Bismillahir Rohmanir Rohiym
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
Xindistonning buyuk ulamolaridan Mahmud Devbandiy va u kishining shogirdi Husayn Ahmad Madaniy hind diyorini ingliz mustamlakachilaridan ozod qilib, yana musulmonlarga o‘tkazishga harakat qilishganini sezgan Angliya hukumati bu ikki zabardast olimni O‘rta Yer dengizidagi Malta oroliga surgun qilib, shu yerda hibs qilgan.
Qamoqxonaga kirayotgan paytda Mahmud Devbandiy yig‘lab yuborgan ekanlar. Shunda shogirdlari Husayn Ahmad Madaniy nega yig‘layotganlarini so‘raganida «Endi Ramazonda Qur’on xatmini qayerda eshitaman?» degan ekanlar. Ikkovlari ham olim bo‘lishgan ekanlar-u, lekin murattab qori emas ekanlar. Ramazonga to‘qqiz oy qolgan paytda Husayn Ahmad Madaniy bir Mus'haf toptirib, 9 oy ichida Qur’onni yod olib, Ramazonda xatmga o‘tib bergan ekanlar. Shunda ustozlari: «To qiyomatga qadar avlodingdan qori uzilmasin!» deb duo qilgan ekanlar.
Husayn Ahmad Madaniydan uchta o‘g‘il qolgan. Ular As’ad Madaniy, Arshad Madaniy, Asjad Madaniy. Bir qizlarining uyida 40 ta murattab qori bor ekan. Arshad Madaniyning 10 ta farzandi (7 o‘g‘il, 3 qiz) bor, hammasi murattab qori ekan.
Buyuk ustozni ziyorat qilish maqsadida odamlar Hindistondan kemaga chiqib, Maltaga borishar ekan. Inglizlar esa ularni qamoqxonaga qo‘ymagach, hech bo‘lmasa, shu yerda ustoz bor-ku, bizga ziyorat savobini berar deya, qamoqxona atrofini aylanib, duo qilib ketishaverarkan.
Shunda Husayn Ahmad Madaniy ustozlariga: «Ustoz, bizni ziyorat qilgani kelayotgan odamlarning keti uzilmaydi, lekin ularni bizga ko‘rsatishmayapti, shu yerni aylanib-aylanib qaytishayotgan ekan» desa, Mahmud Devbandiy aytgan ekanlar: «Qarab turgin, bularning ixlosi sabab Alloh taolo ularning bolalarini qori qiladi!».
Devband qishlog‘ining narirog‘ida Amroha degan kichkina qishloq bor. U yerda 5000 ta murattab qori bor. Undan ham narida Kandehla degan qishloq bor. Unda esa bironta ham murattab qori bo‘lmagan ayol yo‘q!
Ustoz Yorqinjon qori rahimahulloh
Shu yilning 3 avgust kuni O‘zbekiston Respublikasi Din ishlari bo‘yicha qo‘mitasi, BMT Taraqqiyot dasturi va Islom taraqqiyot banki hamkorligida “O‘zbekistonda vaqf tizimini rivojlantirish: imkoniyatlar va qiyinchiliklar” mavzusida davra suhbati tashkil etildi. Unda mutaxassislar tomonidan ishlab chiqilgan O‘zbekistonda vaqf tizimini joriy etish konsepsiyasining natijalari va tavsiyalari taqdim etilib, atroflicha muhokama qilindi.
Davra suhbatida qator davlat, nodavlat va diniy-ma’rifiy tashkilotlar vakillari, jumladan, O‘zbekiston musulmonlari idorasi, “VAQF” xayriya jamoat fondi, Ijtimoiy himoya milliy agentligi, Istiqbolli loyihalar milliy agentligi, Iqtisodiyot va moliya, Adliya hamda Madaniyat vazirliklari, Markaziy bank, Soliq qo‘mitasi va Savdo-sanoat palatasi mas’ullari, shuningdek, O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi va Toshkent islom instituti ustozlari hamda islom moliyasi yo‘nalishida faoliyat yuritayotgan konsalting kompaniyalari vakillari ishtirok etdi.
Islom ijtimoiy moliyasining muhim vositasi bo‘lgan vaqf tarixan ijtimoiy farovonlik va jamiyat rivojini ta’minlashning muhim institutsional mexanizmi bo‘lib xizmat qilgan. Zamonaviy sharoitda u barqaror rivojlanishga ulkan hissa qo‘shuvchi tizim sifatida e’tirof etilmoqda. Jahon banki, Xalqaro islom moliya ta’limi markazi (INCEIF) va Xalqaro islom moliyasi shariat tadqiqot akademiyasi (ISRA)ning hamkorlikdagi hisobotiga ko‘ra, bugungi kunda global vaqf aktivlarining qiymati 100 milliarddan 1 trillion AQSH dollarigacha baholanmoqda.
Tadbir davomida soha mutaxassislari tomonidan qator dolzarb mavzularda ma’ruzalar qilindi. Xususan, islom moliyasi bo‘yicha xalqaro ekspert, doktor A’lam Asadov “Vaqfning asosiy tamoyillari, barqaror rivojlanish va xalqaro ilg‘or tajriba” mavzusida hamda BMTTD eksperti, doktor Ixtiyorjon To‘raboyev “O‘zbekistondagi hozirgi vaqf tizimining holati: asosiy kamchiliklar va tarkibiy muammolar” mavzusida taqdimot qilishdi. Taqdimotlar yakunida “Al-Muomalat” kompaniyasi rahbari Iskandar Tursunov, “Mezon kengashi” direktori Muzaffar Xusniddinov hamda “Islamic Business and Finance” (IsBF) ta’sischisi Jahongir Imamnazarovlar tizimni rivojlantirish bo‘yicha o‘zlarining amaliy taklif va mulohazalarini o‘rtoqlashdi.
Xulosa qilib aytganda, mazkur tadbir manfaatdor tomonlar uchun O‘zbekistonda tizimli vaqf mexanizmini joriy etishning tegishli huquqiy, me’yoriy va institutsional bazasini ishlab chiqish bo‘yicha muhim muhokama maydoni bo‘lib xizmat qildi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati