"Tinchlik, millatlar va dinlararo bag'rikenglik, Vatanni ardoqlash, oilani muqaddas sanash kabi g'oyalarni targ'ib qiluvchi dinimiz nomiga dog' tushurgan va butun jahon xalqlari nigohida islom dinini “terrorizm dini”ga aylantirishga xizmat qilayotgan va musulmonlarni islom tsivilizatsiyasi rivojiga qo'shgan tarixiy xizmatini yo'qqa chiqarayozgan soxta salafiylik XXI asrda musulmonlar boshiga kelgan eng katta musibat bo'ldi. Bu oqim ko'plab ulamolarning joniga qasd qilish, xudkushlik, tinch aholini qirib tashlash, voyaga etmagan bolalarni qo'liga qurol berish, olimlarni qadrsizlantirish kabi musulmonchilikka umuman to'g'ri kelmaydigan sifatlarga egaligi bilan musulmonlarni jahon hamjamiyati oldida qadrsizlanishiga xizmat qildi.
Soxta salafiylar “tasavvuf – bu kufr”, “mazhabga ergashish — shirk”, “vasila – shirk”, “Alloh taolo osmonda” kabi ko'plab fitnaga sabab bo'luvchi mavzular orqali o'sib kelayotgan yosh avlodning aqlini zaharlashga harakat qildilar va ozmi-ko'pmi jamiyatni parokanda qilish, olimlarni qadrsizlantirish va yoshlarni o'z yo'llariga og'dirish kabi jirkanch maqsadlarga erishishga intildilar. Salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan aqidaviy fitnasi musulmonlar orasida tafriqalanishni keltirib chiqarishga sabab bo'lgan mavzulardan biridir.
Risolat davriga nazar solinsa, Rasululloh alayhis-salom, u kishidan so'ng sahobai kiromlar musulmonlarga: “Alloh taolo yuqorida” deb e'tiqod qilinglar” deb buyurmaganliklari ko'zga tashlanadi. Chunki, u paytda musulmonlar orasida “Alloh taolo osmondami, erdami?” degan savol yoki qarashga o'rin yo'q edi. Chunki ular Alloh taoloni Qur'on va hadis asosida sodda va asosli tarzda tanir edilar hamda e'tiqoddan chalg'ituvchi aqidaviy masalalardan o'zlarini olib qochar edilar. Shuning uchun ham Hasan Basriy rahmatullohi alayh tavhid ilmida ilmiy suhbat qilmochi bo'lsalar, salohiyatsiz insonlarni suhbatdan chetlatar edilar.
Imom Ahmad rahmatullohi alayh aytadi: “Alloh taolo O'zini o'zi yoki Rasululloh vasf etgan narsa bilan sifatlanadi. Bunda Qur'on yoki hadisga qo'shimcha qilmaymiz. Alloh u ila vasf etilgan narsa shaksiz haq deb bilamiz. Shu bilan bir qatorda ” (Unga o'xshash biror narsa yo'q) deb e'tiqod qilamiz. Uning sifatlari va fe'llarini o'xshashi yo'q. Nuqson va yaratilganlikni anglatuvchi barcha narsadan Alloh azza va jalla pokdir.”.
Imom Shofe'iy Imom Molikdan naql qilgan rivoyatda, “Rasululloh ummatga istinjo o'rgatib, tavhidni ta'lim bermasliklari mumkin emas. U zot hadisda: “La ilaha illalloh” deyish bilan kishi musulmon bo'ladi deb aytganlar. Lekin biror hadisda Alloh taologa yuqori tomonni, ya'ni osmonni nisbatini berish tavhidga aloqador, deb aytilmagan” deydilar.
Imom Shofe'iy: “Aqlli kishiga Alloh taoloni biror narsaga o'xshatish harom va bu mavzuda chuqur ketish ham” deganlar. Sahoba va tobe'inlarning hayotiga nazar solinsa, aqida masalasida ular juda hassos bo'lganliklari ko'zga tashlanadi, ya'ni bu mavzuda ular o'zaro bahs qilmaganlar. Aqida bahsiga omi xalqni jalb qilmaganlar va minbarlarda nozik aqidaviy masalalarni mavzu sifatida gapirmaganlar. Soxta salafiylar esa, musulmonlar orasida mazhabsizlikni singdirish maqsadida o'z izdoshlariga birinchi kundanoq “Alloh taolo osmonda”, “vasila harom”, “Alloh taoloning qo'li, yuzi mavjud” kabi aqidaviy masalalarni tizimli bayon qilib keladilar. Holbuki, bu chin salaflarning yo'liga ziddir. Soxta salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan e'tiqodiy qarashlari haqida so'z yuritishdan oldin, ahli sunna val jamoaning e'tiqodini bayon qilish va musulmonlar e'tirofiga sazovar bo'lgan salafi solihlarning mavzu bo'yicha qarashlarini keltirib o'tish o'rinlidir. Zero, birinchi singdirilgan fikr, u qanday bo'lishidan qat'iy nazar o'quvchi ongiga albatta u yoki bu jihatdan ta'sir qiladi. Allox taolo yurtimizni eng kuchli va bilimli bulgan ertamiz kelajaklarini uzing asragin.
Mingbuloq tumani “Mulla Abduraxmon” jome
Masjidi imom xatibi: Sherzodbek Axmedov.
2026 yil 14 oktyabr kuni Rossiya Federatsiyasining Ufa shahrida Boshqirdiston Respublikasi rahbari Radiy Xabirov ishtirokida «Islom omillari va qadriyatlari» XVII Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyasi bo‘lib o‘tdi. Anjuman doirasida tashkil etilgan «Yevroosiyo makonida islom ta’limini rivojlantirish» mavzusidagi II xalqaro davra suhbatida O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining ilmiy-ma’rifiy faoliyati va xalqaro hamkorlikka qaratilgan tashabbuslari taqdim etildi, xabar bermoqda iccu.uz.
Konferensiya Rossiya musulmonlari Markaziy diniy boshqarmasi, Rossiya Islom universiteti, Islom madaniyati, ilm-fani va ta’limini qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi hamda Boshqirdiston Respublikasi rahbari huzuridagi Davlat va konfessiyalararo munosabatlar bo‘yicha kengash ishtirokida tashkil etildi. Unda Rossiya musulmonlari Markaziy diniy boshqarmasi raisi, Oliy muftiy, Shayxul-Islom Talgat Tojuddin qutlov so‘zi bilan qatnashdi. Shuningdek, turli mamlakatlardan kelgan olimlar, diniy va jamoat arboblari islom ta’limi, ma’naviy qadriyatlar va xalqaro ilmiy hamkorlik masalalarini muhokama qildilar.
Xalqaro davra suhbatida O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktorining o‘rinbosari Gulnora G‘aniyeva ishtirok etib, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan tashkil etilgan Markaz faoliyatiga bag‘ishlangan videorolik va taqdimotni namoyish etdi. Unda Markazda olib borilayotgan ilmiy-tadqiqot ishlari, tarixiy-madaniy merosni o‘rganish va uni zamonaviy yondashuvlar asosida targ‘ib etish borasidagi natijalar haqida ma’lumot berildi.
Xususan, Markazda bugungi kunga qadar 800 ga yaqin ilmiy loyiha ishlab chiqilgani va ularning 600 ga yaqini amaliyotga joriy etilgani ta’kidlandi. Shuningdek, ajdodlarimiz qoldirgan boy ilmiy-ma’naviy merosni yosh avlodga yetkazish, islom sivilizatsiyasining ilm-fan va madaniyat taraqqiyotiga qo‘shgan hissasini keng targ‘ib qilish hamda ta’lim jarayonlarida zamonaviy texnologiyalardan foydalanish muhimligi qayd etildi.
Gulnora G‘aniyeva o‘z chiqishida 2027–2030 yillarga mo‘ljallangan Markaziy Osiyo va Rossiya olimlari hamda ilohiyotshunoslarini birlashtiruvchi yagona ilmiy-ma’rifiy hamkorlik strategiyasini ishlab chiqishni taklif etdi.
Mazkur tashabbus mutaxassislar o‘rtasida muntazam ilmiy muloqot va tajriba almashishni yo‘lga qo‘yish, qo‘shma ma’rifiy tadbirlarni tashkil etish hamda zamonaviy texnologiyalar asosida tarixiy va ma’naviy merosni keng jamoatchilikka, ayniqsa, yosh avlodga yetkazishga qaratilgan.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining ushbu xalqaro anjumandagi ishtiroki Markazning tarixiy-madaniy merosni o‘rganish va targ‘ib etish bilan bir qatorda, xalqaro ilmiy hamkorlikni rivojlantirish va yangi ma’rifiy tashabbuslarni ilgari surishga xizmat qiluvchi ilmiy platforma sifatidagi faoliyatini namoyon etdi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati