Sayt test holatida ishlamoqda!
19 May, 2026   |   1 Zulhijja, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:24
Quyosh
05:01
Peshin
12:25
Asr
17:27
Shom
19:42
Xufton
21:12
Bismillah
19 May, 2026, 1 Zulhijja, 1447

Eronning etakchi nashrida Hivaning boy merosiga bag'ishlangan maqola chop etildi

25.08.2023   3686   3 min.
Eronning etakchi nashrida Hivaning boy merosiga bag'ishlangan maqola chop etildi

Eronning etakchi «Isfahan Ziba» gazetasida «O'zbekistonning Hiva mo'jizalariga bir nazar: Isfahondan Dorulislom Horazmgacha» sarlavhali maqola chop etildi, deb xabar bermoqda «Dunyo» AA muxbiri.

Nashrning butun bir sahifasini egallagan mazkur material eronshunoslik bo'yicha katta ekspert, «Isfahan Ziba» gazetasi muharriri Nafisa Hujjatiyning mamlakatimizdagi tarixiy maskanlar – Samarqand, Buxoro, Hiva, Afshona, Shahrisabz, Urganch va Toshkent shaharlariga qilgan ikki haftalik sayohati tafsilotlari qalamga olingan.

«Biz Hivani tarixiy «Horazm» nomi bilan bilamiz. Hiva O'zbekiston g'arbidagi kichik, ammo maftunkor shahar bo'lib, uni ko'rib hayratda qolasan kishi. Boisi, uning Yazd va Isfahondagi madaniy meros ob'ektlari bilan o'xshash jihatlari ko'p, – deb yozadi muallif. – O'zbekistonga qilgan safarim haqidagi hikoyani bir nechta alohida maqolalarda bayon qilmoqchiman. Bu mamlakatga ikki haftalik safarim davomida ko'rgan olti shaharning har birida juda ko'p qiziqarli voqealar borki, ularning hammasini bitta maqolada yozib bo'lmaydi».

Muallif, shuningdek, keng qamrovda yozilgan hikoya tarzidagi maqolasida, asosan, Hivaga tashrif tafsilotlari, jumladan, aholining mehmondo'stligi, qadimiy minoralar jilosi-yu, Hivada suratga olingan mashhur jahon kinofil'mlarida aks etgan tarixiy obidalar, shuningdek, fors yozuvidagi toji bilan Hiva ramziga aylangan minora tarixini bayon etgan.

Shuningdek, maqolada buyuk ajdodlarimizdan yodgorlik bo'lib qolgan mashhur minoralar tarixi haqidagi ma'lumotlar mushtariylar e'tiboriga havola qilingan. Hususan, Hiva shahri markazida joylashgan «Ichan qal'a» me'moriy yodgorligi 1990 yilda YuNESKOning Butunjahon madaniy merosi yodgorliklari ro'yxatiga kiritilgani alohida qayd etilgan.

Nafisa Hujjatiy yurtimizda xorijiy sayyohlarni jalb qilish maqsadida turli ko'rgazmalar tashkil etilayotganini yuqori baholab, O'zbekistonni sayyohlik salohiyati boy davlat sifatida e'tirof etgan.

Muallif Hiva shahrining tungi hayotidan va sayyohlar uchun tashkil etilayotgan rang-barng madaniy dasturlar muhitidan hayratga tushganini ham ta'kidlagan.
«Bir necha oy oldin Hiva shahrida o'zbek xalqining buyuk ajdodlaridan biri - Pahlavon Mahmud xotirasi uchun o'tkazilgan «Pahlavon Mahmud – Bahodirlar o'yinlari» xalqaro turnirida birinchi o'rinni egallagan eronlik Rizo Qitosiy sharafiga Eron bayrog'i ko'tarildi. Yana bir muhim jihat: Dorulislom Hiva tangalaridir. Hivadagi ko'hna ark antropologiya muzeyida «Zarb Dorul Islom Horazm» yozuvi tushirilgan tangalar hech bir sayyohni bee'tibori qoldirmaydi», - deb yozadi «Isfahan Ziba» gazetasida bosilgan maqola intihosida.

O'zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati

Dunyo yangiliklari
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Ilk marta Rasululloh ﷺni ko‘rganimda

18.05.2026   2845   4 min.
Ilk marta Rasululloh ﷺni ko‘rganimda

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Robi’a ibn Ka’b roziyallohu anhu Allohning Rasuli sollallohu alayhi va sallam bilan uchrashgan kunini bunday hikoya qiladi:

«Qalbim iymon nuri bilan charog‘on bo‘lganida yoshgina yigitcha edim. Ilk marta Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni ko‘rishga musharraf bo‘lganimdayoq u zotni juda qattiq yaxshi ko‘rib qoldim, butun fikr-zikrimni Allohning Payg‘ambariga bo‘lgan muhabbat egallab oldi.

Bir kuni xayolimga bunday fikr kelib qoldi: «Ey Robi’a, Payg‘ambar alayhissalomning xizmatlariga bormaysanmi? Agar taklifingni qabul qilsalar, hamisha yonlarida yurib, suhbatlaridan bahramand bo‘larding, dunyo va oxirat yaxshiliklarini qo‘lga kiritarding». Shu zahoti umid bilan Faxri koinot huzurlariga bordim, xizmatlarini qilmoqchiligimni aytdim. U zot umidimni yo‘qqa chiqarmadilar, xodimlikka oldilar.

Shu kundan boshlab Hazrat Payg‘ambar alayhissalomdan bir qadam ham uzoqqa ketmadim, qayerga borsalar, hamroh bo‘ldim. Nigohlari tushishi bilan huzurlariga chopib boraman. Biror narsaga ehtiyojlari bo‘lsa, bajarishga shoshaman. Kun bo‘yi birga bo‘lib, xizmatlarini qilaman. Xufton namozidan so‘ng uylariga kirib ketganlarida men ham qaytmoqchi bo‘lardim, ammo bir fikr ketishdan to‘sib turardi: «Qayoqqa borasan? Mabodo tunda Rasuli akramning ishlari chiqib qolsa-chi?» deb o‘ylab, eshik yonida tong ottirar edim».

Payg‘ambarimiz alayhissalomning ajoyib odatlari bor edi: bir yaxshilik qilgan kishiga uning yaxshiligini o‘n chandon qilib qaytarar edilar. U zot mening xizmatlarimni ham taqdirlamoqchi bo‘lib, huzurlariga chorladilar. Borsam, u zot:

Robia, mendan biror narsa so‘ra, – dedilar.

Men nima so‘rashni bilmay o‘ylanib qoldim:

– Yo Allohning Rasuli, menga biroz muhlat bering, oldin o‘ylab olay, keyin nima kerakligini aytaman.

U zot ma’qulladilar.

O‘shanda na oilam, na mol-dunyoim, na uy-joyim bor edi. O‘zimga o‘xshagan faqir musulmonlar qatori masjidning supasida kun kechirar edim. Odamlar bizni «Islom mehmonlari», «ahli suffa» deb atashardi. Kim Payg‘ambar alayhissalomga sadaqa-ehson olib kelsa, hammasini bizga yuborardilar, kimdan hadya olsalar, arzimagan qismini olib qolib, qolganini «Islom mehmonlari»ga tarqatar edilar.

O‘ylay-o‘ylay, «Payg‘ambar alayhissalomdan mol-dunyo so‘rasammikin, qashshoqlikdan qutulib, boshqalarga o‘xshab, hovli-joy, bola-chaqa qilardim», degan xayolga ham bordim. Ammo bu fikrimdan darrov qaytdim: «Nimalar deyapsan, Ka’bning o‘g‘li? Mol-dunyo o‘tkinchi narsa. Alloh azza va jalla rizqingni berib qo‘yibdi, xohlasang ham, xohlamasang ham kelaveradi. Rasuli akram Parvardigorimiz huzurida shunday maqomga egalarki, nima so‘rasalar, rad etilmaydi. Shundan foydalanib, Allohdan oxirat yaxshiligini so‘ramaysanmi?»

Bu fikrdan ko‘nglim ravshan tortdi. Xushnud holatda Sarvari olam janobimizning oldilariga bordim.

– Xo‘sh, nima deysan Robi’a? – dedilar u zot.

– Yo Allohning Rasuli, duo qiling, Alloh meni jannatda sizga yo‘ldosh qilsin, – dedim.

Buni senga kim o‘rgatdi? – deb so‘radilar.

– Hech kim. Avval boylik so‘ramoqchi ham bo‘ldim, ammo o‘tkinchi yaxshilikdan abadiy ne’matni afzal bilib, siz bilan jannatda birga bo‘lishni so‘rashni Alloh dilimga soldi.

Rasuli akram uzoq vaqt sukut qilib qoldilar. Keyin:

Balki boshqa biror narsa so‘rarsan? – dedilar.

– Yo‘q, – dedim qat’iy, – menga boshqa narsaning keragi yo‘q!

U holda mening duoim qabul bo‘lishi, sening talabing hosil bo‘lishi uchun ko‘p sajda qilgin, – dedilar Sarvari olam.

Shundan keyin yanada ko‘proq g‘ayrat bilan ibodat qiladigan bo‘ldim. Chunki Payg‘ambarimiz alayhissalomga dunyoda xodim va suhbatdosh bo‘lganim kabi, oxiratda ham hamrohlikka erishish ishtiyoqida edim».

Shayx Zulfiqor Ahmad Naqshbandiyning
"Ishqi Rasul" kitobidan Nodirjon Odinayev tarjimasi

 

Maqolalar