Bismillahir Rohmanir Rohiym
Savol: Mayyitni qabrga qo‘yayotganda “Ala millati Rasulillah” deyiladi. Shuni “Ala ummati Rasulillah”, deyish kerak emasmi? Chunki Qur’oni karimda “Millati Ibrohim” deb, ya’ni “millat” so‘zi Ibrohim alayhissalomga nisbatlanib keladi.
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Mayyitni qabrga qo‘yishda “Bismillah va ala millati Rasulillah” deyiladi. “Ala ummati” deyilmaydi.
Bu ibora hadisi shariflarda shu lafzlar bilan kelgan. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam va sahobai kiromlar roziyallohu anhum mayyitni qabrga shunday deb qo‘yganlar.
Bu yerdagi “millat” so‘zidan etnik kelib chiqishi bir bo‘lgan insonlar guruhi tushunilmaydi. Balki din, shariat, yo‘l degan ma’nolar nazarda tutiladi.
Bu haqida Abu Mansur Moturidiy rahimahulloh “Bismillah va ala millati Rasulillah” iborasi “Biz bu mayyitni Alloh taoloning nomi bilan hamda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning shariatiga ko‘ra dafn qildik”, degan ma’noni anglatadi, deganlar. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi
30 may kuni “Haj – 2026” mavsumi Ishchi guruhi rahbari – Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisi Sodiqjon Toshboyev, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari, shifokorlar jamoasi yetakchisi Alisher Saatov ishtirokida haj ibodati muvaffaqiyatli amalga oshirilgani yuzasidan yig‘ilish bo‘lib o‘tdi.
Unda soha rahbarlari o‘zbekistonlik ziyoratchilarning haj amallari tashkiliy va shar’iy jihatdan juda chiroyli ado etilganini bildirib, Mino, Arafot, Muzdalifa, Jamarotdagi ibodatlar va qurbonliklar o‘z vaqtida sifatli hamda manbalarda belgilangan tartibda bajarilganini alohida ta’kidladilar. Buning uchun tinimsiz mehnat qilgan ishchi guruhi, mingboshilar, ellikboshilar, shifokorlar va oshpazlar jamoalariga alohida minnatdorlik izhor etdilar.
Shuningdek, haj mavsumi davomida yurtimiz hojilari Davlatimiz Rahbarining bevosita ko‘maklarini, beqiyos g‘amxo‘rliklarini his qilib turganlari, ular uchun barcha shart-sharoitlar muhayyo etilganini alohida qayd etdilar.
Ayniqsa, Prezidentimizning hojilar holidan xabardor bo‘lib turganlari, qo‘ng‘iroq qilganlari, Qurbon hayiti bilan butun xalqimizni qutlagani barcha yurtdoshlarimiz qatori haj safarida yurgan hamyurtlarimizni ham nihoyatda quvontirgani alohida ta’kidlandi.
Yig‘ilishda ta’kidlanganidek, “Haj – 2026” mavsumi tarixiy natija va ulkan muvaffaqiyatlarga boy bo‘lgani e’tirof etildi.
Ziyoratchilar muqaddas manzillarda toat-ibodatlarini risoladagidek bajarib, xatmi Qur’onlar qildilar, yurtimiz ravnaqi, xalqimiz farovonligi va Davlatimiz Rahbari haqqiga samimiy duolar qildilar.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati