PAYMO Russia бош директори Ҳусан Умаров нима учун Ўзбекистонда ислом банкингини ривожлантириш кераклигини тушунтирди.
Uznews.uz хабарига кўра, 2021 йилда ҳар бир инсон анъанавий иқтисодиётнинг уч "устуни" – ишончлилик, мукаммаллик ва барқарорликни ларзага солган янги воқеликка дуч келди.
Жаҳон иқтисодиёти ўзгаришларни биринчи бўлиб ҳис этиб, ёш молиявий восита:
* ҳамкорлик муносабатлари пойдевори;
* кучли диний компонентга қурилган ислом банкингига нисбатан жадал бурилиш ясади.
PAYMO Russia бош директори Ҳусан Умаровнинг айтишича, ислом иқтисодиёти тарафдорлари "сигир думлари"ни ушлаб турмайди. Пайғамбаримиз Муҳаммад саллолоҳу алайҳи вассалам молни кредитга сотишни мажозий маънода шундай атаганлар. Асоссиз бойиш ("рибо") таъқиқланади. Фоиз олишга эмас, балки фойда олишга йўл қўйилади.
Бироқ узоқ йиллик кредит қуллиги – Ғарб иқтисодиётининг асосий устуни бутун дунё бўйлаб юз минглаб оддий фуқароларни уй-жой ва ишсиз қолдириши мумкин. 2008 йилги Америка инқирози буни аниқ кўрсатди ва 2021 йилги пандемия ҳам ундан қолишаётгани йўқ.
"Исломий молияда банк жазо берувчи орган эмас. У уйингизни олиб қўйиб, охирги кўйлагингизни ечиб олмайди. Бу сизнинг ҳамкорингиз, шеригингиз, инвесторингиз ва ҳатто дўстингиздир. Оддий бир мисол: агар машинангиз аварияга учраса, унинг суғуртаси йўқ бўлса, банк сиз билан зарарларни ўз бўйнига олади. Агар тўловни кечиктирган бўлсангиз, банк сиздан жарима ундириб олмайди”, деб тушунтирди Умаров Ҳусан.
Барча таваккалчиликлар ўртадан бўлинади – ислом тушунчасидаги "адолат" айнан шундай кўринишда бўлади. Масалан, ислом асбоби "такафул" "бир-бирини ҳимоя қилиш" деб таржима қилинади, "салам" нарх ошишига қарши кафолатни билдиради ва "сукук" эса фоизларни таъқиқлайди.
Дунё харитасида Ислом банкинги мавжуд 251 мамлакатдан 70 дан ортиқ мамлакатни қамраб олган. Эрон ва Судан 2019 йилда тўлиқ, Саудия Арабистони ва Бруней эса мос равишда 70% ва 65% ислом банкингига ўтиб олди.
Ислом банкларининг ялпи активлари $2,5 трлн. дан ошди. Мутахассисларнинг айтишича, 15 йил ичида Исломий молия глобал банкингга айланади.
Экспертнгинг фикрига кўра, буларнинг барчаси кўплаб мамлакатлар қонунчилигида "Исломий молия" учун ҳуқуқий асос бўлади. Ислом банкингининг истиқболини Буюк Британия, Қозоғистон, АҚШ, Лотин Америкаси, Жанубий Африка ва исломий бўлмаган Осиёдаги Гонконг ва Сингапурда англаб етишди. Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг ташаббуси билан Ўзбекистон ҳам ушбу восита томон қадамлар қўя бошламоқда.
Бир нарса аниқ: Исломий банкинг бизга бошқа йўл ҳам борлигини тушунишимизга ёрдам бермоқда. Ва бу "бошқа йўл"нинг самараси узоқ вақт давомида ишлатилган нарсалардан асло кам эмас.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси матбуот хизмати
Ўзбекистонда Амир Темур таваллудининг 690 йиллиги муносабати билан нуфузли халқаро илмий конференция ўтказилади. 2026 йил 9–11 апрель кунлари бўлиб ўтиши режалаштирилган мазкур анжуман мамлакатимиз илмий-маърифий ҳаётидаги энг муҳим воқеалардан бири бўлиши кутилмоқда. Ислом цивилизацияси маркази Кенгайтирилган илмий кенгашининг навбатдаги йиғилишида ана шу халқаро анжуманни ўтказиш чора-тадбирлар режаси атрофлича муҳокама қилинди.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 5 февралда қабул қилинган ПҚ-46-сон қарорига мувофиқ, жорий йилда Соҳибқирон таваллудининг 690 йиллигини кенг нишонлаш доирасида бир қатор устувор вазифалар белгиланган. Мазкур қарор ижроси доирасида “Амир Темур ва темурийлар тамаддунининг жаҳон тарихи ва маданиятидаги ўрни ва аҳамияти” мавзусида ўтказиладиган халқаро конференцияни юқори даражада ташкил этиш юзасидан кенг қамровли чора-тадбирлар ишлаб чиқилган. Ислом цивилизацияси маркази Кенгайтирилган илмий кенгашининг навбатдаги йиғилишида ана шу чора-тадбирлар режаси атрофлича муҳокама қилинди.
Марказ директори, Илмий кенгаш раиси Фирдавс Абдухолиқов раислигида ўтказилган йиғилишда Марказ илмий кенгаши аъзолари – Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси вице-президенти Баҳром Абдуҳалимов, Ўзбекистон тарихи давлат музейи директори Жаннат Исмоилова, Темурийлар тарихи давлат музейи директори Хуршид Файзиев ҳамда мутахассислар ва ишчи гуруҳ вакиллари иштирок этди.
Марказ директори Фирдавс Абдухолиқов мазкур халқаро анжуманнинг аҳамиятига алоҳида тўхталиб, бу оддий илмий тадбир эмас, балки темурийлар даври цивилизациясини замонавий илмий ёндашувлар асосида қайта англаш ва жаҳон ҳамжамиятига кенг тақдим этишга хизмат қилувчи стратегик платформа сифатида баҳолади.
Мазкур халқаро анжуман бир қатор ҳамкор ташкилотлар, илмий даргоҳлар иштирокида ўтказилади. Ташқи ишлар вазирлиги, Ўзбекистон Фанлар академияси шулар жумласидандир.
Ўзбекистон ФА вице-президенти Баҳром Абдуҳалимовнинг таъкидлашича, Фанлар академияси мазкур халқаро конференцияни ташкил этишда барча илмий ва ташкилий ресурслар билан қўллаб-қувватлашга тайёр.
Конференция доирасида кенг кўламли маданий-маърифий тадбирлар ҳам ташкил этилиши режалаштирилган.
Жумладан:
• “Амир Темур ва темурийлар даври қўлёзмалари” кўргазмаси
• “Темурийлар нумизматик мероси” кўргазмаси
• Европа музейлари билан ҳамкорликда тайёрланган махсус экспозициялар
Шунингдек, “Тирик тарих” лойиҳаси доирасида:
• Амир Темур даврига оид кинолойиҳалар
• Алишер Навоий ва Абдураҳмон Жомий ҳаётига бағишланган фильмлар намойиши ҳам режалаштирилган.
Анжуманда Европа, Осиё, Яқин Шарқ ва Шимолий Америка давлатларидан 100 нафардан ортиқ хорижий олимлар ва экспертлар иштирок этиши кутилмоқда.
Конференция доирасида хориждан олиб келинадиган темурийлар даврига оид нодир артефактларни вақтинчалик намойиш этиш, уларни сақлаш ва муҳофаза қилиш бўйича ҳам алоҳида ташкилий чоралар белгиланди.
Йиғилиш якунида таъкидланганидек, мазкур халқаро илмий конференция Амир Темур ва темурийлар даври меросини, замонавий илмий ёндашув асосида қайта таҳлил қилиш, уни жаҳон ҳамжамиятига кенг тақдим этиш йўлида муҳим илмий ва маданий воқеа бўлади.
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази