Миллий маънавиятимиз қуёши ҳазрат Алишер Навоий бадиий-эстетик тафаккурнинг чўққиси ҳисобланган “Хамса” асарининг биринчи достони “Ҳайрату-л-аброр”да мана бундай ёзган эдилар:
Кимки жаҳон аҳлида инсон эрур,
Балки нишони анга иймон эрур.
Дарҳақиқат, кўпминг йиллик тарихимиз наинки шахс камолоти, балки жамият тараққиётининг ҳам асосларидан бири иймон-эътиқод эканидан далолат беради. Сўнгги йиллар давомида мамлакатимизда шахсан муҳтарам Президентимиз Шавкат Мирзиёев раҳнамолигида диний-маърифий соҳага алоҳида эътибор қаратилаётгани сабаби ҳам шунда.
Имом Бухорий ва Имом Термизий халқаро илмий-тадқиқот марказлари, Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази, Ўзбекистон халқаро ислом академияси каби маърифат масканлари ташкил этилгани, олий диний таълим берувчи муассасалар сони кўпайиб, Бухорода Мир Араб олий мадрасаси ва Самарқандда Ҳадис олий мактаби иш бошлагани, калом, тасаввуф, фиқҳ, тафсир сингари исломий илмларни ўрганадиган илмий мактаблар очилгани бу борадаги ислоҳотлар кўлами нечоғлик катта миқёсга кўтарилганини кўрсатади. “Вақф” жамғармаси фаолиятининг йўлга қўйилиши диний-маърифий соҳа ривожида беқиёс аҳамиятга эга бўлди. Мамлакатимиздан ҳаж ибодатига борадиганлар сони тобора ошиб бораётгани, умра зиёратига бориш имконияти қувонарли даражада кенгайгани... Бу соҳада амалга оширилаётган, аҳамияти беҳад катта бўлган ишларни санаб адоғига етиш қийин.
Куни кеча халқимиз яқин тарихимизда кузатилмаган бир хушхабарнинг гувоҳи бўлди. Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Усмонхон Темирхон ўғли Самарқандий давлатимиз раҳбари Фармонига кўра “Эл-юрт ҳурмати” ордени билан мукофотланди. Ҳақиқатан, диний соҳа раҳбарининг давлат мукофоти билан тақдирланиши мамлакатимизда олиб борилаётган ислоҳотларнинг янги юксалиш босқичига кўтарилаётгани исботидир.
“Темур тузуклари”да ҳазрат Соҳибқирон Амир Темур мана бундай ёзган эди: “...саййидлар, уламо, машойих, оқилу донолар, муҳаддислар, тарихчиларни сара, эътиборли одамлар ҳисоблаб, иззату ҳурматларини ўрнига қўйдим”.
Жамиятда исломий маърифатни юксалтириш ишига катта ҳисса қўшиб келаётган муфтий Усмонхон Темирхон ўғли Самарқандийга кўрсатилган юксак эътибор бугунги кунда мамлакатимизда буюк Соҳибқирон Амир Темур бошқаруви анъаналари муносиб даражада давом эттирилаётгани исботидир. Зеро, олимларга кўрсатилган эҳтиром Ватан ва миллат, маърифат ва диёнат ривожига кўрсатилган эҳтиромдир.
Муфтий Усмонхон Темирхон ўғли Самарқандий ҳазратлари нафақат юртимиз ва Марказий Осиё минтақасида, балки дунё миқёсида эътироф этилган уламолардан бири, Ислом олами уюшмаси таъсис мажлиси ҳамда Бутунжаҳон уламолар кенгаши аъзосидир. “Дунёнинг энг нуфузли 500 мусулмони” рўйхатидан муносиб ўрин эгаллагани Ўзбекистон халқи учун ифтихор саналади. Муфтий ҳазрат қаламига мансуб “Тафсири Ирфон” туфайли она юртимиздан етишиб чиққан улуғ муфассирлар адади яна биттага кўпайди. “Имом Бухорий – муҳаддислар султони”, “Оилада фарзанд тарбияси” каби сара асарлари жамият маънавиятини юксалтириш ишига қўшилган муносиб ҳисса дейилса, муболаға бўлмас.
Муфтий Усмонхон Темирхон ўғли Самарқандий ҳазратларига мустаҳкам соғлик, жамият маънавиятини юксалтириш, диний-миллий қадриятларимизни асраб-авайлаш ҳамда ривожлантиришдек эзгу ва савобли фаолиятларида ғайрат-шижоат ҳамда янгидан-янги муваффақиятлар тилаймиз.
Нурбой ЖАББОРОВ,
Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти
университети кафедра мудири,
профессор, филология фанлари доктори,
Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом
институти профессори
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Оқил киши бирор нарсага жасадидан олдин ақли билан эришади
Муваффақиятли талабанинг муваффақият сири нимада? Албатта, имтиҳон лаҳзаси уни ҳаргиз тарк этмаган талабанинг муваффақият ва ижтиҳод сири унинг эътиборли эканидадир. Аммо, дангаса талаба эса, имтиҳон вақтини унутади, ҳар кунлигини бошқа кунларгидек ўтказади, дўстлари билан бирга хурсандчилик қилади, яъни имтиҳондан сусткашлик қилади.
Муваффақиятли талаба ҳеч қачон имтиҳон пайтини ёдидан чиқармайди.
Умрнинг қиймати уни мазмунли бўлишлигида. Муддатида эмас!
Инсон умрининг қиймати солиҳ амаллар ва мазмунли бўлишлигидадир. Муддатини узун бўлишлигида эмас! Гоҳида ҳаёт жуда мазмунли бўлади, гоҳида эса тескариси.
Имом Шофеъий раҳимаҳуллоҳ эллик йилдан озроқ вақт умр кечирдилар. Аммо, у киши ҳисобини Аллоҳ таологина биладиган яхшиликларни тарк этдилар.
Имом Нававий раҳимаҳуллоҳ ҳам эллик йилдан озроқ вақт умр кечирдилар ва у киши ҳам жуда кўп яхшиликларни тарк этдилар. Буларнинг ҳисоб-китобини Аллоҳнинг ўзи билувчидир.
Баъзи инсонлар тўқсон йил ва ундан ҳам кўп умр кечирадилар. Бирор нарсага қўл урмайдилар. Айни шу – мазмунсиз умрдир. Шу боис ҳам уламолар “Умрнинг қиймати солиҳ амаллар билан” деган фикрга тўхталишган.
Ҳақиқий умр – солиҳ амалларга бой бўлганидир.
Инсон умрини замондан иборат деса, у қадр-қиймати йўқ умрдир.
Инсон умрини солиҳ амалларда деса, у умрларнинг энг улуғидир.
Аллоҳ таоло ўрганаётган илмимизга амал қиладиган ва уни бошқаларга етказадиганлардан қилсин!
Доктор Муҳаммад Ротиб Набулсий маърузаларидан
Абдуссамиъ Хайруллоҳ таржимаси