Sayt test holatida ishlamoqda!
08 Iyun, 2026   |   21 Zulhijja, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:06
Quyosh
04:50
Peshin
12:27
Asr
17:36
Shom
19:58
Xufton
21:35
Bismillah
08 Iyun, 2026, 21 Zulhijja, 1447

Bir savol so'rasam: To'rt nafar qizning otasi farzandlarining uvoliga qoldi-mi?

29.10.2020   2584   2 min.
Bir savol so'rasam: To'rt nafar qizning otasi farzandlarining uvoliga qoldi-mi?

— To'rt nafar qizim bor. Erim qiz tuqqanim uchun bizni tashlab uydan chiqib ketgan. Hozirda umuman xabar olmaydi. Shu farzandlarning uvoli tutadi-mi? Dinimizda bunday otalar haqida nima deyilgan?

— Alloh taolo Qur'oni Karimda bunday marhamat qiladi:

﴿لِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ يَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ إِنَاثًا وَيَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ الذُّكُورَ أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَانًا وَإِنَاثًا وَيَجْعَلُ مَنْ يَشَاءُ عَقِيمًا إِنَّهُ عَلِيمٌ قَدِيرٌ﴾

“Osmonlaru erning mulki Allohnikidir. U zot xohlagan narsasini yaratur. U zot xohlagan kishisiga qizlar hadya etur va xohlagan kishisiga o'g'illar hadya etur. Yoki ularni juftlab o'g'il-qiz qilib berur va xohlagan kishisini tug'mas qilur. Albatta, U zot o'ta bilguvchi va o'ta qodirdir”(Shuro surasi, 49-50 – oyatlar).

Insonga hamma narsani faqat Alloh taolo berishining yorqin namunasi farzand masalasida ko'rinadi. Ayni shu masalada inson o'zining ojizligini his etadi. O'z xohishiga ko'ra biron narsani bor qila olmasligini, Alloh taoloning madadi va inoyatiga muhtoj bo'lib turishini anglab etadi.

Abu Sa'iyd Hudriy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Kimning uchta qizi bo'lsa yoki uchta singlisi bo'lsa yoxud ikki qizi yoki ikki singlisi bo'lsa, u ularning suhbatini yaxshi qilgan bo'lsa va ularning haqqida Allohga taqvo qilgan bo'lsa, unga jannat berilur”, dedilar (Imom Termiziy, Imom Abu Dovud rivoyati).

Qiz ko'rgani uchun ayol aybdor-mi?! Kimga qanday farzand ato etishni Alloh taoloning O'zi biladi. Savolda ko'zda tutilgan erkak pastkashlik qilgan, Alloh taoloning qazoi qadariga rozi bo'lmagan, ayolini mas'ullikda ayblab, unga tuhmat qilgan, o'zining zimmasidagi otalik mas'uliyatini his qilmagan, nafaqa degan muhim vojib amalni tark etgan kimsa hisoblanadi. Agar u o'zini tuzatib, tavba qilib, oilasini qaytarib olib kelmasa, dunyoda ham, oxiratda ham og'ir ahvolda qoladi. Vallohu a'lam!

 

Muhammad Ayyub HOMIDOV

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Otamdan qolgan saboqlar: Dinning asl maqsadi

08.06.2026   3244   3 min.
Otamdan qolgan saboqlar: Dinning asl maqsadi

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Otamning xotira qutisini ochganimda, u menga 22 yil avval bergan bir konvertni topdim.

Taxminan 2004-yillarda, “Yalla” dasturi efirga uzatilayotgan paytlarda biz yosh edik. Arab dunyosining taraqqiy etishini, yanada yaxshi tomonga o‘zgarishini orzu qilardik. Otam bu dastur epizodlarini muntazam tomosha qilar, hatto ularni videolentalarga yozib borardi.

Bir kuni dastur epizodlaridan birini tomosha qilganidan so‘ng, ikki sahifali maktubni konvertda menga topshirdi. Bugun o‘sha maktubning ayrim qismlarini sizga o‘qib bermoqchiman. Shoyadki, otamning ovozi uni yozganidan 22 yil o‘tib ham insonlarga yetib borsin.

Bu so‘zlar yoshlar va ularni tinglaydigan, kuzatadigan kishilar uchun yozilgan edi.


Otam bunday yozgan:

“Ko‘plab insonlar Islom haqida savol beradilar: Nega inson yaratildi? Din nima uchun mavjud? Insoniyat dinga xizmat qilishi uchunmi yoki din insoniyatga xizmat qilishi uchunmi?.

Menimcha, din insoniyatning saodati uchun yuborilgan. Dinning barcha hukmlari, ibodat va ko‘rsatmalari bitta maqsadga xizmat qiladi — insonning isloh bo‘lishi va kamol topishi.

Insonning o‘zi, oilasi, mahallasi, shahri, davlati va oxiratdagi holati yaxshilanishi dinning asl maqsadi.

Alloh taolo ota-onaga yaxshilik qilishni O‘ziga ibodat qilish bilan yonma-yon zikr qilgan. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ham ota-onaga yaxshilik qilishni eng savobli amallardan biri sifatida ta’kidlaganlar.

Qiziqki, ayrim kishilar namozga juda e’tiborli bo‘lsalar-da, ota-onalariga beparvo bo‘ladilar. Boshqalari esa ota-onaga xizmat qilishga harakat qiladilar-u, ammo namozga sustkashlik qiladilar. Holbuki, haqiqiy musulmon ikkisini ham birdek qadrlashi kerak.

Inson bilgan narsasiga amal qilishi kerak. Shundagina u haqiqiy hidoyatga erishadi.

Alloh barcha musulmonlarni hidoyat qilsin, O‘zining roziligi va jannatiga yetaklasin. Hamd olamlar Parvardigori Allohgadir”.

 

Maktub shu so‘zlar bilan yakunlangan edi.

Xulosa qilib aytganda, otam dinning asosiy maqsadi insonni yaxshilash deb hisoblar edi. U inson kamoloti ikki asosga tayanishini ta’kidlagan:

Birinchisi – ibodatlar orqali shakllanadigan ma’naviy va ruhiy tarbiya.

Ikkinchisi – yaxshi amallar, go‘zal xulq va foydali ishlardan iborat amaliy tarbiya.


Bu ikki jihatdan biri bo‘lmasa, inson kamolotida nuqson paydo bo‘ladi. Insonning dunyo va oxiratdagi saodati esa aynan shu ikki asosning uyg‘unligiga bog‘liq.

Otam bu dunyoni tark etganiga yillar bo‘ldi. Ammo uning o‘rni hech narsa bilan to‘lmaydi. U haqda qancha she’r yozmayin, qancha xotiralar aytmayin, baribir otaning qadri beqiyosdir.

Ota-onaning qadriga ular hayotlik vaqtlarida yetish kerak. Ular vafot etganlaridan keyin qabr ustida to‘kilgan ko‘z yoshlar, afsuslar va armonlar foyda bermaydi.

Shuning uchun ota-onangiz hayot bo‘lsa, ularga xizmat qiling, duolarini oling va mehr ko‘rsating. Chunki ular ketganidan keyin ularning o‘rnini hech kim bosa olmaydi.


Davron NURMUHAMMAD

Maqolalar