الحَمْدُ لِلَّهِ الَّذي أحيانا بعد ما أماتَنا وإلَيْهِ النشُور
O'qilishi: Alhamdu lillahillaziy ahyana ba'da ma amatana va ilayhin nushur.
Ma'nosi: Bizni vafot ettirgandan keyin qayta tiriltirgan Allohga hamd bo'lsin. Qayta tirilish Uning O'zigadir.
الحمدُ لِلَّهِ الَّذي رَدَّ عَلَيّ رُوحِي، وَعافانِي في جَسَدِي، وأذِن لي بذِكْرِهِ
O'qilishi: Alhamdu lillahillaziy rodda 'alayya ruhiy va 'afaniy fiy jasadiy va azina liy bizikrihi
Ma'nosi: Menga ruhimni qaytargan, jismimga ofiyat bergan va zikrini qilishimga izn bergan Allohga hamd bo'lsin.
لا إِلهَ إلا الله، وحده لا شَريكَ لَهُ، لَهُ المُلْكُ، وَلَهُ الحَمْدُ، وَهُوَ على كُلّ شيء قدير
O'qilishi: Laa ilaha illallohu vahdahu laa shariyka lahu, lahul mulku va lahul hamdu va huva 'ala kulli shayin qodiyr
Ma'nosi: Yakkayu yolg'iz Allohdan boshqa iloh yo'q. Uning sherigi ham yo'q. Mulk Unikidir. Unga hamd bo'lsin. U har bir narsaga Qodir.
سُبْحانَ الله وبحمده
O'qilishi: Subhanallohi va bihamdihi
Ma'nosi: Allohni poklab yod etaman va U Zotga hamd aytaman.
اللَّهُمَّ بِكَ أصْبَحْنا، وَبِكَ أمْسَيْنا، وَبِكَ نَحْيا وَبِكَ نَمُوتُ، وَإِلَيْكَ النُّشُورُ
O'qilishi: Allohumma bika asbahna va bika amsayna va bika nahya va bika namutu va ilaykan nushur
Ma'nosi: Allohim, Sening noming ila tong ottirdik, Sening noming ila kech kirgizdik. Sening noming ila tirilamiz va Sening noming ila o'lamiz va Senga qaytajakmiz.
باسْمِ اللَّهِ الَّذي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي الأرْضِ وَلا في السَّماءِ، وَهُوَ السَّمِيعُ العَلِيم
O'qilishi: Bismillahillaziy laa yazurru ma' ismihi shayun fil arzi va laa fis samaai va huvas sam'iul a'liym
Ma'nosi: Yer-u osmonda Uning ismi bilan bo'lganda biror narsa ziyon qila olmaydigan Zot Allohning nomi ila. U o'ta eshituvchi va o'ta biluvchidir.
Kimki ushbu zikrni ertalab va kechki payt uch martadan o'qisa, unga hech bir narsa ziyon keltirmas.
حَسْبِيَ اللَّهُ، لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ، عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ، وَهُوَ رَبّ العَرْشِ العَظِيمِ
O'qilishi: Hasbiyallohu laa ilaha illahu a'layhi tavakkaltu va huva Robbul a'rshil a'ziym
Ma'nosi: Allohning o'zi menga kifoya. Undan o'zga iloh yo'q. Aynan unga tavakkal qildim. U buyuk Arshning Robbidir.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kimki ushbu duoni ertalab va kechki payt etti marta o'qisa, Alloh taolo uning dunyoviy va uxroviy muhim ishlariga kifoya qiladi”, deganlar (Imom Abu Dovud rivoyati).
Davron NURMUHAMMAD
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Shayx Sobuniy rahimahulloh (vaf. 1442 hijriy) bunday yozadi:
“Nurli Islom shariatining fazilatlaridan biri shundaki, u ayollarga nisbatan zulmga chek qo‘ydi. Johiliyat davrida ayollar qul sifatida xorlangan, mulk kabi sotilgan, qiymatga ega bo‘lmagan hamda ularga hech qanday hurmat ko‘rsatilmagan! Ular bir merosxo‘rdan boshqasiga mulk kabi o‘tgan. Agar erkak vafot etsa, uning qarindoshlari uning mol-mulki va boyligini meros qilib olganidek, xotinini ham meros qilib olishgan.
Islom bu zulmga barham berdi. Ayollarning qadr-qimmati tiklandi, ularning insoniyligi tan olindi va ularga huquqlar berildi, adolat tiklandi. Bir so‘z bilan aytganda, ularga barcha moddiy va ma’naviy haqlarni taqdim etdi”.
Ibn Abbos roziyallohu anhu dedilar: “Johiliyat davridagi odamlar haqida gapiradigan bo‘lsak, bir kishi vafot etganida, uning qarindoshlari, ya’ni merosxo‘rlari uning xotini ustida ko‘proq haqqa ega edilar. Agar ulardan birortasi xohlasa, unga uylanardi, xohlasa, uni turmushga berardi, xohlasa, unga turmushga bermasdir. Ularning ayol ustida o‘z oilasidan ko‘ra ko‘proq haqlari bor edi. Shuning uchun oyat nozil bo‘ldi:
“Ey, iymon keltirganlar! Sizlarga ayollarni zulm-la merosga olish halol emas. Ochiq fohisha ish qilmasalar, bergan narsalaringizning ba’zisini olish uchun ularni zo‘rlik-la ushlab turmang va ular ila yaxshilikda yashang. Agar ularni yoqtirmasangiz, shoyadki, Alloh siz yoqtirmagan narsada ko‘pgina yaxshiliklarni qilsa” (Niso surasi, 19-oyat).
Imom Tabariy rahimahullohdan (vaf. 310 hijriy/923 milodiy) rivoyat qilinadi: “Erkak qarindoshining xotinini meros qilib oladi va vafot etguncha yoki mahrini unga qaytarib berguncha turmushga chiqishiga to‘sqinlik qiladi”.
Shunday qilib, ayol bir erkakdan boshqasiga meros bo‘lib o‘tadi. Agar u go‘zal bo‘lsa, u unga uylanadi, xunuk bo‘lsa, uni vafotigacha meros qilib oladi. Islom ayollardan zulm va tajovuz yukini olib tashlash, ularning qulligi va qulligining oldini olish va ularni erkaklar ega bo‘ladigan qadr-qimmat va insoniylik darajasiga ko‘tardi. Bu haqda Qur’oni karimda bunday deyiladi: “Va yaxshilik ila ularning burchlari muqobilida haqlari ham bordir” (Baqara surasi, 228-oyat).
Foydalanilgan manbalar:
1. “Az-Zavaj al-islamiy al-mubakkar”.
2. “Fath al-Boriy”. J. 8. – B. 245, 247.
Davron NURMUHAMMAD