Sayt test holatida ishlamoqda!
31 Mart, 2026   |   11 Shavvol, 1447

Toshkent shahri
Tong
04:48
Quyosh
06:08
Peshin
12:32
Asr
16:55
Shom
18:51
Xufton
20:04
Bismillah
31 Mart, 2026, 11 Shavvol, 1447

Vatan va uning himoyasi

14.01.2021   2587   5 min.
Vatan va uning himoyasi

Bashariyat  o'z  erini  undagi  narsalari  bilan,  garchi  u  hech  kim yashamaydigan  cho'l  bolsa  ham  yaxshi  ko'raveradi. Vatanni  sevish  –  yurakka  singib  ketgan,  insonni  unda  bo'lganida  xotirjam, yiroq  ketganida  talpinadigan,  hujum  qilganida  asraydigan  va  kamsitilganida g'azablanadigan  qilib  qo'yuvchi  tuyg'udir.   Qur'oni  karimda Vatan  so'zi  (o'rin,  joy  ma'nosida) bir erda kelgan:

 

لقد نصركم الله في مواطن كثيرة

 

 “Batahqiq Alloh sizlarga  ko'p joylarda  nusrat berdi.”(Tavba surasi, 25-oyat).

To'g'ri,  bu  so'z  biz  o'rganayotgan    vatan  ma'nosini  to'liq  anglatmaydi.  Biroq, Qur'oni  karimda  Vatan  haqida  biror  og'iz  so'z  aytilmagan  ekan  deyish  noto'g'ri. Chunki  Kalomi  sharifda  insonning  turar  manzili  –  Vatanini:  hovli,  qishloq,  shahar, diyor  va  er  ko'rinishida  zikr  qilgan.  Inson  dunyoga  kelarkan  mana  shu  joylarda beshak  qo'nim  topib,  ularni  Vatan  tutib  hayot  kechiradi.

Vatan  arabcha  bo'lgani  uchun  uning asl ma'nosini  bilishda mo''tabar arab  lug'atlari hamda  zamonaviy qomuslarga murojaat qildik. Va  barchasida  bir  xil  ma'no  kelganiga  guvoh  bo'ldik. Vatan so'zi: Insonning  hox  u  erda  tug'ilgan  yoki  tug'ilmagan  bo'lsin  istiqomat qiladigan  va maskan tutgan  eri sifatida ifodalangan. Vatan so'zining iste'lohdagi  ma'nosi: Bir jamoa  insonlar uning fuqaroligini olib,  hox  u  erda  tug'ilgan  yoki  tug'ilmagan  bo'lsin,  unga  mansub  bo'lib,  mustaqil, jamoaviy  tarzda yashaydigan,  o'z chegarasiga  ega Davlatga Vatan  deb  aytiladi.

Shunday ulug' va qadrli maskanni sevish hamda, uning tinchligini asrab himoya qilish har birimizning burchimizdir.

Bu ishimiz ham besamar qolmaydi.

عن عبد الله بن عباس رضي الله عنه قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: (عَيْنَانِ لَا تَمَسُّهُمَا النَّارُ: عَيْنٌ بَكَتْ مِنْ خَشْيَةِ الله، وَعَيْنٌ بَاتَتْ تَحْرُسُ فِي سَبِيلِ الله) رواه الترمذي

Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: "Ikki ko'zni hargiz (do'zax) o't tutmaydi— Alloh taolodan qo'rqib yig'lagan ko'z va Alloh taoloning yo'lida musulmonlarni qo'riqlab, tong ottirgan ko'z", deganlarini eshitdim (Imom Termiziy rivoyati).

عن ابن عمر رضي الله عنهما: أن النبي صلى الله عليه و سلم قال: (ألا أنبئكم بليلة أفضل من ليلة القدر حارس حرس في أرض خوف لعله أن لا يرجع إلى أهله).

Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam: "Sizlarga Laylatul qadrdan afzal kecha haqida xabar beraymi? —U ahliga qaytmaslik ehtimoli bor, xavf erida posbonlik qilgan qo'riqchidir", dedilar (Imom Hokim “Mustadrok”da rivoyat qilgan).

عن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: “موقف ساعة في سبيل الله خير من قيام ليلة القدر عند الحجر الأسود”. أخرجه ابن حبان وغيره،

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Alloh taoloning yo'lida biroz turish, Hajarul asvadning yonida Laylatul qadrni qoim qilishdan afzaldir", dedilar (Ibn Hibbon va boshqalar rivoyat qilgan).

Musulmonlarning qonlari, yurtlari va mol-jonlarini saqlash uchun uxlamay tong ottirgan kishiga shunday yuksak daraja berilar ekan. Laylatul qadr kechasini qoim qilib, uxlamay bedor o'tkazsa beriladigan foyda o'sha odamning o'ziga bo'ladi. Agar u hajarul asvadning yonida bo'lsachi.

Buni ko'ring-da! Laylatul qadr qanday ulug' kecha? Lekin, jamiyatning xizmati, tinchlik, omonlik yo'lida bedor o'tkazgan kecha Laylatul qadrdan ham afzal hisoblanar ekan. Mana shu yuqoridagi hadislarning dalili e'tiboridan Vatan himoyasi qanday ulug' amal ekanini bilib oldik!

MuhammadYunusMuhammadMusoo'g'li,

Mir Arab Oliy madrasa talabasi.

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Indoneziya nashrida Imom Moturidiy merosiga doir maqola chop etildi

27.03.2026   8838   2 min.
Indoneziya nashrida Imom Moturidiy merosiga doir maqola chop etildi

Indoneziyaning nufuzli «Kalimantan Post» gazetasida Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori o‘rinbosari Shahzod Islomovning “Indoneziya va Samarqand o‘rtasidagi diniy aloqalarni mustahkamlashda Imom Moturidiyning o‘rni” mavzusidagi tahliliy maqolasi e’lon qilindi.


Maqolada O‘zbekiston va Indoneziya o‘rtasidagi aloqalar shunchaki diplomatik munosabat emas, balki teran ildizlarga ega ma’naviy rishtalarga tayanishi alohida ta’kidlangan. Muallif Yava orolida islom dini yoyilishida beqiyos xizmat qilgan mashhur “Vali Songo” (To‘qqiz avliyo) jamoasi vakillari, xususan, kelib chiqishi samarqandlik bo‘lgan Mavlono Malik Ibrohim Samarqandiyning faoliyati ikki mintaqa o‘rtasidagi ilk intellektual va ma’naviy ko‘prik vazifasini o‘taganini qayd etadi.


Maqolada asosiy e’tibor moturidiylik ta’limotining Indoneziya musulmonlari hayotidagi tutgan o‘rniga bag‘ishlanadi. Sh.Islomovning ta’kidlashicha, Indoneziyadagi an’anaviy madrasalar bevosita Imom Moturidiy ilmiy maktabining ma’naviy vorislari sanaladi. Moturidiylikka xos bo‘lgan aql va naql uyg‘unligi, bag‘rikenglik hamda mo‘tadillik tamoyillari bugungi Indoneziya jamiyatiga xos inklyuzivlik va bag‘rikenglik fazilatlarini shakllantirgan asosiy omillardan.


Shuningdek, maqolada O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan Samarqandda Imom Moturidiy yodgorlik majmuasining qayta tiklanishi va u yerda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlarga alohida to‘xtalib o‘tilgan. Muallif ushbu majmuani shunchaki ziyoratgoh emas, balki zamonaviy dunyoda islom dinining asl qadriyatlarini, uning mo‘tadil va ratsional qarashlarini targ‘ib etuvchi xalqaro intellektual markaz sifatida ta’riflaydi.


Maqola yakunida dunyodagi eng ko‘p musulmon aholi istiqomat qiladigan Indoneziya va islom ilm-fanining tarixiy markazi bo‘lmish O‘zbekiston o‘rtasidagi hamkorlikni sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqish zarurligi alohida qayd etilgan. Xususan, ta’lim, ziyorat turizmi va ilmiy tadqiqotlar sohasidagi aloqalarni mustahkamlash globallashuv davrida avj olayotgan ekstremizm va radikalizm tahdidlariga qarshi ikki davlat uchun mustahkam ma’naviy qalqon bo‘lishi ta’kidlangan.


Ushbu maqolaning Indoneziyaning nufuzli nashrida chop etilishi o‘zbek va indonez xalqlari o‘rtasidagi tarixiy-ma’naviy aloqalarni yanada mustahkamlash yo‘lidagi muhim qadamdir.

N.Usmonova,  

O‘zA

Dunyo yangiliklari