Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
06 Апрел, 2026   |   17 Шаввол, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:37
Қуёш
05:58
Пешин
12:31
Аср
17:00
Шом
18:57
Хуфтон
20:12
Bismillah
06 Апрел, 2026, 17 Шаввол, 1447

Минораи Калон

06.12.2019   13967   2 min.
Минораи Калон

Минораи Калон Бухородаги бетакрор меъморий ёдгорлик ҳисобланади. Қайсидир маънода қадим Бухоронинг рамзи десак ҳам бўлади. Минора Пойи Калон меъморий мажмуасининг бир қисми. У Мир Араб мадрасаси ҳамда Калон масжидининг ўртасида қад ростлаган. Эски Бухоронинг энг баланд иншоотидир. Минораи Калон тожик тилидан таржима қилинганда катта минора маъносини англатади. Унинг ўрнида аввал ҳам минора бўлган, у қулаб тушгач, мустаҳкам қилиб қайта қурилган. Миноранинг хозирги кўриниши ўша вақтда бунёд этилган. Ўз вақтида Минораи Калон юқоридан кузатиш, ҳамда аҳолини намозга чақириш учун хизмат қилган. Иншоот муҳандис  ва ўз даврининг машҳур меъмори Бақо лойиҳаси асосида  хукмдор Арслонхон Муҳаммад томонидан  1127-йили қурдирилган. Пойдевори тош ва махсус қоришмадан терилган. Ер сатҳидан 9 м чуқур, баландлиги 46,5 м, курсиси қиррадор. Минора юқорига ингичкалашиб боради ва муқарнас билан тугайди. Қафасасидаги 16 равоқли дарчалар орқали атрофни кузатиш мумкин. Тепага минора ичидаги 104 пиллапоя айланма зина орқали чиқилади. Масжиди Калон томонидан минорага ўтиладиган кўприкча бўлган. Минора сатҳи турли ажиб безаклар билан ишланган. Улар орасида тарихий ва диний мазмундаги куфий ёзувлар учрайди. Минораи Калон шу турдаги қадимий иншоотлар орасида алоҳида ўрин тутади. Шаклларнинг ўзаро уйғунлиги, ажойиб кўрк ва маҳобатлилик Минораи Калонга чинакам гўзаллик бағишлайди. Халқ орасида минора ҳақида кўплаб ривоят ва афсоналар мавжуд. Узоқ йиллар давомида Калон минораси ўз маҳобати билан шаҳарга ташриф буюрувчиларни лол қолдириб келган. Иншоот ёвларнинг ҳужумидан кўп зиён кўрган бўлсада қуламаган. Фақат бир муддат таъмирталаб аҳволга келиб қолган. 1924 йили иншоот юзаси ва муқарнаслари таъмирланган. 1960 йили эса ер остидаги асоси (курсиси) уста Очил Бобомуродов томонидан очиб таъмирланди. 1997 йил Бухоронинг 2500 йиллиги муносабати билан минорада яна бир бор таъмирлаш ишлари олиб борилди. Минораи Калон Бухоро шаҳрининг ноёб ва кўҳна ёдгорлиги ҳисобланади. Шаҳарга ташриф буюрган меҳмонлар унинг маҳобати, салобати, мураккаб меъморий ечимига мафтун бўлади.  Хозирда кўҳна Бухоро деганда ҳар бир кишини кўз олдига дастлаб албатта Минораи Калон келади.

 

   Шаҳзод Шомансуров тайёрлади

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Интернет — икки тиғли пичоқ

03.04.2026   6062   2 min.
Интернет — икки тиғли пичоқ

Замонавий дунёни интернетсиз тасаввур қилиш таъбир жоиз бўлса, ибтидоий даврга қайтиш билан баробар. У бизнинг кундалик эҳтиёжимиз, иш қуролимиз ва алоқа воситамизга айланди. Бироқ, донишмандлар айтганидек, ҳар қандай буюм ва жиҳознинг хатарли жиҳати бўлгани каби интернетнинг ҳам икки томони бўлиб, у икки тиғли пичоқ кабидир.

Интернетнинг биринчи томони бизнинг ҳаётимизни мисли кўрилмаган даражада осонлаштирди. Бугун шу томони билан дунёнинг энг нуфузли университетлари маърузаларини тингламоқдамиз, масофавий таълим ва онлайн курслар орқали ўз устимизда ишлаяпмиз. Навбатлар, соатлаб давом этадиган харидлар ҳам қисман ўтмишда қолаёзди. Коммунал тўловлардан тортиб, озиқ-овқатгача, барчаси сониялар ичида ҳал бўлмоқда. Дунёнинг нариги чеккасидаги яқинларимиз билан юзма-юз кўришиб гаплашгандек мулоқот қилинмоқда.

Агар пичоқни нотўғри тутсангиз, у албатта қўлингизни кесади. Мисол учун, ижтимоий тармоқлардаги чексиз ва мазмунсиз видеолар инсоннинг энг қимматли бойлиги бўлмиш вақтини беаёв совуради. Киберфирибгарлик, ёлғон ахборотлар (фейк), ёшлар тарбиясига салбий таъсир этувчи мазмундаги сайтлар инсон онгини заҳарловчи “ўткир тиғ”дир. Виртуал дунёда “дўстлари” кўп, аммо реал ҳаётда ёлғизланиб қолган инсонлар сони ортиб бормоқда.

Интернетдан манфаатли фойдаланиш учун бир нечта оддий, аммо ҳаётий қоидаларга амал қилиш зарур:

  1. Мақсадни белгиланг: Интернетга киришдан олдин ўзингизга савол беринг: “Ҳозир нима учун тармоққа киряпман?”. Аниқ мақсад (иш, ўқиш ёки 5 дақиқалик ҳордиқ) сизни тармоқда мақсадсиз кезишдан асрайди.
  2. Фильтр ўрнатинг: Ҳамма маълумот ҳам тўғри эмас. Олинган хабарни ақл чиғириғидан ўтказинг, унинг манбасини текширинг.
  3. Вақт лимити: Пичоқ билан кун бўйи нон кесилмайди. Интернетдан ҳам фақат керакли вақтда фойдаланинг. Қолган вақтни жонли мулоқот ва китоб мутолаасига ажратинг.

Интернет шунчаки восита. У ёмон ҳам, яхши ҳам эмас. Уни “фойдали ёки «ҳалокатли асбоб”га айлантирадиган нарса бизнинг танловимиздир. Рақамли дунёда яшар эканмиз, қўлимиздаги имкониятни фақат эзгулик, бунёдкорлик ва тараққиёт йўлида ишлатишни ўрганишимиз шарт.

Шермуҳаммад Болтаев,

Хоразм вилояти Шайх Қосим бобо

масжиди имом-хатиби

МАҚОЛА