"Tinchlik, millatlar va dinlararo bag'rikenglik, Vatanni ardoqlash, oilani muqaddas sanash kabi g'oyalarni targ'ib qiluvchi dinimiz nomiga dog' tushurgan va butun jahon xalqlari nigohida islom dinini “terrorizm dini”ga aylantirishga xizmat qilayotgan va musulmonlarni islom tsivilizatsiyasi rivojiga qo'shgan tarixiy xizmatini yo'qqa chiqarayozgan soxta salafiylik XXI asrda musulmonlar boshiga kelgan eng katta musibat bo'ldi. Bu oqim ko'plab ulamolarning joniga qasd qilish, xudkushlik, tinch aholini qirib tashlash, voyaga etmagan bolalarni qo'liga qurol berish, olimlarni qadrsizlantirish kabi musulmonchilikka umuman to'g'ri kelmaydigan sifatlarga egaligi bilan musulmonlarni jahon hamjamiyati oldida qadrsizlanishiga xizmat qildi.
Soxta salafiylar “tasavvuf – bu kufr”, “mazhabga ergashish — shirk”, “vasila – shirk”, “Alloh taolo osmonda” kabi ko'plab fitnaga sabab bo'luvchi mavzular orqali o'sib kelayotgan yosh avlodning aqlini zaharlashga harakat qildilar va ozmi-ko'pmi jamiyatni parokanda qilish, olimlarni qadrsizlantirish va yoshlarni o'z yo'llariga og'dirish kabi jirkanch maqsadlarga erishishga intildilar. Salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan aqidaviy fitnasi musulmonlar orasida tafriqalanishni keltirib chiqarishga sabab bo'lgan mavzulardan biridir.
Risolat davriga nazar solinsa, Rasululloh alayhis-salom, u kishidan so'ng sahobai kiromlar musulmonlarga: “Alloh taolo yuqorida” deb e'tiqod qilinglar” deb buyurmaganliklari ko'zga tashlanadi. Chunki, u paytda musulmonlar orasida “Alloh taolo osmondami, erdami?” degan savol yoki qarashga o'rin yo'q edi. Chunki ular Alloh taoloni Qur'on va hadis asosida sodda va asosli tarzda tanir edilar hamda e'tiqoddan chalg'ituvchi aqidaviy masalalardan o'zlarini olib qochar edilar. Shuning uchun ham Hasan Basriy rahmatullohi alayh tavhid ilmida ilmiy suhbat qilmochi bo'lsalar, salohiyatsiz insonlarni suhbatdan chetlatar edilar.
Imom Ahmad rahmatullohi alayh aytadi: “Alloh taolo O'zini o'zi yoki Rasululloh vasf etgan narsa bilan sifatlanadi. Bunda Qur'on yoki hadisga qo'shimcha qilmaymiz. Alloh u ila vasf etilgan narsa shaksiz haq deb bilamiz. Shu bilan bir qatorda ” (Unga o'xshash biror narsa yo'q) deb e'tiqod qilamiz. Uning sifatlari va fe'llarini o'xshashi yo'q. Nuqson va yaratilganlikni anglatuvchi barcha narsadan Alloh azza va jalla pokdir.”.
Imom Shofe'iy Imom Molikdan naql qilgan rivoyatda, “Rasululloh ummatga istinjo o'rgatib, tavhidni ta'lim bermasliklari mumkin emas. U zot hadisda: “La ilaha illalloh” deyish bilan kishi musulmon bo'ladi deb aytganlar. Lekin biror hadisda Alloh taologa yuqori tomonni, ya'ni osmonni nisbatini berish tavhidga aloqador, deb aytilmagan” deydilar.
Imom Shofe'iy: “Aqlli kishiga Alloh taoloni biror narsaga o'xshatish harom va bu mavzuda chuqur ketish ham” deganlar. Sahoba va tobe'inlarning hayotiga nazar solinsa, aqida masalasida ular juda hassos bo'lganliklari ko'zga tashlanadi, ya'ni bu mavzuda ular o'zaro bahs qilmaganlar. Aqida bahsiga omi xalqni jalb qilmaganlar va minbarlarda nozik aqidaviy masalalarni mavzu sifatida gapirmaganlar. Soxta salafiylar esa, musulmonlar orasida mazhabsizlikni singdirish maqsadida o'z izdoshlariga birinchi kundanoq “Alloh taolo osmonda”, “vasila harom”, “Alloh taoloning qo'li, yuzi mavjud” kabi aqidaviy masalalarni tizimli bayon qilib keladilar. Holbuki, bu chin salaflarning yo'liga ziddir. Soxta salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan e'tiqodiy qarashlari haqida so'z yuritishdan oldin, ahli sunna val jamoaning e'tiqodini bayon qilish va musulmonlar e'tirofiga sazovar bo'lgan salafi solihlarning mavzu bo'yicha qarashlarini keltirib o'tish o'rinlidir. Zero, birinchi singdirilgan fikr, u qanday bo'lishidan qat'iy nazar o'quvchi ongiga albatta u yoki bu jihatdan ta'sir qiladi. Allox taolo yurtimizni eng kuchli va bilimli bulgan ertamiz kelajaklarini uzing asragin.
Mingbuloq tumani “Mulla Abduraxmon” jome
Masjidi imom xatibi: Sherzodbek Axmedov.
Din ishlari bo‘yicha qo‘mita huzuridagi Diniy-ma’rifiy sohada malaka oshirish va qayta tayyorlash instituti tinglovchilari ishtirokida O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi bilan hamkorlikda «Uchinchi Renessans chorrahasi» mavzusida o‘quv-seminar o‘tkazildi, xabar bermoqda iccu.uz .
Unda imom-xatiblarning kasbiy va ilmiy salohiyatini oshirish, diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan islohotlar, jamiyatda kechayotgan jarayonlar hamda zamonaviy yondashuvlar bo‘yicha bilimlarini kengaytirishga alohida e’tibor qaratildi.
Mashg‘ulotlar davomida tafsir ilmi va zamonaviy tafsir yo‘nalishlari, Qur’oni Karim ma’nolaridan bugungi ijtimoiy hayotda, xususan, yoshlar tarbiyasi va odob-axloq masalalarida samarali foydalanish imkoniyatlari muhokama qilindi.
Navoiy viloyati Navoiy shahri bosh imom-xatibi Dilshod Ergashev bunday mashg‘ulotlar bilimlarni yangilash va kasbiy malakani oshirishda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladi.
«Bugun yurtimizda amalga oshirilayotgan islohotlar, diniy sohadagi xayrli ishlar va dunyoda kechayotgan jarayonlar haqida kengroq ma’lumot oldik. Ilmiy saviyamiz va malakamizni yanada oshirish uchun ko‘plab yangi bilimlarga ega bo‘ldik. Albatta, bu yerda olgan bilimlarimizdan o‘z faoliyatimizda foydalanamiz», — dedi u.
Uning qayd etishicha, seminarning Islom sivilizatsiyasi markazida o‘tkazilishi ham alohida ahamiyatga ega. Markazda jamlangan tarixiy va ilmiy meros imom-xatiblar uchun ham yangi ma’lumotlar va manbalar bilan tanishish imkonini beradi.
Samarqand viloyati Pastdarg‘om tumani bosh imom-xatibi Ozod Nazarov esa ilmni muntazam ravishda yangilab borish zarurligini ta’kidladi.
«Haqiqatdan ham ilm bir joyda turib qolsa, eskirib qolar ekan. Biz bu yerga kelib, ustozlarimiz huzurida ilmimizni yana bir yangilab oldik. Juda ko‘p yangi bilimlarga ega bo‘ldik. Ayniqsa, tafsir ilmi va zamonaviy tafsir yo‘nalishlari haqidagi mashg‘ulotlar biz uchun muhim bo‘ldi. Qur’oni Karim ma’nolaridan bugungi ijtimoiy hayotda, yoshlarimizning odob-axloqi va tarbiyasida qanday samarali foydalanish mumkinligi haqida ko‘plab yangi jihatlarni angladik», — dedi u.
O‘quv-seminar yakunida ishtirokchilar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining muzey qismi bilan ham tanishdilar. Uch ming yillik tarix, buyuk ajdodlarimizning ilmiy merosi va Renessans davrlariga bag‘ishlangan ekspozitsiyalar ularga seminar davomida olingan bilimlarni tarixiy manbalar va madaniy meros bilan uyg‘un holda anglash imkonini berdi.
Bunday o‘quv-seminarlar imom-xatiblarning bilim va malakasini muntazam ravishda yangilab borish, zamonaviy ilmiy yondashuvlarni o‘zlashtirish hamda ulardan diniy-ma’rifiy faoliyatda samarali foydalanishga xizmat qiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati