Sayt test holatida ishlamoqda!
06 Sentabr, 2026   |   24 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:32
Quyosh
05:54
Peshin
12:21
Asr
16:55
Shom
18:52
Xufton
20:09
Bismillah
06 Sentabr, 2026, 24 Rabi`ul avval, 1448

Odamlarning eng yaxshisi

27.03.2026   13437   7 min.
Odamlarning eng yaxshisi

Musulmon kishi nima uchun yaratildiyu, nima qilishi lozimligini yaxshi biladi. Bu borada u ko‘ngliga kelganini emas, balki Robbisining kalomi bilan yashaydi. Alloh taolo Qur’oni karimda shunday xitob qiladi: "Men jin va insni faqat o‘zimga ibodat qilishlari uchungina yaratdim" (Zoriyot, 56).

U sizlarni yerdan paydo qilib, sizlarni uni obod etuvchi etdi(Hud, 62).

Musulmon inson Allohga ibodat qilish, insonlarga yaxshilik qilishlik uni ikki dunyo saodatiga olib kelishini yaxshi anglaydi. Unga omonat qilib berilgan yagona fursati bo‘lmish dunyo hayotida, ham dunyosini, ham oxiratini obod qiladi.

Ey iymon keltirganlar! Ruku’ qilinglar, sajda qilinglar va Robbingizga ibodat qilinglar hamda yaxshilik qilinglar – shoyadki, najot topsangiz!” (Haj-77)

Musulmon kishi ushbu oyati karima mazmunidan kelib chiqib namoz o‘qib, Robbisiga ibodat qilib, o‘zgalarga yaxshilik qilishga astoydil harakat qiladi. Chunki, u yaxshilik yo‘lida qo‘yilgan har-bir qadam uchun Allohdan ulug‘ ajrlar bo‘lishiga qat’iy ishonadi.

Biz yashab turgan dunyo imtihon dunyosidir. O‘zidan keyin yaxshi nom qoldirishni istagan har qanday kishi bu dunyoni ezgu amallar, go‘zal xulqlar bilan o‘tkazishi lozim. Barcha insonlarga birdek yaxshilik qilish, muruvvat ko‘rsatish, mehr-oqibatli bo‘lish katta insoniy fazilat hisoblanadi.

Alloh taolo Qur’oni karimda bandalarni mag‘firat va xayrli ishlarga shoshilishga buyurib, bunday marhamat qiladi:

وَسَارِعُوا إِلَىٰ مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ

“Robbingizdan (keluvchi) mag‘firat va kengligi osmonlar-u yerga teng, taqvodorlar uchun tayyorlab qo‘yilgan jannat sari shoshilingiz!” (Oli Imron, 133-oyat).

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan Jobir ibn Abdulloh roziyallohu anhu rivoyat qilgan hadisda, eng yaxshi insonlar o‘zgalarga manfaat va yaxshiligi yetuvchi insonlar ekani zikr etilgan:

خَيْرُ النَّاسِ أَنْفَعُهُمْ لِلنَّاسِ

“Insonlarning yaxshisi boshqa insonlarga manfaati ko‘prog‘idir”, deganlar (Imom Tabaroniy rivoyati).

Boshqa bir hadisda quyidagicha keltiriladi: “Bir kishi Nabiy sallallohu alayhi vasallamdan: “Islomdagi eng yaxshi (amal) qaysi?” deb so‘radi. U zot: “Taom bermog‘ing hamda tanigan va tanimagan kishiga salom bermog‘ing”, dedilar (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati).

 

Bu dunyo hayotida kishi o‘z yaqinlariga, xattoki tanigan va tanimagan kishilariga imkon qadar yaxshilik qilishi, zaiflarga yordam berishi hamda muxtojlarga ko‘maklashishi lozim hisoblanadi. Bu orqali inson nafaqat bu dunyoda aziz, balki, oxiratda ham sharafga ega bo‘ladi.

Alloh taolo o‘z kalomida yaxshilikning mukofoti faqat yaxshilik bo‘lishini bayon qilib bunday deydi:

هَلْ جَزَاءُ الْإِحْسَانِ إِلَّا الْإِحْسَانُ

“Yaxshilikning mukofoti faqat yaxshilikdir” (Ar-Rahmon, 60-oyat).

 

Ruhiy hayotning eng afzal tomonlaridan biri yaxshilik yo‘lidagi o‘zaro yordamdir. Bu narsa ijtimoiy hayotni yuqori darajaga ko‘tarish, jamiyat a’zolarining farovonligini oshirish va ularning qayg‘u-alamlarini yengillatishdan iboratdir. Hozirgi zamon madaniyatida o‘zaro yordam degan tushunchaga katta ahamiyat beriladi. Shuning uchun ham barcha joylarda o‘zaro yordam va hamkorlik tashkilotlari tuzilgan. Mana shuning o‘zi ham har bir shaxs va har bir jamiyatning baxtiyor bo‘lishi uchun o‘zaro yordam zarurligini ko‘rsatadi.


Qur’on o‘zaro yordamga katta ahamiyat bergan. Buni quyidagi oyatdan fahmlab olsak ham bo‘ladi:

 وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

“Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi 2-oyat).

Qur’oni Karim yaxshilik va taqvodorlik yo‘lida hamkorlik qilishga buyurmoqda. "Yaxshilik" deganda bu dunyodagi barcha yaxshiliklarni: rostgo‘ylik, omonat, toat-ibodat, saxiylik, shijoat va hokazolarni tushunamiz.

"Yaxshilik" so‘zi dunyodagi barcha fazilatli narsalarni o‘z ichiga oladi. Taqvo esa Allohdan qo‘rqish va Unga itoat qilib ish olib borishni anglatadi.

Yaxshilik va taqvodorlik yo‘lidagi hamkorlik esa bu dunyodami yoki oxiratdami, saodatga erishtiruvchi yaxshi narsalar yo‘lidagi hamkorlikdir.

Qur’oni karimda yaxshi va ezgu amallarni qilish ibodatdan keyingi o‘rinda keltirildi. Demak, yaxshi ishlarda bardavom bo‘lish ibodat qilish bilan teng amal hisoblanadi.

Rasululloh sallallohu alayhi vasallam:

خَيْرُكُمْ خَيْرُكُمْ لِأَهْلِهِ

Sizlarning yaxshilaringiz – ahli-oilasiga yaxshilik qiluvchilaringizdir”, dedilar. (Imom Termiziy rivoyati).


Inson yaxshilikni eng avval o‘z yaqinlaridan boshlashi lozim. Bu ham insonda yaxshilik fazilati mavjud ekanini ko‘rsatadi.

Biz so‘zlashayotgan mavzuda Payg‘ambarimiz sallallohu alayhi va sallamdan rivoyat qilingan quyidagi hadis ham e’tiborga molikdir:

خَيْرُكُمْ مَنْ يُرْجَى خَيْرُهُ وَيُؤمَنُ شَرُّهُ

Rasululloh sallallohu alayhi vasallam: Sizlarning yaxshilaringiz – yaxshiligidan umid qilinuvchi va yomonligidan omonda bo‘linuvchingizdir” – deb marhamat qildilar (Imom Termiziy va Imom Ibn Hibbon rivoyati).

Ushbu hadisda barchamiz uchun buyuk bir ko‘rsatma bor. Musulmon kishi uni bilgan insonlar undan yaxshilik ko‘ruvchi hamda undan xavf va qurquv kutmasligi lozim. Buning uchun albatta, unda insonlarga nisbatan xayrixohlik va odamgarchilik topilishi kerak. Shunda u odamlar ichida yaxshisi bo‘ladi.

Inson o‘z umrining bog‘ini o‘zi yaratadi. Bu bog‘dagi musaffo osmon, porlab nur sochayotgan quyosh, yoqimli bulbullar xonishi, qushlar parvozi, mexribon ota-onalarimizning borligi, farzandarlarimizning beg‘ubor kulgusi, oilamizning ahilligi, o‘zaro mehr-muhabbat iqlimi, dastarxonlarimiz to‘kinligi, tinchlik-xotirjamlikdagi farovon va osuda hayot barchamizga huzur-halovat bag‘ishlaydi alhamdulillah. Azizlar, umrimizni mana shunday ajib bog‘da ezgulik, xayr-u saxovat, yaxshilik amallariga to‘ldirib yashaylik! Barchamizni Alloh o‘z panohida saqlasin! Omonat dunyoda omon bo‘laylik!

Alloh taolo barchalarimizni odamlar havas qiladigan, yaxshiligi umid qilinadigan va yomonligidan omonlikda bo‘linadigan kishilardan aylasin!

Muhammad Quddus Abdulmannon,
Xo‘jaobod tuman “Yetti chinor” jome masjidi imom noibi.

 

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Diniy-ma’rifiy taraqqiyot va ma’naviy yuksalishning poydevori

05.09.2026   27897   10 min.
Diniy-ma’rifiy taraqqiyot va ma’naviy yuksalishning poydevori

O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining 35 yilligi - xalqimiz tarixidagi eng muhim va qadrli sanalardan biri. 1991 yilda O‘zbekistonning mustaqil davlat sifatida dunyoga tanilishi xalqimizga o‘z taqdirini o‘zi belgilash, milliy qadriyatlarini tiklash va mamlakatni o‘z taraqqiyot yo‘lidan olib borish imkonini berdi. O‘tgan yillar davomida mamlakatimizda keng ko‘lamli o‘zgarishlar ro‘y berib, bugun Yangi O‘zbekistonni barpo etish yo‘lida izchil islohotlar olib borilmoqda.


Mustaqillik yillarida milliy va diniy qadriyatlarimizni tiklashga alohida e’tibor berildi. Ayniqsa, so‘nggi yillarda diniy-ma’rifiy sohadagi islohotlar yangi bosqichga ko‘tarildi. Fuqarolarning vijdon erkinligini ta’minlash, diniy ta’lim olish uchun shart-sharoitlar yaratish, diniy muassasalar faoliyatini rivojlantirish va jamiyatda diniy bag‘rikenglikni mustahkamlash bo‘yicha muhim ishlar amalga oshirilmoqda.


Bugun O‘zbekistonda islom dinining asl mohiyatini, uning ilm-ma’rifatga, insonparvarlikka, mehr-oqibat va tinchlikka da’vat etadigan ezgu ta’limotlarini o‘rganishga katta ahamiyat berilmoqda. Diniy ta’lim muassasalari faoliyati takomillashtirilib, diniy kadrlar tayyorlash va ularning kasbiy bilimini oshirish uchun yangi imkoniyatlar yaratilmoqda.


Yurtimizda islom dini rivojiga ulkan hissa qo‘shgan mashhur allomalarning ilmiy merosini o‘rganish ham ustuvor yo‘nalishlardan biriga aylandi. Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy, Burhoniddin Marg‘inoniy kabi buyuk allomalar asarlarini chuqur o‘rganish, ularning ilmiy merosini yosh avlodga yetkazish va xalqaro miqyosda keng targ‘ib etish bo‘yicha ko‘plab chora-tadbirlar amalga oshirilayotir. Bu ishlar xalqimizning milliy g‘ururini yuksaltirish bilan birga, yoshlarni ilm-fanga, ma’naviy kamolotga intilishga qiziqtiradi.


Diniy sohadagi islohotlarning yana bir muhim yo‘nalishi - diniy bag‘rikenglik va konfessiyalararo totuvlikni ta’minlashdir. O‘zbekiston ko‘p millatli va ko‘p konfessiyali davlat sifatida turli din vakillarining totuv va osoyishta hayot kechirishi uchun zarur sharoitlarni yaratmoqda. O‘zaro hurmat, sabr-toqat va totuvlik - yurtimiz tinchligi va barqarorligining muhim kafolatlaridir.


Bugungi global axborot almashinuvi davrida yosh avlodni diniy radikalizm, ekstremizm va boshqa yot g‘oyalar ta’siridan himoya qilish masalasi ham dolzarb ahamiyatga ega. Shu munosabat bilan mamlakatimizda "Jaholatga qarshi ma’rifat" tamoyili asosida keng ko‘lamli ma’rifiy ishlar olib borilmoqda. Yoshlarga diniy bilimlarni to‘g‘ri va ilmiy asosda o‘rgatish, ularda milliy qadriyatlarga hurmat, Vatanga muhabbat va boshqa xalqlarga hurmat tuyg‘ularini shakllantirish - bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biridir.


Mustaqillikning 35 yilligi - bu bosib o‘tgan yo‘limizga nazar tashlab, erishgan yutuqlarimizni baholab, kelajakka yangi maqsadlar bilan qadam tashlaydigan qutlug‘ sanadir. Mustaqilligimiz tufayli bugungi kunga kelib yurtimizda 2160 dan ziyod masjid, 14 ta islom ta’lim muassasasi (4 ta oliy va 10 ta o‘rta maxsus) va 5 ta ilmiy-tadqiqot markazi faoliyat ko‘rsatmoqda. Shuningdek, O‘zbekistonning 18 yoshdan yuqori bo‘lgan fuqarolari uchun Qur’oni karimni sifatli o‘qishni o‘rgatadigan o‘ttizta o‘quv kurslari ochildi. Ushbu kurslarda 100 mingdan ziyod fuqarolarimiz ta’lim olmoqda. Yana bu yil ochilgan Toshkentdagi "Islom sivilizatsiyasi markazi," Samarqanddagi "Imom Buxoriy majmuasi" nafaqat O‘zbekiston musulmonlari, balki butun ummat uchun katta ne’mat bo‘ldi. Joriy yil 2026 yil Ramazon oyida xayriya tadbirlarini o‘tkazish uchun 1 trillion so‘mdan ortiq mablag‘ ajratildi. Buning sababidan necha ming xonadonga quvonch kirib bordi. Yana "Muborak Qurbon hayiti" munosabati bilan xayriya tadbirlarini o‘tkazish uchun yana qaror chiqarilib, 700 milliard so‘mga yaqin mablag‘ ajratildi.


Diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan bunday islohotlar jamiyatning ma’naviy jihatdan rivojlanishiga, milliy va diniy qadriyatlarimizning saqlanishiga hamda yosh avlodning yetuk inson bo‘lib shakllanishiga samarali xizmat qilmoqda.


Mustaqillik - xalqimizga o‘z tili, tarixi, madaniyati, milliy va diniy qadriyatlarini erkin o‘rganish va rivojlantirish uchun berilgan buyuk imkoniyat. Shu bois mustaqillikni qadrlash, yurtimizdagi tinchlik va asrash, islohotlarni qo‘llab-quvvatlash va Vatan taraqqiyotiga o‘z hissamizni qo‘shish - barchamizning umumiy burchimizdir.


Mustaqilligimizning 35 yilligi xalqimizga yangi zafarlar, tinchlik, farovonlik va ma’naviy yuksalish olib kelsin! Yangi O‘zbekiston taraqqiyoti, xalqimiz birligi va yurtimizdagi tinchlik abadiy davom etsin!


Barchangizga O‘zbekiston Respublikasi Davlat Mustaqillik bayrami bilan tabriklaymiz!

Bahromiddin Razov,

Qoraqalpog‘iston musulmonlari qoziyoti qozisi


"Erkin Qoraqalpog‘iston" gazetasi 2026 yil 90-sonidan olingan

***

G‘ӘRЕZSIZLIK – DINIY-MӘRIPIY RAO‘AJLANЫO‘ HӘM MӘNAO‘IY JЕTILISIO‘DIҢ PUNDAMЕNTI

     Өzbekstan Respublikasi mәmleketlik g‘әrezsizliginiң 35 jillig‘i – xalqimizdiң tariyxindag‘i yeң әhmiyetli hәm qәdirli sәne­lerdiң biri. 1991-jili Өzbekstanniң g‘әrezsiz mәmleket bolip dүnyag‘a tanilio‘i xalqimizg‘a өz tag‘dirin өzi belgileo‘, milliy qәdiriyatlarin qayta tikleo‘ hәm mәmleketti өz rao‘ajlanio‘ joli menen alip bario‘ imkaniyatin berdi. Өtken jillar dao‘aminda mәmleketimizde keң kөlemli өzgerisler jүzege asip, bүgin Jaңa Өzbekstandi qurio‘ jolinda izbe-iz reformalar alip barilip atir.

    
G‘әrezsizlik jillarinda milliy hәm diniy qәdiriyatlarimizdi qayta tikleo‘ge ayriqsha itibar berildi. Әsirese, soңg‘i jillarda diniy-mәripiy tarao‘dag‘i reformalar jaңa basqishqa kөterildi. Puqaralardiң hүjdan yerkinligin tәmiyinleo‘, diniy bilim alio‘ ushin shәrayatlar jaratio‘, diniy mәkemelerdiң xizmetin rao‘ajlandirio‘ hәm jәmiyette diniy keңpeyillikti bekkemleo‘ boyinsha әhmiyetli jumislar әmelge asirilip atir.


     Bүgin Өzbekstanda islam dininiң haqiyqiy mәnisin, oniң ilim-bilimge, adamgershilikke, mehir-aqibetke hәm tinishliqqa shaqiratug‘in iygi tәlimatlarin үyrenio‘ge үlken әhmiyet berilip atir. Diniy bilim berio‘ mәkemeleriniң xizmeti jetilistirilip, diniy kadrlardi tayarlao‘ hәm olardiң kәsiplik bilimin arttirio‘ ushin jaңa imkaniyatlar jaratilip atir.


     Yelimizde islam dininiң rao‘ajlanio‘ina үlken үles qosqan ataqli alimlardiң ilimiy miyrasin үyrenio‘ de basli bag‘darlardiң birine aylandi. Imam Buxariy, Imam Termiziy, Imam Maturidiy, Burhaniddin Marg‘inaniy siyaqli ulli alimlardiң shig‘armalarin tereң үyrenio‘, olardiң ilimiy miyrasin jas әo‘ladqa jetkerio‘ hәm xaliq araliq dәrejede keңnen tanitio‘ boyinsha kөplegen ilajlar әmelge asirilip atir. Bul jumislar xalqimizdiң milliy maqtanishin arttirio‘ menen birge, jaslardi ilim-bilimge hәm mәnao‘iy kәmilikke umtilio‘g‘a qiziqtiradi.


     Diniy tarao‘dag‘i reformalardiң jәne bir әhmiyetli bag‘dari – diniy keңpeyillik hәm konfessiyalar araliq tatio‘liqti tәmiyinleo‘ bolip tabiladi. Өzbekstan kөp milletli hәm kөp konfessiyali mәmleket sipatinda tүrli din o‘әkilleriniң tatio‘ hәm tinish turmis keshirio‘i ushin zәrүrli sharayatlardi jaratip atir. Өz-ara hүrmet, sabirliliq hәm tatio‘liq – yeli­mizdiң tinishlig‘i hәm turaqlilig‘iniң әhmiyetli kepillikleri bolip tabiladi.


     Bүgingi global xabar almasio‘ dәo‘irinde jas әo‘ladti diniy radikalizm, ekstremizm hәm basqa da jat ideyalardiң tәsirinen qorg‘ao‘ mәselesi de ayriqsha әhmiyetke iye. Usig‘an baylanisli mәmleketimizde «Jәhәlatqa qarsi mәrifat» prinsipi tiykarinda keң kөlemli ag‘artio‘shiliq jumislari alip barilip atir. Jaslarg‘a diniy bilimlerdi duris hәm ilimiy tiykarda үyretio‘, olarda milliy qәdiriyatlarg‘a hүrmet, O‘atang‘a sүyispenshilik hәm basqa xaliqlarg‘a hүrmet sezimlerin qәliplestirio‘ – bүgingi kүnniң әhmiyetli o‘aziypalarinan biri.


     G‘әrezsizliktiң 35 jillig‘i – bul өtken jolimizg‘a kөz juo‘irtip, jetiskenliklerimizdi bahalap, keleshekke jaңa maqsetler menen qәdem taslaytug‘in qutli sәne bolip tabiladi. G‘әrezsizligimiz sebepli bүgingi kүnge kelip yelimizde 2160tan aslam meshit, 14 islam tәlim orinlari (4 joqari hәm 10 orta arnao‘li) hәm 5 ilimiy-izzertleo‘ oraylari jumis alip barip atir. Jәne Өzbekstanniң 18 jastan joqari bolg‘an puqaralari ushin Qurani kәriymdi sapali oqio‘di үyretetug‘in otiz oqio‘ kurslari ashildi. Bul kurslarda 100 miңnan aslam puqaralarimiz tәlim alip atir. Jәne biyil ashilg‘an Tashkenttegi «Islam sivilizatsiya orayi», Samarqanddag‘i «Imam Buxariy kompleksi» tek g‘ana Өzbekstan musilmanlari ushin yemes, pүtkil үmmet ushin үlken ne’mat boldi. Biyilg‘i 2026-jilg‘i Ramazan ayinda qayirxomliq ilajlarin өtkerio‘ ushin 1 trillion artiq qarji ajiratildi. Buniң sebebinen neshshe miң shaңaraqqa quo‘anish kirip bardi. Jәne «Mүbәrek Qurban hayiti» mүnәsibeti menen qayirxomliq ilәjlarin өtkerio‘ ushin jәne qarar shig‘arildi hәm 700 milliard so‘mg‘a jaqin qarji ajiratildi.


     Diniy-mәripiy tarao‘da әmelge asirilip atirg‘an bunday reformalar jәmiyettiң mәnao‘iy tәrepten rao‘ajlanio‘ina, milliy hәm diniy qәdiriyatlarimizdiң saqlanio‘ina hәm jas әo‘ladtiң jetik insan bolip qәliplesio‘ine nәtiyjeli xizmet yetip atir.


     G‘әrezsizlik — xalqimizg‘a өz tilin, tariyxin, mәdeniyatin, milliy hәm diniy qәdiriyatlarin yerkin үyrenio‘ hәm rao‘ajlandirio‘ ushin berilgen ulli mүmkinshilik. Sol sebepli g‘әrezsizlikti qәdirleo‘, yelimizdegi tinishliq hәm tatio‘liqti saqlao‘, reformalardi qollap-quo‘atlao‘ hәm O‘atan rao‘ajlanio‘ina өz үlesimizdi qosio‘ — bәrshemizdiң birgeliktegi o‘aziypamiz.


     G‘әrezsizligimizdiң 35 jillig‘i xalqimizg‘a jaңa jeңisler, tinishliq, pәrao‘anliq hәm mәnao‘iy ilgerileo‘ alip kelsin! Jaңa Өzbekstanniң rao‘ajlanio‘i, xalqimizdiң birligi hәm yeli­mizdegi tinishliq mәңgi dao‘am yetsin!


Bәrshege Өzbekstan Respublikasi Mәmleketlik G‘әrezsizlik bayrami menen qutli-mүbәrek bolg‘ay…

 

Baxramaddin Razov, Qaraqalpaqstan musilmanlari qaziyati qazisi

 

Maqolalar