Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
17 Ноябр, 2026   |   7 Жумадул сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:51
Қуёш
07:08
Пешин
12:13
Аср
15:21
Шом
17:05
Хуфтон
18:21
Bismillah
17 Ноябр, 2026, 7 Жумадул сони, 1448

Қуръон  оятлари сони нечта?

22.12.2017   84733   3 min.
Қуръон  оятлари сони нечта?

Қуръони карим оятлари Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга инсонларнинг эҳтиёжларига қараб Жаброил алайҳиссалом орқали кетма-кетликда туширилган ва бу иш йигирма уч йил давом этган. Оятлар тушиши Маккада бошланган, Мадинада охирига етган. Шу боис сураларнинг айримлари маккий (Макка суралари), айримлари маданий (Мадина суралари) дейилади.

Қуръони карим суралари сони 114 та.

“Сура” луғатда шараф, мақом, бинонинг тепа қисми ва тепалик маъноларини билдиради. Тафсир илми истилоҳида “сура” деб Қуръони каримнинг бошланиши ва тугаши маълум бўлган бир юз ўн тўрт катта-кичик мустақил қисмига айтилади.

“Оят” луғатда аломат, ишора, ибрат, далил ва мўъжиза каби маъноларни ифодалайди. Тафсир илми истилоҳида сураларнинг тугалланган маънога эга бўлаги “оят”дейилади.

Оятлар ваҳий билан тушганидек, уларнинг жойлашиш тартиби ҳам ваҳий билан билдирилган. Булар Пайғамбар алайҳиссаломнинг шахсий фикрлари ёки ижтиҳод, раъй ва қиёслари маҳсули эмас. Саҳобалардан нақл қилинишича, Жаброил алайҳиссалом бирор оятни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга олиб тушганида, ўрнини ҳам кўрсатар ва Пайғамбар алайҳиссалом ваҳий котибларига: “Бу оятларни фалон сурага қўй” ёки “Бу оятни фалон жойга ёз”, деб буюрар эдилар.

Оятлар сонини Басра олимлари 6204 та, Макка олимлари 6219 та, Куфа олимлари 6236 та, Шом уламолари 6225 та кўрсатган. Баъзи олимлар бундан ҳам кўпроқ белгилашган. Масалан, юртдошимиз Маҳмуд Замахшарий (ваф. 1149) “Ал-Кашшоф” тафсирида Қуръони каримда 114 сура, 6666 оят, 77439 сўз ва 325343 дона ҳарф бор, деб ёзган.

Кўп тафсирчилар Куфа олимлари фикрини ёқлашади. Қуръони каримнинг бугун тарқатилаётган нусхаларида ҳам оятлар сони 6236 та белгиланган.

Қуръон оятлари сонини белгилашда фикрлар фарқли бўлишига қироат олимларининг тўхташ (вақф) аломатини турли жойга қўйишгани сабабдир. Чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам саҳобийларга Қуръондан таълим бераётиб ўқиганларида оят охирида тўхташ кераклигини билдирадиган даражада тин олардилар. Маъно тугалланмаган бўлса, гоҳо кейинги оятни ҳам қўшиб ўқирдилар. Тинглаб ўтирган саҳобийлардан айримлари Пайғамбаримиз алайҳиссалом тин олган жойгача бўлган қисмни бир оят деб ҳисоблашса, бошқалари маъно тугаллангунича давом этган қисмни бир оят деб билишган.

Баъзи уламолар эътироф этишича, Қуръони карим жамланиб, китоб ҳолига келтирилаётганида бир-биридан ажратиш мақсадида суралар бошланишига “Бисмиллоҳ” қўйилган. Шу боис улар сураларнинг илк ояти дейилмайди. Аммо Намл сурасида келгани (30-оят) аниқ-равшан оят ҳисобланади.

Бундан ташқари, айрим сураларнинг бошида келган ҳарфлар бирикмасини Куфа олимлари алоҳида оятлар деб айтишган. Уларнинг фикрича, “ (Тоҳа)”, “ (Ёсин)”, “  (Ҳомим)” алоҳида оят ҳисобланади. Бошқа олимлар уларни оят эмас, сураларнинг бошланиши деб билишган.

Демак, бу борада саноқлар ҳар хиллиги олимларнинг вақф аломатини қўйиш, оятларни ажратиш тутумлари турлича бўлганидандир.

 

Содиқ НОСИР 

Hidoyat jurnalidan

 

Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Халқаро анжуманда динлараро бағрикенглик масалалари муҳокама қилинди

17.11.2026   962   2 min.
Халқаро анжуманда динлараро бағрикенглик масалалари муҳокама қилинди

Бугун, 17 ноябрь куни Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида "Янги Ўзбекистонда диний бағрикенглик" мавзусидаги халқаро илмий-амалий конференция бўлиб ўтди.

Анжуманда UNESCOнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси вакили Бахтиёр Намозов, Дин ишлари бўйича қўмита раисининг биринчи ўринбосари Давронбек Махсудов, Миллатлараро муносабатлар ва хориждаги ватандошлар масалалари бўйича қўмита раиси Қаҳрамон Сариев, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари Зайниддин домла Эшонқулов қатнашди.

Шунингдек, АҚШ, Швеция, Саудия Арабистони, Россия, Қозоғистон, Германия, Қирғизистон ва Ҳиндистон каби қатор давлатлардан хорижий мутахассислар, дипломатик корпус вакиллари, диншунос-экспертлар, исломшунослар, шунингдек, жамоат ташкилотлари, фуқаролик жамияти институтлари, диний конфессия етакчилари ва миллий маданий марказлар вакиллари, профессор-ўқитувчилар ҳамда талаба ёшлар иштирок этди.

Халқаро тадбир аввалида соҳа раҳбарларининг табриклари иштирокчиларга етказилди. Конференция давомида Зайниддин домла Эшонқулов сўзга чиқиб, анжуман иштирокчиларига Муфтий ҳазратларининг саломларини етказди. Нотиқ ўз маърузасида Ислом динининг моҳиятида бағрикенглик, меҳр-оқибат, адолат ва инсонийлик ғоялари мужассам эканини Қуръони карим оятлари ҳамда ҳадиси шарифлар асосида кенг тушунтириб берди. Шунингдек, юртимиз қадимдан турли миллат ва дин вакиллари тинч-тотув яшаган бағрикенглик маскани эканини таъкидлаб, бугунги кунда ёшларда соғлом диний дунёқараш ва бағрикенглик маданиятини шакллантириш, мутаассиблик ва ёт ғояларга қарши фақат маърифат билан курашиш энг муҳим вазифалардан бири эканига алоҳида эътибор қаратди.

Сўзга чиққан бошқа нотиқлар томонидан динлараро мулоқот ва бағрикенгликни таъминлашда Ўзбекистон ва жаҳон тажрибаси, конфессиялараро ҳамда маданиятлараро ҳамкорликни мустаҳкамлаш, таълим ва маърифатнинг жамиятда тотувлик ва барқарорликни таъминлашдаги муҳим ўрни алоҳида эътироф этилди.

Очилиш маросимидан сўнг конференция ўз ишини учта шўъбада давом эттирди. Ҳар бир шўъбада диний бағрикенглик, ижтимоий барқарорлик, таълим ва маънавий-маърифий жараёнларга оид долзарб мавзулар атрофлича муҳокама қилинди.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари