Muhammad degan bir do‘stim tog‘da yashaydi. Yaqinda unikiga mehmonga bordim. U bilan texnikumda birga o‘qiganmiz. Qo‘ylari ko‘p. Ularni tong sahardan qir-adirlarga haydaydi. Musaf­fo tong havosida qo‘ylarini yaylovda aylan­ti­rib boqadi.

Kechki ovqatni tanovul qilish payti bo‘rining uvillagan tovushi o‘tovga yaqin yerdan eshitildi. Do‘stim bo‘rining uvillashidan zarracha tashvish chekmay, bemalol o‘tirardi. Tongda unga qo‘shilib, men ham qo‘y boqishga chiqdim. Qo‘ylarni haydab bir oz yurganimizdan so‘ng, adirda bir bo‘rini ko‘rib qoldim. Qo‘zidek o‘ljasini tishlab, yelkasida ko‘tarib borardi.

– Qarang, qarang, bo‘ri! Uni otish kerak, mil­tig‘ingizni bering, qochib ketmasin, – dedim. Do‘stim bo‘lsa, xotirjamlik bilan:

– Aslo! Bu bo‘ri qo‘shnim bo‘ladi. Bo‘ri yirtqich bo‘lsa-da, qo‘shnichilik haqini yaxshi biladi. Shu bois, biror marta bo‘lsa-da, qo‘ylarimga hujum qilgani yo‘q. Ovni boshqa joydan qilib, bola­larini boqadi. Hatto qo‘ylarimni boshqa yirt­qichlardan himoya qiladi, deb bo‘riga qarab, so‘zida davom etarkan:

– Bir vahshiy yirtqich qo‘shnichilik haqiga shunchalik rioya qilsa-yu, men aqlli inson do‘st­lik­ka nega xiyonat qilishim kerak! Axir biz aqlli jonzotmiz, biz qo‘shnichilik haqini goho mana shunday yirtqichlardan o‘rgansak bo‘ladi.

Ha, azizlar! Qo‘shnichilik haqi ulug‘, chunki qo‘shni yaxshi va yomon kunlaringizda doimo yoningizda yelkadosh bo‘ladi. Ba’zi musibat kunimizda uzoqdagi qarindoshimiz yetib kelgunicha qo‘shnimiz yonimizda bo‘ladi. Moddiy va ma’na­viy yordam beradi. Shu bois, qo‘shnichilik haqiga rioya qilishimiz lozim. Qiyomat­da yaxshi yoki yomon­ligimiz­ni qo‘shnidan so‘rashar ekan...

Ozodlik neligin bo‘rida ko‘rgin,

Undan hamiyatu mardlikni so‘rgin.

Ajabki, qo‘shnilik hurmatin qilar,

Yovuz nafs amridan o‘zini tiyar.

“Qasamini buzgan qiz” kitobidan olindi