Yurtimizda mehmonni taomdan oldin va keyin qo‘l yuvdirish odati bor. Hatto katta to‘ylarda ham mehmonlarning qo‘liga suv qo‘yish uchun qo‘lida obdasta ko‘targan, yelkasiga sochiq tashlagan yoshlar shay turadi. Bu odat haqida keksalarimiz “Ovqatdan oldin va keyin qo‘l yuvilmasa, insonda turli kasalliklarni keltirib chiqaradiki, ba’zan bu kasallikni davosini ham topish mushkul bo‘lib qoladi”, deyishadi.
Hozirgi vaqtda taomdan oldin va keyin qo‘llarni yuvish, og‘izni chayish kabi qoidalarga ko‘pchilik rioya qiladi. Ammo turli kasalliklar poklikka be’etiborlikdan kelib chiqishini unutmasligimiz darkor.
Ovqatdan oldin qo‘l yuvish, “Bismillah”ni yodga soladi, taomga baraka kiritadi, qalbimiz ravshanlashadi, toat-ibodatga zavqimiz oshadi.
Anas ibn Molik roziyallohu anhu rivoyat qiladi: “Men Rasulullohning sollallohu alayhi vasallamning “Kimki Alloh uyining barakasini ko‘paytirishini xohlasa, taom hozir bo‘lganida va yig‘ishtirilganida (qo‘lini) yuvsin”, deb aytganlarini eshitganman” (Ibn Moja va Bayhaqiy rivoyati).
Abu Hurayra roziyallohu anhu Nabiy alayhissalomdan rivoyat qiladi: “Darhaqiqat, shayton o‘ta sezgir va yalovchidir. Bas, siz o‘zingizga ehtiyot bo‘ling! Kimki qo‘lida ovqat qoldig‘i qolgan holida uyquga yotsa va unga biron narsa bo‘lsa, bas, u faqat o‘zini malomat qilsin” (Termiziy va Hokim rivoyati).
Abu Ayyub Ansoriy roziyallohu anhu rivoyat qiladi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bizning oldimizga chiqib, “Ummatim orasidagi xilol qiluvchilar qandoq ham yaxshi!” dedilar. Shunda bir kishi: “Xilol qiluvchilar kimlar, ey Rasululloh?” deb so‘radi. U zot: “Ular tahoratda va taomdan (so‘ng) xilol qiluvchilardir. Tahoratdagi xilol mazmaza, istinshoq va barmoqlar orasini xilol qilish. Taomdan (so‘ng) xilol qilish esa ovqat (qoldiqlari)dan (poklanish)dir. Zero, banda namoz o‘qiyotganida ikki farishta uchun uning tishlari orasida (qolib ketgan ovqat qoldiqlari)ni ko‘rishidan ham og‘irroq narsa yo‘q”, dedilar” (Ahmad va Tabaroniy).
Har yili gepatit va o‘tkir ichak kasalliklaridan dunyo bo‘yicha 3,5 million bola nobud bo‘ladi. Qo‘lni yuvganda sovun yoki boshqa tozalash vositasidan foydalanilsa, yanada yaxshi bo‘ladi (ayniqsa, ovqatlanishdan oldin va hojatxonadan chiqqanda). Ana shunda ichak kasalliklari 40 foizga, nafas yo‘li kasalliklari 25 foizga kamayadi.
Qo‘lni nafaqat taomdan oldin yoki keyin, balki taom tayyorlashda, uy tozalaganda, aksirganda, yo‘talganda, uy hayvonlariga ozuqa berganda, ko‘chadan kelganda va boshqa shu kabi ishlardan keyin ham yuvish foydalidir. Taomdan keyin qo‘l yuvmasdan, og‘izni chaymasdan uxlashning zararli oqibatlarini yoshlarga uqtirib borish zarur. Ayniqsa, bolalarga yoshlikdan pokizalikni targ‘ib qilib borsak, balog‘atga yetgach poklik ularning kundalik odatiga aylanadi.
Munira ABUBAKIROVA,
O‘zbekiston musulmonlari idorasi mutaxassisi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Ko‘p ko‘rdim uzoq yillar tajribamda shuni,
Sabrda go‘zal xotima bo‘lar bir kuni.
Ushbu oyatlar haqida biroz tafakkur qilib ko‘ring. Alloh taolo aytadi:
﴿سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْرًا﴾
"Alloh qiyinchilikdan so‘ng tezda osonlikni beradir" (Taloq surasi, 7-oyat);
﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ﴾
"Ey iymon keltirganlar! Sabr qiling. Sabr ila g‘olib keling. Kurashga bel bog‘lab turing. Allohga taqvo qiling. Shoyadki yutuqqa erishsangiz" (Oli Imron surasi, 200-oyat).
﴿وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ﴾
«Va sabrlilarga bashorat ber. Ular musibat yetganda: "Albatta, biz Allohnikimiz va, albatta, biz Unga qaytuvchimiz", derlar» (Baqara surasi, 155-156-oyatlar).
﴿وَهُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ الْغَيْثَ مِنْ بَعْدِ مَا قَنَطُوا وَيَنْشُرُ رَحْمَتَهُ وَهُوَ الْوَلِيُّ الْحَمِيدُ﴾
«U zot (odamlar) noumid bo‘lganlaridan keyin yomg‘irni nozil qilur va O‘z rahmatini taratur. U valiy va maqtalgan zotdir» (Shuro surasi, 28-oyat).
﴿قُلْ يَا عِبَادِ الَّذِينَ آَمَنُوا اتَّقُوا رَبَّكُمْ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ وَأَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةٌ إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ﴾
«Sen mening tarafimdan: "Ey iymon keltirgan bandalarim, Robbingizga taqvo qiling. Bu dunyoda go‘zal amal qilganlarga go‘zallik bordir. Allohning yeri kengdir. Albatta, sabr qilguvchilarga ajrlari hisobsiz, to‘liq berilur", deb ayt» (Zumar surasi, 10-oyat).
Mana, Qur’on sizga xursand va xotirjam bo‘lishingiz, Robbingizga ishonishingizga chaqirmoqda. Shunday ekan, Allohning haq va’dasidan ko‘nglingiz yayrasin. Chunki Alloh bandalarini azoblash uchun emas, ularni sayqallash va odob berish uchun yaratgan. Alloh insonga uning ota-onasidan ham mehribon, U zotdan rahmati va rozi bo‘lishini so‘rang. Bu esa Unga shukr qilish, zikrida bardavom bo‘lish, Kitobini tilovat qilish va Rasuli sollallohu alayhi vasallamga ergashish bilan bo‘ladi.
Shu’la: Yomon ish kelib qolishiga tayyor turavering, shunda uni tezda to‘g‘ri bo‘lishi sizga hadya bo‘ladi.
Doktor Oiz al-Qarniyning
"Dunyodagi eng baxtli ayol" kitobidan