Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
31 Март, 2026   |   11 Шаввол, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:48
Қуёш
06:08
Пешин
12:32
Аср
16:55
Шом
18:51
Хуфтон
20:04
Bismillah
31 Март, 2026, 11 Шаввол, 1447

Тилни сақлаш

12.01.2018   8358   3 min.
Тилни сақлаш

Тил инсоннинг энг мукаррам, шу билан бирга энг хатарли  азоси ҳамдир. Агар  инсон уни яхшиликга  ишлатса, улкан ажр-мукофотларга эга бўлади, бордию ёмонликга ишлатса уни ортидан маломатга қолиши тайин. Шунинг учун ҳам Пайғамбар соллоллоҳу аълайҳи васаллам: “Одам боласининг кўпчилик хатолари тилидан” [1]  деганлар.

Инсонни абадий саодатга эришишиб жаннатга кириши, ёки бахтсиз бўлиб дўзахга киришишининг ҳам асосий сабабчиси тилидир. Абу Ҳурайра розиёллоҳу аънҳудан ривоят қилинади: “Росулуллоҳ соллоллоҳу аълайҳи васаллам, инсонларни жаннатга киритадиган амалларнинг кўпроғи ҳақида сўралганларида: “Аллоҳга тақво қилиш ва чиройли хулқ” дедилар. Инсонларни дўзахга киритадиган нарсаларнинг аксари ҳақида сўралганларида эса: “Оғиз ва фарж” [2] дедилар. Демак инсоннинг нажот топишига Аллоҳга бўлган тақвоси ва чиройли хулқи сабабчи бўлса, ҳалокатга учрашига тилини лағвдан, авратини зинодан сақламаслиги сабаб бўлар экан. Жобир розиёллоҳу аънҳудан ривоят қилинган ҳадисда Росулуллоҳ соллоллоҳу аълайҳи васаллам: “ Ким менга икки жағи ва икки оёғи ўртасидаги нарсани сақлашни кафолатини берса, мен унга жаннат кафолатини бераман. Бирор бир садақа Аллоҳ азза ва жаллага яхши сўздан кўра маҳбуброқ эмас” [3]   дедилар.

Сўзнинг аҳамияти шунчалик муҳимки инсон биргина сўзи билан мусулмон бўлиши ёки диндан чиқиши, инсонлар ўртасини ислоҳ қилиши ёки бузиши мумкин. Шундай экан Аллоҳ таъоло неъмат қилиб берган тилларимизни фақат хайрли амалларга ишлатмоғимиз ва уни Аллоҳ ва Росули қайтарган нарсалардан тиймоғимиз лозим. Анас розиёллоҳу аънҳудан ривоят қилинган ҳадисда Росулуллоҳ соллоллоҳу аълайҳи васаллам: “Токи тилини сақламагунича бирортангиз ҳам иймоннинг ҳақиқатига ета олмайди” [4] дедилар. Росулуллоҳ соллоллоҳу аълайҳи васаллам ҳадиси шарифда марҳамат қилганларидек иймоннинг ҳақиқатига етиш мақсадида тилимизни ундан сақлашимиз керак бўлган нарсаларни яна бир бор эслатиб ўтишни лозим деб билдик. Чунки Аллоҳ таоло: “ (Эй, Муҳаммад соллоллоҳу аълайҳи васаллам) Эслатинг! Зеро, эслатма мўминларга манфаат етказур[5] деган. 

 “Ислом нури” жоме  масжиди имом хатиби,

Тошкент Ислом институти ўқитувчиси  А. Собиров.

 

 

[1] Табароний ва Ибн Абуддунё ривояти.Ваҳид Абдуссалом  Болий. Ҳифзуллисан 5-бет.1990-йил Макка-и мукаррама.

[2] Термизий ривоят қилиб саҳиҳ деган 3.245 Ваҳид Абдуссалом Болий. Ҳифзуллисан 5-бет. 1990-йил Макка-и мукаррама.

[3] Имом Байҳақий. Шуъабул-иймон, 4- жуз, тилни сақлаш боби 4915- ҳадис. 1990-йил  Байрут. Дарул кутубил иълмийя.  

[4] Имом Байҳақий. Шуъабул-иймон, 4- жуз, тилни сақлаш боби 5005- ҳадис. 1990-йил Байрут.  Дарул кутубил иълмийя.  

[5] Зориёт сураси 55-оят.Шайх Абдулазиз Мансур.  Қуръони карим маъноларининг таржимава тафсири. 2009-йил Тошкент. ТИУ нашриёти.

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Қандай буюк дин!

30.03.2026   3498   3 min.
Қандай буюк дин!

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Жаъфарнинг кимлигини биласизми?! Унга Набиййимиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Сен менга яратилиш жиҳатидан ҳам, хулқинг жиҳатидан ҳам ўхшайсан», деганлар.

Бу баҳо унинг учун икки томондан буюкликдир. У чиройли, хушбичим инсон эди. Жаъфар Ҳабашистонга ҳижрат қилган муҳожирларга бош бўлган фасоҳатли ва ақлли инсон. Жаъфар Нажошийнинг ҳузурида Қурайшнинг доҳийси (ақлли кишиси) ва элчиси бўлмиш Амр ибн Осни мот қилган!

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уни ниҳоятда яхши кўрар эдилар. Унинг Ҳабашистондан қайтиши Хайбарнинг фатҳ қилинишига тўғри келди. Ўшанда Набий алайҳиссалом: «Қай бирига хурсанд бўлай: Хайбарнинг фатҳигами ёки Жаъфарнинг қайтишигами?!» деган эдилар.

Жаъфар буюк ва қўрқмас баҳодир, Мута жангида Зайд ибн Ҳориса розияллоҳу анҳудан кейин мусулмонлар қўшинига қўмондон бўлди. Унда учта муҳожирлик, саҳобалик, шаҳидлик буюклик жамланган эди. Аллоҳ таоло унинг Мута жангида кесилган икки қўли ўрнига жаннатда парвоз қиладиган икки қанот берди!

Мадинада эса Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ваҳий орқали кишиларга Мута жанги тафсилотиларини айтиб, шаҳид бўлган асҳобларига бир-бир марсия ўқиётган эдилар. Ниҳоят, Набйимиз соллаллоҳу алайҳи васаллам Аллоҳнинг яланғочланган қиличи туғилгани, мусулмонларни бу қийин вазиятдан осонлик билан суғуриб олгани хабарини бердилар. Холид ибн Валид розияллоҳу анҳунинг ҳарбий тактикаси бугунги кунгача ҳарбий факультетларда дарс сифатида ўргатилади!

Ўша куни инсонлар суюкли инсонларини йўқотганлари учун йиғлашди. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Жаъфарнинг оиласига таом қилиб беринглар. Уларнинг бошига машғул қиладиган нарса келди», дедилар.

Қандай буюк пайғамбар!

Қандай буюк дин!

«Жаъфарнинг оиласига таом қилиб беринглар».

Бу дунё йўқотадиган дунёдир. Бугун ким биландир видолашсак, эртага биз билан видолашишади. Бугун бировларнинг тобутини кўтарсак, эртага бизнинг тобутимизни кўтаришади.

Аммо бу дин қийинчиликда ҳам, кенгчиликда ҳам раҳмат динидир.

Бу дин елкадош бўладиган, ҳамдард бўладиган диндир. Инсонлар яқинларини йўқотганида бошқалар уларнинг ёнида туриши, бир-бирларига раҳм қилиши жароҳатларига малҳам бўлади!

Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам маййитнинг оиласига таом қилиб беришни бизга таълим беряптилар. Чунки уларнинг бошига тушган мусибат таом пишириш каби энг зарур ишлардан ҳам чалғитиб қўйди.

Ҳаёт қарз олди-бердиларидан иборат! Кимлардир бизнинг бошимизга мусибат тушганида таом қилиб беришади. Биз ҳам уларнинг бошига мусибат тушганида таом етказамиз. Аслида, иш ошқозонга овқат туширишдан олийроқдир. Бу яраланган қалбнинг елкасини силашдир. Бу маҳзун кўнгилнинг бошини силашдир!

Мусибатзадаларнинг оғирини енгил қиладиган барча ишлар Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг «Жаъфарнинг оиласига таом қилиб беринглар», деган сўзлари остига киради!

Аза аҳлининг гоҳида маросим ўтказиш учун уйи торлик қилиб қолади. Қани энди уларга кенг уйингизни бўшатиб берсангиз!

Аза аҳлининг гоҳида таъзия маросимини ўтказиш учун маблағи бўлмай қолади. Қани энди уларнинг ёнида пулингиз билан тура олсангиз!

Гоҳида азадорлар қарздор бўлади ёки дафн туфайли харажатлари кўпайиб қолади. Қани энди уларнинг ёнида туриб, тирикка ҳам, ўликка ҳам ёрдам берсангиз!

 «Набавий тарбия» китоби асосида тайёрланди

Мақолалар