Bir kuni Hotami Toy ulug‘ va davlatmand insonlarni mehmonga chaqirdi. Ziyofat bosh­langan, mehmonlar suhbatlashib xursand bo‘­lib o‘tirishgan mahal boshida eski salla, egnida yupun kiyim, kambag‘alligi shundoq ko‘rinib turgan bir kishi kirib keldi. Uni ko‘rgan meh­monlar hayron bo‘lib qolishdi. Ba’zilar unga no­pisandlik nazari bilan qaradi. Ammo Hotam bu faqir odamga o‘zgacha lutf va karam ko‘rsatib, qo‘lini ko‘ksiga qo‘yib, ehtirom ila davraning eng to‘riga o‘tkazdi. Hotamning ko‘rsatgan ehtiromidan hamma hayron bo‘lib:

– Bu inson kim, buncha ehtirom qilursiz? – deb so‘radilar. Ularga nim tabassum bilan boq­qan Hotam:

– Sizlarni qadru qimmatingiz, mansabu hur­matingiz va maqomingizga qarab joy berdim. Bu jandapo‘sh, kamtar, tavozeli insonni mening saxovatim va karamim to‘rga o‘tkazdi.

Ey aziz farzand! Oliy mukofot mansab, mar­taba, boylikka qarab o‘lchanmaydi, balki u mo‘­minning tavozesh, kamtarligi va Haqqa bo‘lgan qattiq ishonchi va muhabbati balandligi bilan o‘lchanadi. Barcha avliyolar Alloh taoloning visoliga oshiq bo‘lganlar. Uning visoliga yetish uchun dunyo rohatini mehnat va mashaqqatlarga al­mashtirganlar. Natija esa, albatta, Yorning vas­liga yetishi aniq. O‘sha Yor muhabbati va ixlo­si oshiq­ning qiyomat kunida ulug‘ maqomga sazovor bo‘li­shiga bosh omil bo‘ladi. Inson Haqning mu­hab­bati bilan yashab, umrini halol mehnat, ix­losli toat-ibodat qilib, riyo va shuhratparast­lik­dan ke­chib, nafsini jilovlab o‘tsa, albatta, mahbubning visoliga yetmog‘i muqarrardir.

Shermurod Tog‘ayning “Qasamini buzgan qiz” kitobidan