"Ey, yaxshilik talabida yurgan banda, shoshil"
Ramazon oyi insonlarga qarata nido qiladi: "Ey yaxshilik talabida yurgan banda, shoshil, Allohning rahmati, mag'firati va do'zahdan ozod qilishida hammadan o'zib ket. Nasfingga qarshi Rahmon zotning rizosiga etish uchun kurash. Ey, yomonlik talabidagi banda, bu ishingni to'xtat, ma'siyatlardan tiyil. Alloh taologa tavba qil. Mana shu oyda Alloh taologa qarshi bo'lishni bas qil!"
Nabiy sollallohu alayhi vasallam aytadilar: "Ramazon oyining birinchi kechasida shaytonlar va isyonkor jinlar kishanlanadi. Jahannam eshiklari yopiladi, birorta eshigi ham ochiq qolmaydi. Jannat eshiklari ochiladi, birorta eshik ham yopiq qolib ketmaydi. Bir nido qiluvchi: "Ey yaxshilik talabidagi (banda) shoshil, ey yomonlik talabidagi (banda) bas qil!", deb nido qiladi", dedilar.
Haqiqiy ro'za sohibini savobli ishlarga chorlaydi, unga yaxshiliklarni chiroyli qilib ko'rsatadi. Uni ma'siyat va gunohlardan uzoqlashtiradi. Shuning uchun ham Nabiy sollallohu alayhi vasallam: "Ramazonga etisha turib, mag'firat qilinmay qolgan bandaning burni erga ishqalansin", dedilar.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rosululloh sollallohu alayhi vasallam: "Kimki yolg'on, bo'hton so'zni va unga amal etishni tark etmasa, uning emay-ichmay tutgan ro'zasiga Allohning hojati yo'q", dedilar.
Ba'zi salafi solihlar: "Eng oson ro'za faqat eyish va ichishdan tiyilishdir. Chunki buni hamma qila oladi", deyishgan.
Qalbni Allohga bog'lash, tilni g'iybat, bo'xton va yolg'ondan tiyish, quloqni bekorchi kuy-qo'shiq va birovlar haqida aytilgan turli gaplarni eshitishishgan saqlash, tilni gunoh va fohisha so'zlarni aytishdan asrash, qo'llarni haromni ushlash va musulmonlarga aziyat berishdan asrash, oyoqlarni haromga borishdan asrash ila tutilgan ro'za Alloh taolo O'zining kalomida sifatlagan taqvoga etish uchun bir vasila bo'ladi.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
"Ey iymon keltirganlar! Sizlardan avvalgilarga farz qilganidek, sizlarga ham ro'za farz qilindi. Shoyadki taqvodor bo'lsangiz".
Demak, oyatda talab qilingan taqvodorlikka yuqorida sanab o'tgan amallar ila etamiz.
Ramazon oyida mo'min banda uchun nafsida ikki narsa jamlanadi. Birinchi, kunduzi ro'za bilan jihod qilishlik. Ikkinchisi, kechasi "qiyomul layl" bilan jihod qilishlik. Kimdaki mana shu ikki jihodni jamlasa, haqlarini ado qilsa va qiyinchiliklariga sabr qilsa, unga behisob ajr-hasanot yoziladi.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rosululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: "Odam bolasining barcha amali o'zi uchun. U amallari uchun o'ntadan etmishtagacha ajr oladi. Alloh taolo aytadi: "Ro'za men uchundir. Uni ajrini o'zim belgilayman"".
Kimga Alloh taolo rahm qilsa u rahm qilinganlardan bo'libdi. Kim ramazondagi yaxshiliklardan mahrum bo'lsa, u barcha yaxshiliklardan mahrum bo'libdi. Kim oxirat uchun hech narsa g'amlab olmagan bo'lsa, u malomatga uchraganlardan bo'libdi.
Alloh taolo har kuni jahannamdan bandalarini ozod qiladi. Biz ham ulardan bo'la olamizmi?!
“Hadis va islom tarixi fanlari” kafedrasi mudiri F.Homidov
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Rizo – Allohning qazosiga muvofiq kechayotgan barcha hodisalarga nisbatan ko‘ngilning mamnun va xursandchilik kayfiyatidir. Aynan shuning uchun ham Allohning barcha hukmlariga rozi bo‘lgan banda ulug‘ mukofotlarga sazovor bo‘ladi.
“Qiyomat kuni Allohning jarchisi uning nomidan baland ovozda:
– Mening hammadan-da musaffo bandalarim qayerdalar? – deb nido qilganida farishtalar:
– Sening o‘sha hammadan-da musaffo bandalaring kimlardir? – deb so‘raydilar.
Shunda Alloh taolo:
– Ular men berganga qanoat aylab, qazoimdan rozi bo‘lganlar, – deb javob beradi”.
Yana hazrati Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamdan bunday rivoyat qilingan ekan: “Alloh taolo Muso alayhissalomga murojaat qildi: “Mening oldimda menga yaqinlashishliging uchun qazoimga rozi bo‘lishligingdan ko‘ra sevimliroq yo‘l yo‘q” (Ibn Abbosdan rivoyat qilingan, Mujohid rivoyati).
Imom Abul Hasan Shozaliy quddisa sirruhu vasiyat qiladilar: “O‘zingning xohishu irodangdan kechib, Allohning xohishu irodasi tomon qochgil. Agar kimdir o‘zining ixtiyoricha nimanidir xohlasa, hali uni oladimi yo yo‘qmi, bu noma’lum... Agar o‘sha xohlagan narsasini olganida ham olgani unda qoladimi-yo‘qmi, buni bilmaydi. Agar bordiyu o‘sha narsa unda umrining oxirigacha qolganida ham bunda uning uchun xayr bormi yo yo‘qmi, anglash qiyin. Modomiki, shunday ekan, bilgilki, yaxshilik faqat Allohning sen uchun iroda va ixtiyor etgan taqdiridagina mavjuddir, xolos!”.
Kunlardan birida hazrati Husayn ibn Ali roziyallohu anhuning huzurlarida sahoba Abu Zarr al-G‘iforiy roziyallohu anhuning “Men uchun boy yurganimdan ko‘ra kambag‘alligim, sog‘ligimdan ko‘ra dardmandligim yaxshiroqdir” degan so‘zlarini eslab bunday dedilar:
– Alloh Abu Zarrni rahmatiga olgan bo‘lsin, bu gap ularning o‘zlariga xosdir, ammo men bu haqda bunday deyman: “Kimda-kim Alloh ixtiyor etgan narsani eng yaxshi ixtiyor deb bilguvchi bo‘lsa, Uning ixtiyorining oldida o‘zga hech bir narsani ixtiyor etmaydi” (Ibn Asokir rivoyati).
Ulug‘ sahobiy Umar ibn Xattob roziyallohu anhu Abu Muso al-Ash’ariy roziyallohu anhuga bunday ma’noda maktub yo‘llaganlar: “Barcha yaxshilik Allohning qazosiga rozi bo‘lishlikda jamlangandir. Agar shunday qilolsang, qanday ham yaxshi, yo‘qsa, sabrli bo‘lgin!”.
“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi.