Sayt test holatida ishlamoqda!
28 Mart, 2026   |   8 Shavvol, 1447

Toshkent shahri
Tong
04:54
Quyosh
06:13
Peshin
12:33
Asr
16:53
Shom
18:47
Xufton
20:01
Bismillah
28 Mart, 2026, 8 Shavvol, 1447

G‘aflat uyqusi

24.08.2018   7504   4 min.
G‘aflat uyqusi

Insonning kelajak oldidagi eng katta burchi – farzand tarbiyasidir. Chunki jamiyatning ertangi kuni farzandlarimizga bergan tarbiyamizga bog‘liq. Bu shunday mas’uliyatki, bundan aslo g‘aflatda qolmaslik lozim.

Oisha raziyallohu anhodan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam aytdilar: “Kishi yeydigan narsalarning eng pokizarog‘i kasbidandir. Albatta, farzandi ham uning kasbidandir” (Imom Ahmad, Imom Termiziy rivoyati).

Farzand inson kasbining mahsuli kabi ekan, undan go‘zal hosil olish uchun qanday ko‘chat parvarish qilingani va qanday yerga ekilganiga yaxshi ahamiyat berish lozim. Toki “ko‘chat”ning urug‘i puchak bo‘lib qolmasin. Keyin esa, “urug‘ qadalguvchi yer”ning pokizasini tanlash lozim. Ko‘cha-ko‘yda ko‘rinib, tashqi go‘zalligi yoqib qolgan ayolga uylanaverishlik farzandning otasi zimmasidagi haqga xiyonatdir.

Ana undan keyin xotin bilan qo‘shilish Allohning zikrisiz bo‘lmasligi kerak. Doimiy parvarish halollikni talab qiladi. Farzand tug‘ilgach shariatga muvofiq chiroyli ism qo‘yish, faqat halol parvarish qilish, aqlini taniy boshlagach imon kalimasini, asta sekin suralarni yodlatib, o‘ng qo‘lida ovqatlanish va boshqa odoblarni o‘rgatish lozim.

“Nima eksang, shuni o‘rasan”, deganlaridek, ota-ona odob-axloqda, ahillikda va taqvoda umr o‘tkazsin, toki o‘zidan yetishib chiqqan meva yaxshi hosil bersin.

Sobit Banoniy rahimahulloh aytadi: “Rivoyat qilinishicha bir kishi otasini bir joyda urayotgan edi. Undan:

  • Bu nima ish? – deb so‘rashdi. Shunda ota aytdi:
  • Uni tek qo‘yinglar. Men ham shu joyda otamni urgan edim. Endi o‘g‘limdan qaytdi. U meni shu joyda urmoqda. Bu o‘shaning jazosi. Uni malomat qilmanglar!

Abu Lays Samarqandiy aytadi: “Kim ota-onasiga osiylik qilsa, bolasidan xursandchilik ko‘rmaydi”.

Odoblarning eng yaxshisi – chiroyli o‘rnak bo‘lish. Bunda ota-onaning tarbiyali bo‘lishi muhim. Lekin bu so‘zlar bugungi kunlarning armonlari bo‘lib borayotir.

Internet tarmoqlarida bir ibratli hikoyaga ko‘zim tushdi. Unda yozilishicha bir ishbilarmon tadbirkor odatiga ko‘ra yarim tunga yaqin uyiga keldi. Uni kichkintoy o‘g‘ilchasi kutib turar edi.

— Dadajon, sizdan bir narsani so‘rasam maylimi? – deb so‘radi bola.

— Mayli, – dedi ota.

— Bir soatda qancha pul topasiz?

— Bu senga nimaga kerak?

— Bilgim kelyapti-da.

— Boringki, yuz ming so‘m toparman, dedi ota o‘zicha xomcho‘t qilib.

Bola ham o‘zicha bir narsalarni hisob qildi va:

— Unday bo‘lsa menga ellik ming so‘m berib turing? – dedi.

— Sen mendan pul olish uchun shunday mug‘ombirlik qilyapsanmi?! Bor, xonangga kirib uxlab, damingni ol! – jahli chiqdi otaning.

Noiloj qolgan bola indamasdan xonasiga kirib ketdi. Charchaganidan asabiylashgan ota birozdan keyin charchog‘i yozilib, sal hovridan tushdi. Keyin o‘ziga-o‘zi: “O‘z bolamga shunchalik qattiqqo‘llik qilib yubordim. Ehtimol o‘g‘lim shu ellik ming so‘mga rostdan ham muhtoj bo‘lib qolgandur. Axir doim ham bunaqa pul so‘rayvermaydi-ku” deb, asta o‘g‘lining xonasi tomon yurdi. Eshikni ochib so‘radi:

— O‘g‘lim, uxlamadingmi?

— Yo‘q, hali.

— Kun bo‘yi ishlar bilan ovora bo‘lib, charchagan edim. Turli odamlar bilan muloqotda bo‘lishga to‘g‘ri keladi. Shuning alamini sendan olib xato qilibman. Mana senga ellik ming.

Bola xursand bo‘lib ketdi:

— Rahmat, dadajon! Men Sizni yaxshi ko‘raman!

So‘ng yostig‘ining tagidan yana ozgina mayda pullarni oldi-da, qo‘shib sanay boshladi. Otaning yana jahli chiqdi:

— Shuncha puling bo‘lib turib yana so‘radingmi?!

— Ha, dadajon! Bu pullarim yetmayotgan edi. Mana endi yuz ming bo‘ldi. Shu pulni sizga beray, men uchun bir soat ajrating.

Bugun g‘aflat uyqusidan uyg‘onmoq kerak. Inson o‘z oilasidagi farzandiga befarq bo‘lishga haqqi yo‘q. Qahramon shoirimiz aytganlaridek:

Marsga to‘p otquvchi — sen,

Zuhroni uyg‘otquchi — sen,

Uyquda qotquchi — sen,

Uyg‘on o‘zing, uyg‘on o‘zing.

 

Ulug‘bek qori YO‘LDOSHЕV,

Asaka tumani “Xolid ibn Valid” jome masjidi xodimi

 

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Indoneziya nashrida Imom Moturidiy merosiga doir maqola chop etildi

27.03.2026   3686   2 min.
Indoneziya nashrida Imom Moturidiy merosiga doir maqola chop etildi

Indoneziyaning nufuzli «Kalimantan Post» gazetasida Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori o‘rinbosari Shahzod Islomovning “Indoneziya va Samarqand o‘rtasidagi diniy aloqalarni mustahkamlashda Imom Moturidiyning o‘rni” mavzusidagi tahliliy maqolasi e’lon qilindi.


Maqolada O‘zbekiston va Indoneziya o‘rtasidagi aloqalar shunchaki diplomatik munosabat emas, balki teran ildizlarga ega ma’naviy rishtalarga tayanishi alohida ta’kidlangan. Muallif Yava orolida islom dini yoyilishida beqiyos xizmat qilgan mashhur “Vali Songo” (To‘qqiz avliyo) jamoasi vakillari, xususan, kelib chiqishi samarqandlik bo‘lgan Mavlono Malik Ibrohim Samarqandiyning faoliyati ikki mintaqa o‘rtasidagi ilk intellektual va ma’naviy ko‘prik vazifasini o‘taganini qayd etadi.


Maqolada asosiy e’tibor moturidiylik ta’limotining Indoneziya musulmonlari hayotidagi tutgan o‘rniga bag‘ishlanadi. Sh.Islomovning ta’kidlashicha, Indoneziyadagi an’anaviy madrasalar bevosita Imom Moturidiy ilmiy maktabining ma’naviy vorislari sanaladi. Moturidiylikka xos bo‘lgan aql va naql uyg‘unligi, bag‘rikenglik hamda mo‘tadillik tamoyillari bugungi Indoneziya jamiyatiga xos inklyuzivlik va bag‘rikenglik fazilatlarini shakllantirgan asosiy omillardan.


Shuningdek, maqolada O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan Samarqandda Imom Moturidiy yodgorlik majmuasining qayta tiklanishi va u yerda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlarga alohida to‘xtalib o‘tilgan. Muallif ushbu majmuani shunchaki ziyoratgoh emas, balki zamonaviy dunyoda islom dinining asl qadriyatlarini, uning mo‘tadil va ratsional qarashlarini targ‘ib etuvchi xalqaro intellektual markaz sifatida ta’riflaydi.


Maqola yakunida dunyodagi eng ko‘p musulmon aholi istiqomat qiladigan Indoneziya va islom ilm-fanining tarixiy markazi bo‘lmish O‘zbekiston o‘rtasidagi hamkorlikni sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqish zarurligi alohida qayd etilgan. Xususan, ta’lim, ziyorat turizmi va ilmiy tadqiqotlar sohasidagi aloqalarni mustahkamlash globallashuv davrida avj olayotgan ekstremizm va radikalizm tahdidlariga qarshi ikki davlat uchun mustahkam ma’naviy qalqon bo‘lishi ta’kidlangan.


Ushbu maqolaning Indoneziyaning nufuzli nashrida chop etilishi o‘zbek va indonez xalqlari o‘rtasidagi tarixiy-ma’naviy aloqalarni yanada mustahkamlash yo‘lidagi muhim qadamdir.

N.Usmonova,  

O‘zA

Dunyo yangiliklari