Bizni Ahli sunna va jamoa toifasidan qilib to'g'ri yo'lga boshlagan Alloh taologa hamd bo'lsin. Va ummatlarni haq yo'lga boshlagan Payg'ambarimizga salovotu durudlar bo'lsin.
Avvalo, aqidada ixtiloflar bo'lgan joyda botil e'tiqodlar ildiz otadi. Chunki aqidasi durust va sog'lom bo'lmagan kishining din va imoni sahih bo'lmaydi.
Aqida – imon bilan bog'liq nozik masala bo'lgani uchun, Alloh taolo o'zi bu tushunchalarni bayon qilib, insoniyatni haqiqiy imon e'tiqod yo'liga boshlab qo'ygan. Hozirgi kunda ba'zi bir buzg'unchi guruhlar musulmon davlatlarda fitnani yuzaga keltiryaptilar. Jumladan, islomda ilk namoyon bo'lgan xorijiylar, Azraqiylar — o'zlariga qo'shilmagan musulmonlarni kofir sanashgan. Musulmolarning molini talashni o'zlariga halol deb bilishgan va ahli-ayollarini esa o'ljaga aylantirishgan. Bugungi kunda esa bunaqa misollarni ko'plab keltirishimiz mumkin. Aslida, islom dini kishilarni er yuzida og'a-ini bo'lib yashashga, bir — biriga yordam berishga, ota-onani hurmat qilishga, vatanini gullab yashnashi uchun hissa qo'shishga, xalqdan ajralmagan holatda Haq roziligini topishga da'vat etadi. Shu o'rinda Abu Nujaymning takfir borasidagi so'zini keltirib o'tmoqchiman; “Agarda to'qson to'qqizta dalil kofirlikka dalolat qilsayu bitta dalil mo'minlikka dalolat qilsa biz uni mo'min deymiz”.
“Hijrat” so'zi kishilarni ongida qattiq kora dog' qoldiryapti. Hali islomiy aqidasi to'liq shakillanmagan yoshlar internet to'riga tushib, o'zlari bilmagan holda dunyoning turli hududlaridagi ayrim aqidaparast oqimlar va turli terrorchilik guruhlarga qo'shilib qolmoqdalar. Vaholanki, Payg'ambarimiz (s.a.v) “Makka fathidan keyin hijrat yo'q”, deganlar.
Hozirgi kunda O'zbekistonda masjidlarda xalqimiz o'z diniy arkonlarini emin-erkin bajarayotgan, o'rta maxsus islom bilim yurtlari va Imom Buxoriy nomli Toshkent islom instituti faoliyat olib borayotgan bir vaqtda, shunday gullagan diyorni noto'g'ri e'tiqod bilan tashlab ketishlik eng og'ir gunoh hisoblanadi. Inson bu dunyoda yaxshiliklarning eng afzallarini qilishi, ota-onasini xizmatini to ular vafotigacha sidqidildan qilib, jannat kalitlarini qo'lga kiritishi, o'z mahallasiga, o'z Vataniga foydasi tegishi, boshliqlariga bog'iylik qilmasligi kamolotining etukligidan dalolat beradi va uni yuqori martabalarga o'tqazib qo'yadi. Shu o'rinda Shayx Jaloliddin Rumiy hazratlarining go'zal bir baytini keltirishni lozim topdim:
Sen dunyoga kelganda yig'lab kelding,
Hamma kulib qarshi oldi.
Sen dunyodan ketganda kulib ketginki,
Hamma yig'lab qolsin.
Bu shior har bir qalbida g'ururli, e'tiqodi sof, jo'mard kishining hayotdagi shiori bo'lishi kerak, deb o'ylayman.
M.Matirzayev
Gurlan tumani “Shayx Jamol bobo” masjidi imom-xatibi
Kech uxlash sog‘liqqa bir qancha xavf tug‘diradi.
Jigar va boshqa a’zolar o‘zini tiklay olmaydi. Inson organizmidagi barcha a’zolar tunda, ayniqsa, soat 22:00–02:00 oralig‘ida faol tiklanish jarayoniga kirishadi. Xususan, jigar soat 23:00 dan keyin tanani faol tozalash (detoksikatsiya) vazifasini bajaradi. Agar inson u paytda uxlamagan bo‘lsa, vazifa to‘liq bajarilmaydi. Bu esa charchoq, bezovtalik, tushkunlikka olib keladi.
Gormonlar muvozanati buziladi. Uyqu vaqtida, ayniqsa, soat 22:00–01:00 orasida o‘sish gormoni (melatonin va somatotropin) ishlab chiqariladi. Bu gormonlar immunitetni ko‘tarish, teri va hujayralarni tik lash, stressni kamaytirishga xizmat qiladi. Agar uxlash kechiksa, bu gormonlar kama yib boradi.
Aqliy faoliyat susayadi. E’tiborni jamlash, eslab qolish qobiliyatining pasayishi aynan o‘z vaqtida uxlamaslik bilan bog‘liq. Oqibatda ish unumdorligi yomonlashib, sifatli o‘qishga ham salbiy ta’sir qiladi.
Ruhiy muvozanat buziladi. Soat 23:00 dan keyin uxlaydigan insonlarda depressiya, qo‘rquv, ruhiy zaifliklar ko‘p kuzatiladi.
Yurak urish muvozanati yomonlashadi.
So‘nggi yillarda yurakqon tomir kasalliklari ham ko‘payib, ham “yosharib bormoqda”. Kam va o‘z vaqtida uxlamaslik yurakni zo‘riqtirib, umrning qisqarishiga sabab bo‘lmoqda. Yurakni davolash uchun o‘z vaqtida uxlash kerak.
Eng foydali uyqu esa soat 22:00 dan 05:00 gacha bo‘ladi. Chunki aynan shu soatlarda uyqu fazalari mukammal kechadi.
Internet manbalari asosida tayyorlandi.
“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 8-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws