Sayt test holatida ishlamoqda!
01 Aprel, 2026   |   12 Shavvol, 1447

Toshkent shahri
Tong
04:47
Quyosh
06:07
Peshin
12:32
Asr
16:56
Shom
18:52
Xufton
20:06
Bismillah
01 Aprel, 2026, 12 Shavvol, 1447

Siz ham utrujjamisiz?

15.02.2018   15465   6 min.
Siz ham utrujjamisiz?

Qur’on tinglovchilarga xushxabar! 

Alloh taologa behisob hamdu sanolarimiz bo‘lsinki, qariyb bir oydan beri davom etayotgan Respublika Qur’on musobaqasining fayzu futuhi poytaxtimiz Toshkent shahrida boshlanib ketdi. Allohning muborak Kalomiga ixlosmand xalqimiz xushovoz qorilarning go‘zal tilovatlarini qalblari to‘la muhabbat bilan tinglamoqda. Respublika bo‘ylab Qur’on musobaqasini xoh bevosita bo‘lsin, xoh jonli efirda bo‘lsin tinglab borayotgan Qur’on muxlislariga xushxabar bermoqchimizki, Habibimiz sollallohu alayhi vasallam: “Kim Alloh taolo kitobidan bir oyatni eshitsa, unga ikki (ko‘p) savob yoziladi”, deb marhamat qildilar.

Sizlarga xushxabar bo‘lsin, Qur’ondan bir harf tilovat qilsangiz, Alloh taolo o‘nta savob beradi. Demak, bir dona oyatda qancha harf bo‘lsa, uni o‘n barobaricha savobga erishasiz. Tinglaganingizda esa uni yana ikki barobarga ko‘paytiring. Endi bir o‘ylab ko‘ring-chi, musobaqaning bir kunida qancha oyat tinglamoqdasiz? Bundan Alloh taoloning bandalariga bo‘lgan rahmati naqadar cheksizligini anglab yetasiz.

Qur’on tilovatini tinglashning boshqa foydalari ham ko‘p. Abdudoim Kahil bunday degan: “To‘liq sog‘ayishni istagan bemor har kuni bir necha soatdan Qur’on eshitsin. Uning ma’nosini anglashga urinsin. Zero, Qur’on mazmunini tushunish ham shifodir”.

Darhaqiqat, Qur’on tinglashning sog‘likka ham behisob foydalari borki, u bilan inson tinchlanadi, xotirjam bo‘ladi. Bu esa bemorning sog‘ayishiga kuchli omil bo‘ladi.

Qur’on tinglagan inson oxiratni eslaydi, natijada hayotini to‘g‘rilashga urinadi, xatti-harakatlarini nazorat qiladi, Qur’on tinglaganimizda ko‘zimizga yosh kelishi ham bejiz emas... 

Qorilarning yuksak martabasi bor 

Ummu Dardo roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi: “Men Oisha (onamiz) oldiga borib: “Jannatga kirganlar ichida Qur’on o‘qigan bilan o‘qimagan orasida qanday farq bor?” deb so‘radim. Oisha (onamiz): “Jannat pog‘onalari Qur’on oyatlariga teng. Jannatga kirganlar ichida hech kim Qur’on o‘qiganlardan afzal bo‘la olmaydi”, deb javob berdi”.

Shunday ekan, qorilarimizga xushxabar bo‘lsinki, ularning uzoq yillar chekkan zahmatlari evaziga Alloh taolo o‘ziga xos mukofot tayinlab qo‘ygan. U esa jannatning eng yuqori darajasidir.

Yana bir rivoyatda: “Qorilar jannatga kirganlaridan so‘ng ularga “O‘qi va ko‘taril!” deb xitob qilinadi. Qori o‘qir ekan, jannatning darajalaridan ko‘tarilib boraveradi. Qayerda o‘qishdan to‘xtasa, o‘sha qavat uning jannatdagi maqomi bo‘ladi”. Demak, Qur’ondan kim qancha yod olsa, shunga qarab o‘zining martabasini belgilaydi. U holda o‘z maqomimizni jannatning eng yuqori darajasidan tayinlab olishimizga nima monelik qilmoqda? Allohdan so‘rab, yangi tashkil qilinayotgan “Arab tili kurslari”ga yozilib, tezroq arab tilida savodimizni oshirib, Allohning kalomini yod olishga kirishaylik. Zero, “Insonlar ichida Allohning xos bandalari bor. Qur’on ahli – Allohning ahli va xos bandalaridir”, deb Habibimiz sollallohu alayhi vasallam marhamat qildilar. Qur’on hofizlari – insonlar ichra Allohning xos bandalaridir. Bunday maqomga erishishga barchamizning imkoniyatimiz bor. Biz faqat g‘ayrat-shijoatli bo‘lsak shuning o‘zi kifoya. 

Qur’on ahlining ota-onasiga xushxabar!

Qur’oni karimni farzandlarimizga o‘rgataylik. Maktab darslaridan bo‘shaganda Qur’on tilovat qilsin, vaqti behuda o‘tmaydi. Go‘dakligidan shunga o‘rgansa, ko‘p vaqt o‘tmay, to‘la yodlab oladi, axir dono xalqimiz bejizga “Qatra-qatra ko‘l bo‘lur” demagan. Allohning huzuriga borganimizda esa bizga shafoatchi bo‘ladi. Zero, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Qaysi bir inson dunyoda farzandiga Qur’on yodlatsa, qiyomat kuni otasiga toj kiydirilur”, deganlar. Boshqa bir rivoyatda esa: “Ota-onasiga butun dunyoning qiymati ham unga teng kelmaydigan kiyim kiydiriladi. Ular: “Buni nima sababdan kiydik?”, deb hayron bo‘lganlarida, ularga: “Farzandingiz Qur’onni qo‘lga kiritgani uchun” deyiladi”, deb farzandlarini qori qilgan ota-onaga xushxabar berdilar. Donishmand xalqimizZar qadrini zargar biladi”, deganidek, Qur’on va qorilarning qadrini musobaqa sharofati bilan hamma bilib oldi. 

Abu Muso Ash’ariy roziyallohu anhudan Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: “Qur’on o‘qiydigan mo‘min xuddi utrujjaga o‘xshaydi. Uning hidi yoqimli, mazasi shirin. Qur’on o‘qimaydigan mo‘min esa xurmoga o‘xshaydi. Uning hidi yo‘q, ammo mazasi shirin. Qur’on o‘qiydigan munofiq esa rayhon kabi xushbo‘y, ammo mazasi achchiq. Qur’on o‘qimaydigan munofiq huddi hanzala kabi yanglig‘, hidsiz va ta’mi achchiqdir”, deganlari rivoyat qilingan.

Izoh: “Utrujja” sitrus meva bo‘lib, apelsinga o‘xshash  “shirin limon”dir. Hajmi ikki kaft miqdoricha, hidi xushbo‘y va mazasi shirin meva.

“Xurmo” deyilganda arab xurmosi nazarda tutilgan. Ma’lumingizki, arab xurmosining mazasi totli bo‘lsa-da, uning hidi yo‘q.

“Hanzala” esa ta’mi va hidi yoqimsiz bo‘lgan o‘simlik turi. Mevasi apelsindan sal kattaroq bo‘ladi. 

“Xurmo bo‘lib qoldik”

Unashtirilishi niyat qilingan qori yigit va qoriya qiz uchrashuvga chiqibdi. Yuzlashgani zahoti qiz gap cho‘zilib ketmasin degan andeshada yigitdan: “Siz utrujjamisiz?, deb so‘radi. Yigit darhol savolning mazmunini anglab: “Utrujjamiz-ku, ammo to‘yning tashvishlari bilan bo‘lib ayni kunlarda xurmo bo‘lib turibmiz”, deb javob berdi. Qoriya qiz yigitning javobidan qanoat hosil qilib chiroyli jilmayib qo‘ydi. So‘ng yigit: “Siz-chi?” deb so‘ragan edi, tabassum qilib: “Biz utrujjamiz”, deya javob berdi.

Savol: “Siz ham utrujjamisiz?”

Alloh taolo barchamizni Qur’on hofizlaridan bo‘lishimizni nasib qilsin! 

O‘MI matbuot xizmati 

Qur'oni karim
Boshqa maqolalar
Maqolalar

KASB-HUNAR O‘RGANISHNING FOYDALARI

31.03.2026   1258   5 min.
KASB-HUNAR O‘RGANISHNING FOYDALARI

 Farzand xoh o‘g‘il, xoh qiz bo‘lsin, uni tarbiyalash, ta’lim berish, kasb tanlashiga ko‘maklashish va voyaga yetganida munosib yerga turmushga uzatish yoki uylantirish har bir ota-onaning orzu-umididir.

Buning uchun farzand o‘z oldidagi turmush tutish va baxtli hayot kechirish, zimmasidagi burch va qadriyatlarni qay tarzda ado etish ko‘nikmalarini yaxshi o‘zlashtirgan bo‘lishi kerak. Bu o‘rinda ikki yo‘lni mahkam tutish azaldan o‘z samarasini berib kelgan. Avvalgisi, farzandni yoshligidan egallagan tarbiya va ilmga yo‘naltirish. Ikkinchi yo‘l halol kasb-hunar bo‘lib, u ham yoshlikda egallangani afzal. Zero, yoshlikdagi ilm yoki hunar toshga o‘yib yozilgandek bolada muhrlanib qoladi.

Odamzod paydo bo‘libdiki, kasb-hunarga ehtiyoji bor. Chunki kasb-hunar jamiyatning aksar ijtimoiy zaruratlari yechimi hisoblanadi. Bu haqda risolalar ham yozilgan. Chunonchi, dehqonchilik, duradgorchilik, sartaroshlik, qassoblik, temirchilik, chilangarlik, kulolchilik, chorvachilik, tijorat va boshqa kasb-hunarlar bayoniga oid risolalarning qo‘lyozma nusxalari yurtimiz qo‘lyozma fondlarida ko‘plab uchraydi.

Binobarin, sog‘lom jamiyatlarda farzandlarni kasb-hunarli qilib tarbiyalashga e’tibor doim ustuvor bo‘lib kelgan Qur’oni karim, hadisi sharif va ulamolar merosida kasb-hunar egallashga kuchli targ‘ib qilinganini ko‘rishimiz mumkin. Binobarin, islom ta’limotlarida halol rizq-ro‘z topish, jamiyat manfaatlariga xizmat qilish, xayrli kasb-hunarni keyingi avlodlarga takomillashtirib yetkazish kayfiyatini insonlarda tarbiyalash muhim hisoblanadi. Inson hech bir kasb-hunarni egallamasa, umuman mehnat qilmay qo‘ysa, o‘ziga yuklatilgan burchni ado etmasa, Rabbining amriga itoat etmagan isyonchilardan bo‘lib qolishi mumkin.

«Anbiyo» surasining 80-oyati karimasida temirchilik borasida so‘z ketib, Alloh taolo Dovud (alayhissalom) haqida aytadi: «Unga (Dovudga) sizlarga ziyon yetishidan saqlaydigan sovut yasash san’atini ta’lim berdik. Bas, sizlar shukr qiluvchimisiz?!» 

Qur’oni karimda kasb-hunar bilan bog‘liq yoki unga yo‘naltirilgan yana ko‘plab oyatlar bor. Binobarin, Islomda sog‘lom bola tarbiyasi barcha payg‘ambarlar o‘z ummatlariga kasb-hunarda ibrat bo‘ldilar. Masalan, Odam (alayhissalom) dehqonchilik, Zakariyo (alayhissalom) duradgorlik, Nuh (alayhissalom) kemasozlik, Muhammad (alayhissalom) cho‘ponlik va tijorat bilan shug‘ullanganlari ma’lum. 

Payg‘ambarimiz Muhammad (alayhissalom): «Albatta, Alloh kasb-kor qiluvchi mo‘min bandani yaxshi ko‘radi», deb marhamat qilib, sahobai kiromlarni ham biron-bir kasb-hunar bilan halol rizq-ro‘z topishga undaganlar. Inson o‘z oilasi ta’minotini halol mehnat va foydali sa’y-harakati tufayli qondirar ekan, shubhasiz, bu yo‘lda chekkan zahmati savobli amallarga aylanadi.

Imom G‘azzoliy ham «Ihyo ulumid din» asarida kasb mavzusiga alohida bo‘lim ajratib, unda turli hikmatlar keltirib o‘tgan. Jumladan, Luqmoni hakim o‘z o‘g‘liga nasihat qilgan ekan: «O‘g‘lim, o‘zingni faqirlikdan saqlash uchun halol kasb qilgin. Bilginki, biror kishiga (harakatsizlik ortidan) faqirlik yetsa, unda uchta xislat paydo bo‘ladi: dinda yengiltaklik, aqlida zaiflik va muruvvatsizlik. Shu uchchalasidan ham og‘irrog‘i – uni odamlar mensimay qo‘yishidir».

Mazhabboshimiz Imomi A’zam (rahimahulloh) ham tijorat bilan shug‘ullangan. Bu kasbda halolligi tufayli ko‘p barakotlarga sazovor bo‘lganligi u zotning shogirdlari va zamondoshlari tomonidan yozib qoldirilgan. Binobarin, hadisi shariflarda ham halol kasb bilan shug‘ullangan insonlarga yuqori baho berilgan: «Rostgo‘y savdogar qiyomat kunida payg‘ambarlar, siddiqlar va shahidlar bilan birgadir». 

Shunday ekan, farzandlarimizga ham dunyosi, ham oxirati uchun foydali ilm hamda o‘z oilasi, qolaversa, yashayotgan jamiyati uchun nafi tegadigan halol tirikchilikdan yuzaga keladigan kasb-hunar kerak. Zero, hunar o‘z egasini doim halollik, poklik, sadoqat, mehr bilan o‘z ishini ado etishga undaydi.

Islom ta’limotlariga ko‘ra, jamiyat o‘z taraqqiyoti va ehtiyojlariga xizmat qiladigan turli kasblar bo‘yicha mutaxassislar tayyorlab borishi zarur. Jamiyatda tibbiyot, hisob-kitob, dehqonchilik, tikuvchilik va boshqa sohalarda mutaxassislar bo‘lishi farzi kifoya darajasida e’tiborga olinadi. Agar biror soha bo‘yicha ushbu jamiyatda mutaxassis topilmasa, bunday mutaxassisni ta’minlash butun jamiyat zimmasiga tushadi.

Davrimizga kelib ilmu hunar turlari ancha ortdi. Ba’zi kasblar atrofida yangidan-yangi yo‘nalishlar rivoj topib, tobora takomillashib bormoqda. Mana shunday sharoitda mamlakatimizda bolalarni kasb-hunarga yo‘naltirish borasida qator ijobiy ishlar amalga oshirib kelinmoqda.

Globallashuv sharoitida hozirgi zamon oilasiga yosh avlodni har tomonlama yetuk inson qilib tarbiyalash bilan bog‘liq yuksak va o‘z o‘rnida o‘ta mas’uliyatli vazifa yuklatiladi. Farzandlarni ilk yoshidan boshlab kuchi, didi, qobiliyati va qiziqishlariga mos tushadigan foydali mehnat va kasb-hunarlarga o‘rgatish ularning iqboli uchun muhim. Zero, har bir narsaning zeb-ziynati bor, yoshlikning bezagi, kelajak sarmoyasi esa kasb-hunar ortidan.

Kasb-hunarli farzand hayotda o‘z yo‘lini topishi barobarida har qanday mushkul vazifalarning ham uddasidan chiqa oladi. Hunarsiz kishi esa, turmushda qiyinchiliklarga duch kelishi tabiiy. Mana shu e’tibordan hunar egallash, egallaganda ham puxta egallash lozim.

 

“Islomda sog‘lom bola tarbiyasi” kitobi asosida

Buxoro shahar “Poyi Ostona” jome’ masjidi 

imom xatibi  Nodir Asadov tayyorladi.

Maqolalar