Sayt test holatida ishlamoqda!
19 May, 2026   |   1 Zulhijja, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:24
Quyosh
05:01
Peshin
12:25
Asr
17:27
Shom
19:42
Xufton
21:12
Bismillah
19 May, 2026, 1 Zulhijja, 1447
Maqolalar

Ilk marta Rasululloh ﷺni ko‘rganimda

18.05.2026   2762   4 min.
Ilk marta Rasululloh ﷺni ko‘rganimda

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Robi’a ibn Ka’b roziyallohu anhu Allohning Rasuli sollallohu alayhi va sallam bilan uchrashgan kunini bunday hikoya qiladi:

«Qalbim iymon nuri bilan charog‘on bo‘lganida yoshgina yigitcha edim. Ilk marta Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni ko‘rishga musharraf bo‘lganimdayoq u zotni juda qattiq yaxshi ko‘rib qoldim, butun fikr-zikrimni Allohning Payg‘ambariga bo‘lgan muhabbat egallab oldi.

Bir kuni xayolimga bunday fikr kelib qoldi: «Ey Robi’a, Payg‘ambar alayhissalomning xizmatlariga bormaysanmi? Agar taklifingni qabul qilsalar, hamisha yonlarida yurib, suhbatlaridan bahramand bo‘larding, dunyo va oxirat yaxshiliklarini qo‘lga kiritarding». Shu zahoti umid bilan Faxri koinot huzurlariga bordim, xizmatlarini qilmoqchiligimni aytdim. U zot umidimni yo‘qqa chiqarmadilar, xodimlikka oldilar.

Shu kundan boshlab Hazrat Payg‘ambar alayhissalomdan bir qadam ham uzoqqa ketmadim, qayerga borsalar, hamroh bo‘ldim. Nigohlari tushishi bilan huzurlariga chopib boraman. Biror narsaga ehtiyojlari bo‘lsa, bajarishga shoshaman. Kun bo‘yi birga bo‘lib, xizmatlarini qilaman. Xufton namozidan so‘ng uylariga kirib ketganlarida men ham qaytmoqchi bo‘lardim, ammo bir fikr ketishdan to‘sib turardi: «Qayoqqa borasan? Mabodo tunda Rasuli akramning ishlari chiqib qolsa-chi?» deb o‘ylab, eshik yonida tong ottirar edim».

Payg‘ambarimiz alayhissalomning ajoyib odatlari bor edi: bir yaxshilik qilgan kishiga uning yaxshiligini o‘n chandon qilib qaytarar edilar. U zot mening xizmatlarimni ham taqdirlamoqchi bo‘lib, huzurlariga chorladilar. Borsam, u zot:

Robia, mendan biror narsa so‘ra, – dedilar.

Men nima so‘rashni bilmay o‘ylanib qoldim:

– Yo Allohning Rasuli, menga biroz muhlat bering, oldin o‘ylab olay, keyin nima kerakligini aytaman.

U zot ma’qulladilar.

O‘shanda na oilam, na mol-dunyoim, na uy-joyim bor edi. O‘zimga o‘xshagan faqir musulmonlar qatori masjidning supasida kun kechirar edim. Odamlar bizni «Islom mehmonlari», «ahli suffa» deb atashardi. Kim Payg‘ambar alayhissalomga sadaqa-ehson olib kelsa, hammasini bizga yuborardilar, kimdan hadya olsalar, arzimagan qismini olib qolib, qolganini «Islom mehmonlari»ga tarqatar edilar.

O‘ylay-o‘ylay, «Payg‘ambar alayhissalomdan mol-dunyo so‘rasammikin, qashshoqlikdan qutulib, boshqalarga o‘xshab, hovli-joy, bola-chaqa qilardim», degan xayolga ham bordim. Ammo bu fikrimdan darrov qaytdim: «Nimalar deyapsan, Ka’bning o‘g‘li? Mol-dunyo o‘tkinchi narsa. Alloh azza va jalla rizqingni berib qo‘yibdi, xohlasang ham, xohlamasang ham kelaveradi. Rasuli akram Parvardigorimiz huzurida shunday maqomga egalarki, nima so‘rasalar, rad etilmaydi. Shundan foydalanib, Allohdan oxirat yaxshiligini so‘ramaysanmi?»

Bu fikrdan ko‘nglim ravshan tortdi. Xushnud holatda Sarvari olam janobimizning oldilariga bordim.

– Xo‘sh, nima deysan Robi’a? – dedilar u zot.

– Yo Allohning Rasuli, duo qiling, Alloh meni jannatda sizga yo‘ldosh qilsin, – dedim.

Buni senga kim o‘rgatdi? – deb so‘radilar.

– Hech kim. Avval boylik so‘ramoqchi ham bo‘ldim, ammo o‘tkinchi yaxshilikdan abadiy ne’matni afzal bilib, siz bilan jannatda birga bo‘lishni so‘rashni Alloh dilimga soldi.

Rasuli akram uzoq vaqt sukut qilib qoldilar. Keyin:

Balki boshqa biror narsa so‘rarsan? – dedilar.

– Yo‘q, – dedim qat’iy, – menga boshqa narsaning keragi yo‘q!

U holda mening duoim qabul bo‘lishi, sening talabing hosil bo‘lishi uchun ko‘p sajda qilgin, – dedilar Sarvari olam.

Shundan keyin yanada ko‘proq g‘ayrat bilan ibodat qiladigan bo‘ldim. Chunki Payg‘ambarimiz alayhissalomga dunyoda xodim va suhbatdosh bo‘lganim kabi, oxiratda ham hamrohlikka erishish ishtiyoqida edim».

Shayx Zulfiqor Ahmad Naqshbandiyning
"Ishqi Rasul" kitobidan Nodirjon Odinayev tarjimasi

 

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Ishorai sabboba qanday qilinadi?

19.05.2026   1243   3 min.
Ishorai sabboba qanday qilinadi?

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Bugungi kunda namozxonlar orasida ishorii sabboba qanday amal va uning qachon qilish kerak degan savollar ko‘p eshtilmoqda. Hanafiy mazhabimizda ishorai sabboba sunnat amal xisoblanadi. U to‘g‘risida bir necha xadisu shariflar vorid bo‘lib quydagi manbalarda u to‘g‘risida va qanday qilinishligi borasida to‘xtalib o‘tilgan. Abu Lays Samarqandiy “Navozil”, Kamoliddin Ibnu Humom “Fathul qodir”, Alloma Alouddin Kosoniy “Badoius Sanoiy”, Ibn Obidiyn “Raddul muxtor”, Abdulhay Laknaviy “Umdatur rioya”, “E’lous-sunan” kabi mo‘tabar manbalarda ham sunnat ekanligi zikr qilingan.

Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Nabiy sallolohu alayhi vasallam namozda, ya’ni tashahhudga o‘tirsalar o‘ng qo‘llarini o‘ng tizzalarini ustiga chap qo‘llarini chap tizzalarini ustiga qo‘yib ko‘rsatkich barmoqlarini ko‘tarib ishora qilardilar chap qo‘llari tizzalarini ustida turar edi”. Ushbu hadisga sahobalar, tobeinlar, amal qilib, tashahhudda ishorani ixtiyor qildilar.

Imom Suyutiy “Jome’ul kabir” kitoblarida Uqba ibr Omirdan rivoyat qiladilar: “Kishi namozida ishora qiladigan har bir ishorasiga o‘nta hasanot yoziladi”, dedilar.

Ibni Obidiyn “Raf’ul taraddud” nomli kitoblaridagi ishorai sabboba haqida vorid bo‘lgan hadislar, olti sahih kitoblarning hammasida zikr qilingan. U hadislarni hattoki, ma’naviy mutovotir deyish durust bo‘ladi deganlar.

Ishorai sabboba qilish borasida sahobalar, ularga ergashgan tobe’inlar ixtilof qilmadilar. Imom Abu Hanifa va u zotning ikki shogirdlari Imom Abu Yusuf va imom Muhammmad, imom Molik, imom Shofiiy, imom Ahmad ibn Hanbal hamda mutaqaddim ulamolar ishorai sabboba sunnat ekaniga ittifoq qilishgan.

Ishorai sabboba degani tashahhuddagi “Ashhadu allaa ilaha illallohu” degan iborani o‘qigan paytda “Laa ilaha” degan joyida o‘ng qo‘lning ko‘rsatkich barmog‘ini yuqoriga ko‘tarishga aytiladi. Bu masalada fuqaholar ixtilof qilishgan. Ko‘pchilik ulamolar bu amalni sunnat deyishgan.

Shunga ko‘ra, bu masalada ixtilof qilmasdan har bir namozxon o‘zining ustozi o‘rgatganidek namoz o‘qib, ishorai sabboba qilganlarni yoki qilmaganlarni tanqid ostiga olmasligi lozimdir.

Abdulloh ibn Zubayr roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam (tashahhudda) duo qilsalar (ko‘rsatgich) barmoqlari bilan ishora qilar va uni haraktlantirmas edilar” (Imom Nasoiy va Imom Abu Dovud rivoyati).

Ushbu hadisinig sanadini Imom Navaviy rahimahulloh sahih deganlar. Mulla Aliy Qoriy rahimahulloh mazkur hadis sharhida bunday deydilar: “Hadisdagi “duo qilsalar”dan murod tashahhud duosini o‘qisalar, deganidir. Chunki tashahhud o‘z ichiga duoni ham qamrab olgani sababli, uni duo deyish mumkin” (“Mirqotul mafotiyh” kitobi 3-juz, 454 bet).

Bu hadisi sharif barmoqni faqatgina bir marta ko‘tarib, ishorada barmoqni qimirlatmaslik kerakligiga ochiq-oydin dalolat qilmoqda. Qolaversa, namozda barmoqni qimirlatish behuda ish bo‘lib, namozda behuda ish qilish makruhdir.

Bu masalada hanafiy mazhabidagi keyingi ulamolarimiz “Har kimning ustozi ishorai sabbobani qilishni o‘rgatgan bo‘lsa,qilsin, aks holda uni qilmasin. Muhimi ixtilofga sabab bo‘lmasin”, deb tavsiya qilganlar.

Xulosa qilib aytadigan bo‘lsak ishorai sabbobani tashaxxudga o‘tirganda, tashaxxud duosini o‘qib “Ashhadu allaa” deganda o‘ng qo‘lni ko‘rsat barmog‘ini ko‘tariladi, “illalloh” deganda tushiriladi. Tashaxxud duosini avvalidan qo‘lni qimirlatib turishlik durust emas. Shuni ta’kidlash lozimki ishorai sabboba rivoyatlaridan bexabar bo‘lib, bu amalni qilmagan namozxonni aslo malomat qilinmaydi.

Yunusxon UMAROV,
Kosonsoy tuman “Sadpiri Komil” jome masjidi imom-xatibi

MAQOLA