning ikki ko‘zi bir paytning o‘zida ikki tomonga qaray oladi. Masalan, u o‘zi suzib ketayotgan tomonni ham va ayni paytda yon tomonni ham ko‘rib turadi, chunki yon tomondan akulalar to‘dasi hujum qilib qolishi mumkin.

Bundan tashqari, delfinlar zarur paytda bir ko‘zini yumib olishi ham mumkin. Bu paytda miyaning yarmi uyquga cho‘madi. Keyin u ikkinchi ko‘zini yumib, miyaning ikkinchi yarmiga ham dam berishi mumkin. Shu tariqa delfinlar hech qachon uxlamaydi, balki doimo uyg‘oq va sergak yuradi.

Davron NURMUHAMMAD