Sayt test holatida ishlamoqda!
07 Noyabr, 2026   |   27 Jumadul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:41
Quyosh
07:01
Peshin
12:12
Asr
15:30
Shom
17:15
Xufton
18:30
Bismillah
07 Noyabr, 2026, 27 Jumadul avval, 1448

Sof e'tiqod dushmanlari

03.12.2022   5984   4 min.
Sof e'tiqod dushmanlari

"Tinchlik, millatlar va dinlararo bag'rikenglik, Vatanni ardoqlash, oilani muqaddas sanash kabi g'oyalarni targ'ib qiluvchi dinimiz nomiga dog' tushurgan va butun jahon xalqlari nigohida islom dinini “terrorizm dini”ga aylantirishga xizmat qilayotgan va musulmonlarni islom tsivilizatsiyasi rivojiga qo'shgan tarixiy xizmatini yo'qqa chiqarayozgan soxta salafiylik XXI asrda musulmonlar boshiga kelgan eng katta musibat bo'ldi. Bu oqim ko'plab ulamolarning joniga qasd qilish, xudkushlik, tinch aholini qirib tashlash, voyaga etmagan bolalarni qo'liga qurol berish, olimlarni qadrsizlantirish kabi musulmonchilikka umuman to'g'ri kelmaydigan sifatlarga egaligi bilan musulmonlarni jahon hamjamiyati oldida qadrsizlanishiga xizmat qildi.


Soxta salafiylar “tasavvuf – bu kufr”, “mazhabga ergashish — shirk”, “vasila – shirk”, “Alloh taolo osmonda” kabi ko'plab fitnaga sabab bo'luvchi mavzular orqali o'sib kelayotgan yosh avlodning aqlini zaharlashga harakat qildilar va ozmi-ko'pmi jamiyatni parokanda qilish, olimlarni qadrsizlantirish va yoshlarni o'z yo'llariga og'dirish kabi jirkanch maqsadlarga erishishga intildilar. Salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan aqidaviy fitnasi musulmonlar orasida tafriqalanishni keltirib chiqarishga sabab bo'lgan mavzulardan biridir.


Risolat davriga nazar solinsa, Rasululloh alayhis-salom, u kishidan so'ng sahobai kiromlar musulmonlarga: “Alloh taolo yuqorida” deb e'tiqod qilinglar” deb buyurmaganliklari ko'zga tashlanadi. Chunki, u paytda musulmonlar orasida “Alloh taolo osmondami, erdami?” degan savol yoki qarashga o'rin yo'q edi. Chunki ular Alloh taoloni Qur'on va hadis asosida sodda va asosli tarzda tanir edilar hamda e'tiqoddan chalg'ituvchi aqidaviy masalalardan o'zlarini olib qochar edilar. Shuning uchun ham Hasan Basriy rahmatullohi alayh tavhid ilmida ilmiy suhbat qilmochi bo'lsalar, salohiyatsiz insonlarni suhbatdan chetlatar edilar.


Imom Ahmad rahmatullohi alayh aytadi: “Alloh taolo O'zini o'zi yoki Rasululloh vasf etgan narsa bilan sifatlanadi. Bunda Qur'on yoki hadisga qo'shimcha qilmaymiz. Alloh u ila vasf etilgan narsa shaksiz haq deb bilamiz. Shu bilan bir qatorda ” (Unga o'xshash biror narsa yo'q) deb e'tiqod qilamiz. Uning sifatlari va fe'llarini o'xshashi yo'q. Nuqson va yaratilganlikni anglatuvchi barcha narsadan Alloh azza va jalla pokdir.”.
Imom Shofe'iy Imom Molikdan naql qilgan rivoyatda, “Rasululloh ummatga istinjo o'rgatib, tavhidni ta'lim bermasliklari mumkin emas. U zot hadisda: “La ilaha illalloh” deyish bilan kishi musulmon bo'ladi deb aytganlar. Lekin biror hadisda Alloh taologa yuqori tomonni, ya'ni osmonni nisbatini berish tavhidga aloqador, deb aytilmagan” deydilar.


Imom Shofe'iy: “Aqlli kishiga Alloh taoloni biror narsaga o'xshatish harom va bu mavzuda chuqur ketish ham” deganlar. Sahoba va tobe'inlarning hayotiga nazar solinsa, aqida masalasida ular juda hassos bo'lganliklari ko'zga tashlanadi, ya'ni bu mavzuda ular o'zaro bahs qilmaganlar. Aqida bahsiga omi xalqni jalb qilmaganlar va minbarlarda nozik aqidaviy masalalarni mavzu sifatida gapirmaganlar. Soxta salafiylar esa, musulmonlar orasida mazhabsizlikni singdirish maqsadida o'z izdoshlariga birinchi kundanoq “Alloh taolo osmonda”, “vasila harom”, “Alloh taoloning qo'li, yuzi mavjud” kabi aqidaviy masalalarni tizimli bayon qilib keladilar. Holbuki, bu chin salaflarning yo'liga ziddir. Soxta salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan e'tiqodiy qarashlari haqida so'z yuritishdan oldin, ahli sunna val jamoaning e'tiqodini bayon qilish va musulmonlar e'tirofiga sazovar bo'lgan salafi solihlarning mavzu bo'yicha qarashlarini keltirib o'tish o'rinlidir. Zero, birinchi singdirilgan fikr, u qanday bo'lishidan qat'iy nazar o'quvchi ongiga albatta u yoki bu jihatdan ta'sir qiladi. Allox taolo yurtimizni eng kuchli va bilimli bulgan ertamiz kelajaklarini uzing asragin.

Mingbuloq tumani “Mulla Abduraxmon” jome
Masjidi imom xatibi: Sherzodbek Axmedov.

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

O‘zbekiston va Indoneziya olimlari Moturidiy merosi bo‘yicha akademik hamkorlikni kuchaytirmoqda

08.10.2026   79520   2 min.
O‘zbekiston va Indoneziya olimlari Moturidiy merosi bo‘yicha akademik hamkorlikni kuchaytirmoqda

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida O‘zbekiston va Indoneziyaning yetakchi ilmiy-ta’lim muassasalari vakillari ishtirokida «Islomiy merosni qayta jonlantirish: zamonaviy musulmon dunyosida aqidaviy o‘zlik, ma’naviy mo‘tadillik va ekologik amaliyot» mavzusida xalqaro ilmiy seminar bo‘lib o‘tdi, xabar bermoqda iccu.uz.

Seminar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi, O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi hamda Indoneziyaning LPTNU–PBNU, UNUSIA, UNU Yogyakarta, UNUGIRI va IPMAFA kabi nufuzli ilmiy-ta’lim muassasalari hamkorligida tashkil etildi.

Anjumanda Imom Moturidiyning boy ilmiy merosi, moturidiylik ta’limotidagi aqidaviy masalalari, diniy tafakkur, ma’naviy mo‘tadillik, shuningdek, islomiy merosning zamonaviy jamiyatdagi ahamiyatiga bag‘ishlangan ilmiy ma’ruzalar taqdim etildi.

Xususan, indoneziyalik tadqiqotchi doktor Sahal Mahfudh Imom Moturidiyning «Ta’vilot al-Qur’on» asaridagi qiroat talqinlarining lingvistik xususiyatlari hamda ularning aqidaviy va fiqhiy yondashuvlarga ta’siriga bag‘ishlangan tadqiqotini taqdim etdi.

Doktor Sahal Mahfudh  O‘zbekiston bilan yo‘lga qo‘yilgan ilmiy hamkorlikka alohida to‘xtalib, shunday dedi:

«O‘zbekiston islom ilmlari, xususan, Imom Moturidiy merosini o‘rganish bo‘yicha katta ilmiy salohiyatga ega. O‘zbekistonlik olimlar bilan hamkorlikda olib borilayotgan tadqiqotlar bizga yangi ilmiy manbalar bilan ishlash, turli yondashuvlarni o‘rganish va tajriba almashish imkonini bermoqda. Bunday ilmiy muloqot O‘zbekiston va Indoneziya o‘rtasidagi akademik aloqalarni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi, deb ishonamiz».

Shuningdek, doktor Nur Hidaya, Ls., M.A. Imom Moturidiyning «Kitob at-Tavhid» asari asosida aqidaviy o‘zlikning shakllanishi, turli qarashlar bilan ilmiy muloqot olib borish uslubi hamda asardagi nazariy yondashuvlar xususida ma’ruza qildi.

Doktor Nur Hidaya:

«O‘zbekistonda Imom Moturidiy va boshqa buyuk allomalar merosini o‘rganishga qaratilayotgan e’tibor bizda katta taassurot qoldirdi. Ayniqsa, o‘zbekistonlik hamkasblarimiz bilan bevosita ilmiy muloqot qilish, manbalar ustida birgalikda ishlash va fikr almashish tadqiqotlarimiz uchun muhim ahamiyatga ega. O‘zbekiston va Indoneziya olimlari o‘rtasidagi bunday hamkorlik kelgusida qo‘shma tadqiqotlar va ilmiy loyihalarni amalga oshirish uchun mustahkam asos bo‘lib xizmat qiladi».

Seminar davomida, shuningdek, Moturidiy va Muhosibiy merosida ma’naviy mo‘tadillik, O‘zbekiston va Indoneziya musulmon merosida ekologik tafakkur, tarixiy meros va zamonaviy amaliyotning o‘zaro bog‘liqligiga oid tadqiqotlar ham muhokama qilindi.

Mazkur xalqaro seminar O‘zbekiston va Indoneziya olimlari o‘rtasidagi ilmiy aloqalarni yanada mustahkamlash, Imom Moturidiy merosini zamonaviy ilmiy yondashuvlar asosida chuqur tadqiq etish, tajriba almashish hamda qo‘shma ilmiy izlanishlar ko‘lamini kengaytirishga xizmat qiladi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari