Joriy yilning 15-16-oktyabr kunlari Qohira shahrida bo‘lib o‘tgan “Fiqhiy ixtiloflarni madaniy boshqarish” mavzusidagi konferensiyada so‘zga chiqqan Misr diyori muftiysi Doktor Shavqiy Allom jumladan shunday dedi: “Bu yilgi anjuman fiqhiy ixtiloflar nuqtayi nazaridan nafaqat fikriy va axloqiy muammolarni hal qiladi, balki ushbu ixtiloflardan to‘g‘ri va oqilona foydalanish orqali zamonaviy sivilizatsiya sharoitida fatvo berish va fiqhiy hamkorlikni yo‘lga qo‘yishda eng faol mexanizmga aylanadi. Shuni ta’kidlab o‘tmoqchimanki, har yili ushbu konferensiyani butun islom ummati katta qiziqish va e’tibor bilan kuzatib boradi. Zotan, ushbu konferensiyada ko‘tarilgan masalalarning muhimligi va katta e’tiborga molikligi hamda unda ko‘tarilgan masalalarning yechimi va xulosalari tez orada islom ummatining yuksalishiga xizmat qiladigan dasturul amalga aylanishi bilan bir qatorda, terroristik va ekstremistik guruhlarning rejalarini barbod qiladigan kuchga aylanadi”.
Doktor Shavqiy Allom o‘z so‘zida yana quyidagilarni qo‘shimcha qildi: “Bu yilgi anjuman eng muhim diniy mavzulardan biri bo‘lmish “fiqhiy ixtiloflarni madaniy boshqarish” masalasini tadqiqot va maslahat uchun ish stoli ustiga qo‘ydi. Ushbu masala hozirgi tez o‘zgarib borayotgan zamonda ummatning ehtiyoji eng ko‘p tushayotgan zamonaviy masalalardan ekanligi ham barchaga ma’lum. Zero, fiqhiy ixtiloflar musulmon ulamolari nazdida sog‘lomlashtiruvchi vosita sifatida baholanib, u islom fiqhining hayotiyligi va har qanday zamon va makonga mos kelishini o‘zida aks ettiradi. Darhaqiqat, boshqa ummatlarda kamdan kam uchraydigan fiqhdagi shunday sog‘lom raqobat islom qonunchiligi va fiqhining boyib borishida faol o‘rin tutgan.
Shavqiy Allom o‘z so‘zida davom etib: “Ixtiloflarni boshqarish masalasi uzoq kechgan tarixiy davrlardan keyin ham hamon insoniyat ongini mashg‘ul qilib kelmoqda. Insoniyat o‘tgan vaqt davomida ba’zida ixtiloflarning samarasidan manfaat topgan bo‘lsa, ba’zida esa, diniy mutaassiblik yoki guruhvozlik yohud mazhabparastlik oqibatida ko‘p qiyinchilik va mashaqqatlarni boshidan kechirgan. Shuning uchun fiqhiy ixtiloflar masalasini madaniy muomala orqali hal etishning musulmonlarning birligini ta’minlashda, ularni boshqa turli dinlar, madaniyatlar va sivilizatsiyalar bilan tinch-totuv yashashlarida ta’siri kattadir. Batahqiq, musulmon ummati ixtiloflarning ko‘pligi va manba’sining xilma-xilligiga ko‘ra mutashaddid kuchlarning aralashuvidan juda katta zarar ko‘rdi. Takfir masalasiga o‘ta shiddatli tus berildiki, uni faqat musulmonni dindan chiqarish maqsadida ishlatishga o‘tib qolindi. Takfir masalasi shu darajada keng avj olib ketdiki, alaloqibat Alloh taolo harom qilgan nohaq qon to‘kilishigacha borib yetdi. Unday kuchlarning qadami qayerga yetmasin, o‘sha yerda fitna tarqaldi. Natijada, butun olamga haqiqiy ma’nodagi xavfu xatarni yuzaga keltirdi. Fiqhiy ixtilofni boshqarishdagi qoloq va qotib qolgan bunday harakatlar bizlarning yurtimiz va xalqlarimizga yaxshilikni istamaydigan ba’zi bir davlatlar va kuchlarning rejasiga juda mos keldi. Oqibatda, ana shunday qoloqlikdan dinimizga, xalqimizga va tinchligimizga rahna soladigan xatarlar paydo bo‘ldi. Hozirgi kunda ulamolar va fuqaholarning zimmasida ana shunday buzg‘unchi fikrlarga qarshi turish mas’uliyati bordir”-dedi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo bo‘limi mudiri
H.Ishmatbekov
Ming yillik tarix, noyob me’moriy obidalar, qadimiy hunarmandchilik va boy madaniy meros uyg‘unlashgan Buxoro bugun nafaqat sayyohlarni o‘ziga chorlamoqda, balki zamonaviy media imkoniyatlari orqali dunyo auditoriyasiga yanada keng tanitilmoqda.
Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan mamlakatimizda turizmni iqtisodiyotning strategik yo‘nalishlaridan biriga aylantirish, O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosini jahonga keng targ‘ib qilish, xorijiy sayyohlar oqimini ko‘paytirish va hududlarning turistik salohiyatidan samarali foydalanish borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda.
Ana shu ezgu maqsadlarning mantiqiy davomi sifatida O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi ko‘magida Malayziyaning “Universiti Teknologi MARA” oliy ta’lim muassasasi San’at, dizayn va media fakultetining talaba hamda o‘qituvchilaridan iborat 18 kishilik ijodiy guruh Buxoro viloyatida bo‘ldi, xabar bermoqda O‘zA.
Malayziyalik ijodkorlarning Buxoroga tashrifi oddiy turistik safardan ko‘ra kengroq mazmun kasb etdi. Ularning asosiy maqsadi — Buxoroning boy tarixiy-madaniy merosi, qadimiy obidalari, betakror me’moriy muhiti va turistik salohiyatini zamonaviy media platformalar orqali xalqaro auditoriyaga yetkazishdan iborat bo‘ldi.
Ijodiy guruh vakillari shaharning har bir manzilidan o‘ziga xos syujet izladi. Ular uchun asrlar silsilasida qad rostlagan obidalar shunchaki tarixiy yodgorlik emas, balki zamonaviy avlodga so‘zlab berilishi lozim bo‘lgan ulkan tarixiy hikoyaga aylandi.
Malayziyalik yosh fotograf va dizaynerlar Ark qo‘rg‘oni, Labi Hovuz ansambli, Poyi Kalon majmuasi, qadimiy savdo toqlari, Ismoil Somoniy maqbarasi, Chashmai Ayub kabi ko‘p asrlik tarixdan darak beruvchi maskanlarda tasvirga olish ishlarini olib bordi.
Shuningdek, ijodkorlar Buxoroning an’anaviy hunarmandchilik markazlariga tashrif buyurib, ustalarning mehnati, milliy san’at namunalari, qadimiy kasblarning avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan jarayonlarini ham obyektiv orqali muhrlashdi.
Bugun axborot makoni jadal o‘zgarayotgan bir paytda biror mamlakat yoki shahar haqida tasavvur uyg‘otishning eng ta’sirchan vositalaridan biri — sifatli vizual kontent. Shu ma’noda, tashrif davomida tayyorlangan foto va videomateriallar “storytelling” — voqeani ta’sirchan hikoya qilish uslubida yaratilgani bilan ahamiyatlidir. Zero, bir suratda Buxoroning ko‘hna gumbazi, yana bir kadrda hunarmandning mohir qo‘llari, boshqa bir lavhada esa qadimiy ko‘chalardagi hayot aks etishi mumkin. Bu tasvirlar orqali Buxoro haqidagi ma’lumot oddiy matndan ko‘ra, ta’sirchanroq tarzda millionlab insonlarga yetib borishi mumkin.
Ijodkorlar tomonidan yaratilgan kontentlar ijtimoiy tarmoqlari hamda YouTube platformasi orqali namoyish etilishi rejalashtirilgan. Bu esa Buxoroning turistik salohiyatini, avvalo, Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari auditoriyasiga keng targ‘ib qilish uchun muhim imkoniyatdir.
Bunday xalqaro ijodiy tashriflar Buxoroning turistik brendini yanada kuchaytirish, xorijiy auditoriyada shahar haqida yangi va jozibador tasavvur uyg‘otishga xizmat qiladi.
Eng muhimi, bu jarayonda Buxoro tarixi muzeylarda qolib ketmayapti. U zamonaviy texnologiyalar, ijtimoiy tarmoqlar va ijodkorlar nigohida yangi avlodga yetkazilmoqda.
Buxoroning qadimiy ko‘chalarida olingan har bir kadr, hunarmand qo‘lidan chiqqan har bir buyum, obidalar bag‘rida aks etgan har bir lavha dunyoning turli burchaklaridagi insonlarni “Bu qanday shahar?”, “Uning tarixi qanday?”, “Men ham bu joyni ko‘rishni istayman” degan qiziqishga chorlashi mumkin. Bu esa turizm targ‘ibotining eng ta’sirchan ko‘rinishlaridan biridir.
Malayziyalik talaba va ustozlarning Buxoroga tashrifi yana bir muhim jihati bilan ahamiyatli. Turli madaniyat va ta’lim maktablariga mansub yosh ijodkorlar Buxoro misolida Sharq va Janubi-Sharqiy Osiyo madaniyatlari o‘rtasida yangi ijodiy ko‘prik yaratdi. Bu nafaqat turizm, balki madaniy diplomatiya, ta’lim va ijodiy hamkorlik uchun ham yangi imkoniyatlarni ochadi.
Bugun Buxoroning ko‘hna obidalariga qarayotgan malayziyalik yosh fotografning kamerasida nafaqat tarix, balki O‘zbekistonning zamonaviy qiyofasi ham aks etmoqda. Ertaga ushbu tasvirlarni ko‘rgan minglab yoshlar Buxoroni o‘zlari uchun yangi, qiziqarli va albatta borib ko‘rishga arziydigan manzil sifatida kashf etishlari mumkin. Shu bois, bu tashrifni bir necha kunlik ijodiy safar emas, balki Buxorodan dunyoga yo‘l olgan ulkan vizual hikoyaning boshlanishi, deyish mumkin. Zero, tarixni asrash — uni kelajak avlodga yetkazishdir. Turizmni rivojlantirish esa ana shu tarixni dunyoga tanitish bilan chambarchas bog‘liq.
O‘tmishda Buxoro karvonlar yo‘li orqali dunyo bilan bog‘langan edi. Bugun esa uning tarixi kameralar, ijtimoiy tarmoqlar va raqamli platformalar orqali butun dunyoga tarqalmoqda. Eng muhimi, bu jarayon davlatimiz rahbari tashabbuslari asosida yurtimizning turistik salohiyatini jahonga keng targ‘ib etish, O‘zbekistonni yanada jozibador va raqobatbardosh turistik maskan sifatida namoyon etish yo‘lidagi ezgu ishlarga munosib hissa bo‘lib qo‘shiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati