Ehrom Haj va Umraning eng birinchi amalidir.
“Ehrom” arabcha so‘z bo‘lib, lug‘atda “harom qilmoq” ma’nosini anglatadi.
Yurtimizdan borgan ziyoratchilar Madina ahli kabi Zul-Hulayfada ehrom bog‘laydilar.Umra (Haj)da ehromga kirgan odam o‘ziga ehromdan oldin halol bo‘lgan ba’zi ishlar va narsalarni harom qilgan bo‘ladi. Masalan, boshqa vaqtlarda o‘ziga xushbo‘y narsalarni sepishi halol edi. Ehromga kirgach, bu narsa harom bo‘lib qoladi. Ehrom umra (haj)ning eng ko‘zga ko‘ringan alomatidir. Bo‘lajak umra ziyoratchilari niyat qilib ehrom kiyadilar. Ehrom umraning niyatidir.
Ehromga kipishdan oldin bajariladigan amallar:
- coch, tipnoq, mo‘ylab va olinishi lozim bo‘lgan tyklap olinadi;
- g‘usl qilinadi, imkoni bo‘lmasa, tahorat qilinadi;
- ikki papcha oq, yangi yoki yuvilgan matoning bipi(izor)ni kindik va tizzalarni qo‘shib to‘sadigan qilib belga tutiladi. Ikkinchici (rido)ni elka aralash aylantirib o‘raladi. Ayollarning ehromi ularning sidirg‘a (gulsiz mato) kiyimi bo‘ladi. Ular uchun maxsus rang belgilanmagan. Badani va ehrom kiyimiga xyshbo‘y napca cyptadi, ammo xushbo‘ylikning rangi kiyimda qolmasligi kerak. So‘ngra Zul-Hulayfada ikki pakat namoz o‘qiladi. Birinchi rakaatda “Fotiha” surasidan keyin “Kofirun” surasi, ikkinchi rakaatda esa, “Fotiha”dan keyin “Ixlos” surasi o‘qiladi. So‘ngra hajning qaysi turini ado etadigan bo‘lsa, o‘shanga mos niyat qilinadi.
وَمَنْ شَاءَ الْإِحْرَامَ وَهُوَ شَرْطُ صِحَّةِ النُّسُكِ كَتَكْبِيرَةِ الِافْتِتَاحِ ، فَالصَّلَاةُ وَالْحَجُّ لَهُمَا تَحْرِيمٌ وَتَحْلِيلٌ.
“Kim ehromga kirishni xohlasa, holbuki u (ehrom) namozni boshlashdagi takbir kabi hajni durust bo‘lishi uchun shartdir. Namoz bilan hajning tahrimasi va tahlili bor” (“Raddul muxtor”).
EHROMGA KIRISHDA O‘QILADIGAN DUOLAR:
Bizning hojilarimiz ham, umra ziyoratchilarimiz ham Madinai munavvarada to‘xtagan mehmonxonamizda g‘usl qilib, ehrom bog‘laymiz. Ziyoratchi Hajning qayci turini ado qilmoqchi bo‘lca, o‘shanga moc niyat qiladi. Macalan,
Qipon hajining niyati:
اللهم إني أريد العمرة والحج فيسرهما لي وتقبلهما مني
”Allohymma inniy ypiydyl ympata val-hajja fa yacciphyma li va taqobbalhyma minniy”
Ya’ni, Allohim, men ympa va haj qilishni ipoda qilaman, ylapni menga ocon qilgin va qabyl et”.
Tamatty’ hajining umrasi niyati, O‘zbekistonlik ziyoratchilar tamattu’ ehromiga kiradi va quyidagicha niyat qiladi:
Tamatty’ hajining umrasi niyati:
اللهم إني أريد العمرة فيسرها لي وتقبلها مني
”Allohymma inniy ypiydyl umrata fa yaccipho liy va taqobbalho minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men ympa qilishni ipoda qilaman. Uni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Ifpod hajining niyati:
اللهم إني أريد الحج فيسره لي وتقبله مني
“Allohymma inniy ypiydyl hajja fa yaccirhu liy va taqobbalhy minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men haj qilmoqni ipoda qilaman, yni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Qurbon hayiti yaqinlashgani sari ijtimoiy tarmoqlarda qurbonlik qilinadigan hayvonlarni masxara qilish, ustidan kulish, ularni insonlar kabi “gapirtirish”, so‘yilishi oldidan qo‘rquvini hazil qilish kabi turli mazaxni aks ettirgan videolar ko‘payadi.
Dinimizda qurbonlik qilinadigan hayvonlarni masxara qilish “shar’an harom va gunoh amal” sanaladi. Buning bir nechta asosiy sabablari bor:
1. Jonliqlarni mazax qilish – Allohning shiorlarini ulug‘lashga zid amal.
Qurbonlik – bu shunchaki jonliqni so‘yish emas, balki Alloh taologa yaqinlashtiradigan ulug‘ ibodat va dinning shioridir. Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Kim Allohning nishonlarini ulug‘lasa, bas, albatta, bu, qalblarning taqvosidandir” (Haj surasi, 32-oyat).
Boshqa oyatda: “Biz tuyalarni sizlar uchun Allohning shiorlaridan qildik...” deyiladi (Haj surasi, 36-oyat).
Imom Qurtubiy rahimahulloh va boshqa bir qancha mufassirlar “Oyatdagi “shior” so‘zi – insonni Alloh taologa yaqinlashtiradigan ibodatni anglatadi” deydilar.
Demak, qurbonlikka atalgan jonliqni masxara qilish – bevosita Alloh buyurgan ibodatni masxara qilish, Allohning shiorlarini pastga urish bilan barobardir.
2. Ibodat bilan hazillashishning xatari
Diniy amallar, xususan qurbon hayiti kabi muqaddas kunlarda bajariladigan qurbonlik ibodati hazil-mazax mavzusi bo‘lmasligi kerak. Agar inson qurbonlikni yoki shariatning biror amalini qasddan kamsitib, masxara qilsa, bu uning iymoniga putur yetkazadi. Hatto “shunchaki hazil” deb qilinayotgan bo‘lsa ham, bu ish gunoh va ibodat hisoblangan amalga nisbatan hurmatsizlik hisoblanadi.
Alloh taolo bunday marhamat qiladi: «Agar ulardan so‘rasang, albatta: “Biz faqat o‘zimizcha gap qilib o‘ynayotgan edik, xolos”, deyishadi. Sen: “Allohni va Uning oyatlarini istehzo qilayotgan edingizmi?” deb ayt» (Tavba surasi, 65-oyat).
Xulosa qilib aytganda, qurbonlik – Alloh taolo buyurgan ibodat. Uni “mem” yoki “prikol”ga aylantirishdan ehtiyot bo‘ling. Buning uchun:
1. Bunday rasm va videolarga “layk” bosmang va ularni tarqatmang.
2. Bunday kontent tayyorlayotganlarni ogohlantiring.
3. Qurbonlik bu – Alloh buyurgan va Uning roziligi uchun qilinadigan ibodat ekanini unutmang.
Davron NURMUHAMMAD