Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
10 Июн, 2026   |   23 Зулҳижжа, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:05
Қуёш
04:50
Пешин
12:27
Аср
17:37
Шом
20:00
Хуфтон
21:36
Bismillah
10 Июн, 2026, 23 Зулҳижжа, 1447

Ҳадис шарҳи: Мол – дунё фитнами?

02.08.2018   19077   4 min.
Ҳадис шарҳи: Мол – дунё фитнами?

“Каъб ибн Иёз (р.а.) ривоят қилади: «Расулуллоҳ (с.а.в.)­нинг бундай деб айтаётганларини эшитдим: “Ҳар бир уммат учун фитна бор, менинг умматим фитнаси мол-дунёдир” (Имом Термизий).

Шарҳ. Имом Термизий саҳиҳлигини айтган ушбу ҳадисда Пайғамбаримиз (а.с.) мол-дунё мавзусига эътибор қаратганлар. Шарҳчилар ҳадисдаги “фитна”ни залолат ва маъсият, яъни адашиш ва Ҳаққа осийлик деб изоҳлашган. Яъни, бу умматни ҳақ йўлдан оздириб, диндан узоқлаштирадиган энг муҳим омил моддият ва молдир. Ислом душманларининг ошкора ва махфий ташкилотлари мусулмонларни йўлдан тойдириш учун кўпинча моддият ва мол-дунёдан тузоқ сифатида фойдаланишмоқда. Буни кузатиб туриб, Аллоҳ таолонинг: “Кофир бўлганлар мол-мулкларини Аллоҳ йўлидан тўсиш учун сарфлайдилар” (Анфол, 36), деган огоҳлантирувининг амалдаги исботини кўрамиз. Пайғамбаримиз (а.с.)нинг юқоридаги ҳадислари билан ғайбдан хабар беришларига яна бир карра имон келтирамиз.

Айни пайтда, бу ҳадисни нотўғри талқин қилмаслик керак. Ислом дини аслида бойлик ва моддий куч-қудратга қарши эмас. Аксинча, мусулмонларни меҳнат қилишга ва пул топишга тарғиб этадиган кўплаб ҳадислар бор. Динимизнинг муҳим қисми бўлмиш закот, ҳаж, садақа каби фарз ва мандуб амалларни бажариш учун, албатта, мол-дунёга эга бўлиш керак. Шунингдек, “Берувчи қўл олувчи қўлдан яхшидир”, “Аллоҳнинг наздида кучли мўмин кучсиз мўминдан яхшироқ ва суюклироқдир”, “Тақводор кишига бойликнинг ҳеч бир зарари йўқдир” каби ҳадислар мусулмонларни меҳнатга, моддий жиҳатдан бақувват бўлишга ундайди.

Шундай экан, мол ва моддиятни ёмонлашдан мақсад, агар ҳушёр, сергак бўлинмаса, ахлоқий ва диний жиҳатдан тубанлашишга олиб келиши мумкинлигидан огоҳлантиришдир. Унутмайликки, тараққиёт, ривожланиш йўқчилик ва эҳтиёждан келиб чиққани каби, қолоқлик ва танбаллик ҳам бойлик келтирган тўкинлик, исроф сабабли юзага келади. Бунга энг ёрқин мисол Саодат асри ва ундан кейинги саҳобалар давридир. Ўша пайтда очликдан силласи қуриб, қорнига тош боғлаб юрган одамлар қисқа муддатда дунёнинг уч қитъасига Аллоҳнинг ҳақ динини етказишди. Замонлар ўтиб, бутун дунё хазиналари мусулмонларга қараб оқа бошлаганида эса, одамлар бамай­лихотирликка ва дангасаликка берилишди. Оқибатда илм-фан, давлат бошқаруви ва бошқа соҳаларда дунёга устозлик қилган мусулмон олами тараққиётдан орқада қолган, қарам ва боқиманда ҳолга тушиб қолди.

Шундай экан, азалий ва абадий ҳақиқатларни етказувчи бўлган Пайғамбаримиз (а.с.)нинг мол-дунё борасидаги тутум­ларини ушбу ҳадисдан билиб олсак бўлади: «Одамлар мол-дунё борасида тўрт қисмдир: бир банда бор, Аллоҳ унга мол ва илм берган, у моли хусусида Аллоҳдан қўрқади ва уни силаи раҳм учун сарфлайди. Молидаги Аллоҳнинг ҳаққини билади ва уни адо этади. Мана шу одам энг юксак мартабага эришади.

Яна бир банда бор, Аллоҳ унга илм бергану аммо мол бермаган. У яхши ниятда: “Агар молим бўлса эди, фалончига ўхшаб хайрли йўлларга сарфлардим”, деб орзу қилади. Аллоҳ унинг ниятини қабул қилади ва олдингилар билан тенг ажр беради.

Учинчи (хил) банда бор, моли етарли, лекин Аллоҳ унга илм бермаган. У молини шаҳват ва бузуқлик-фитна йўлларига сарфлайди. На Раббидан қўрқади ва на силаи раҳм қилади. Молидаги Аллоҳнинг ҳаққини ҳам билмайди. Бу энг ёмон мартабадир.

Тўртинчи (хил) кимса бор, Аллоҳ унга мол ҳам, илм ҳам бермаган. Аммо у исрофчиларга ҳасад қилиб: “Қанийди, менинг ҳам пулим бўлсайди, фалончига ўхшаб сарфлаб, унга ўхшаб яшардим”, дейди. У ҳам нияти сабаб ўша исрофгарлар билан гуноҳда тенг шерик бўлади».

Манба:irfon.uz

 

Бошқа мақолалар
Мақолалар

Оятлар тиловати қандай шифо бўлиши мумкин?

09.06.2026   1800   9 min.
Оятлар тиловати қандай шифо бўлиши мумкин?

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Баъзилар Қуръони карим оятлари тиловати билан муолажа қилиш мумкинлиги ва бу Китобда Аллоҳ таоло ваъда қилган шифо хусусиятлари борлиги ҳақида шубҳаланиб, қуйидаги саволларни беради.

Оятлар тиловати қандай шифо бўлиши мумкин? Қуръони карим тиловат қилингандаги овоз бошқа овозлардан қандай фарқ қилади?

Албатта, бу саволлар эгаларини фақат илмий йўл билан берилган жавобгина қониқтиради.

Қуръони карим оятларининг Аллоҳ таолонинг изни билан шифо бўлишда ва таъсир этиш қувватида барча нарсалардан ажралиб турувчи бир неча сабаблари бор. Қуйида айримларини санаб ўтамиз:

1. Қуръони каримда инсонлар ёзган китобларда умуман топилмайдиган ўта нозик ҳамоҳанглик борлиги.

Дарҳақиқат, ундаги ҳар бир калима ва ҳарфлар аниқ ва мустаҳкам тарзда тартиб топгандир. Аллоҳ таоло айтади:

﴿الر كِتَابٌ أُحْكِمَتْ آَيَاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ

"Алиф, Лом, Ро. (Бу) оятлари мустаҳкам (қатъий) қилинган, сўнгра ҳикмат эгаси ва (ҳамма нарсадан) хабардор бўлмиш Зот томонидан батафсил баён этилган Китобдир" (Ҳуд сураси, 1-оят).

Тадқиқотлардан маълум бўлишича, ушбу тартиб етти ва унинг такрорланиши устига қурилган. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:

﴿وَلَقَدْ آَتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآَنَ الْعَظِيمَ﴾

"Дарҳақиқат, Биз Сизга етти такрорланувчи (етти оятли «Фотиҳа» сураси)ни ва улуғ Қуръонни ато этдик" (Ҳижр сураси, 87-оят).

Жисмимиздаги ҳар бир заррани ўрганадиган бўлсак, у етти (табақа) қатламдан иборат (илмий исботланган). Бу ҳам Аллоҳнинг изни билан оятларнинг жисмимизга шифо бўлиб таъсир кўрсатишини тасдиқлайди. Шунинг учун ҳам, киши ўзига ёки бошқа кишига дам солмоқчи ва дуоларни ўқимоқчи бўлса етти марта такрорлайди.

Фотиҳа сурасининг ажабланарли жиҳати, اللَّه лафзидаги ا, ل ва ه ҳарфлари ушбу сурада 49 марта такрорланади. Бу сон 7 ни 7 га кўпайтмасидан келиб чиқиши маълум. Юқорида ушбу сурани етти такрорланувчи деб номланишини айтиб ўтдик. Гўёки, Аллоҳ таоло 7 рақамига ишора қилиб, ушбу сурани шифо қуввати янада зиёда бўлиши учун етти марта такрорлашга кўрсатма бергандек. Валлоҳу аълам.

2. Қуръон оятлари тиловати товушларининг ўзаро равон ва мутаносиблиги.

Қуръон оятларини тинглаганда унинг оятлари инсон сўзи бўлган ҳар қандай шеър ёки насрдан буткул фарқ қилувчи эканини ҳис этилади. Аллоҳ таоло айтади:

﴿وَرَتَّلْنَاهُ تَرْتِيلًا﴾

"ва уни тартили[1] билан (равон) ўқиб бердик" (Фурқон сураси, 32-оят).

Ушбу равон ва мутаносиблик инсон бош мияси фаолиятига жуда мувофиқ келади. Чунки Аллоҳ таоло борлиқдаги ҳар бир нарсаларни ўзига хос, тебранувчи қилиб яратган. Қуръони карим тиловати инсон бош мияси ҳужайраларининг ҳаракатини мўътадиллаштиради. Аллоҳ таоло айтади:

﴿فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

"Инсонларни ўша асосда яратган Аллоҳнинг яратувчилигини (англангиз!) Аллоҳнинг яратишига ўзгартириш йўқ. Энг тўғри дин шудир, лекин кўп одамлар (буни) билмаслар" (Рум сураси, 30-оят).

Фитрат сўзи иймон яъни, Аллоҳ таоло бандаларини иймон узра яратган. Бошқа бир луғатда фитрат - “туғма хусусият” маъносида ҳам келади. Агар инсон руҳан тушкунликка тушса, ёки касал бўлса, мана шу “туғма хусусият” яъни унинг табиатида ўзгариш содир бўлган ҳисобланади. Уни асл ҳолатига қайтариш ва мувозанатини тиклашда бош мия ҳужайраларини “соғлом” товуш тўлқинлари билан озиқлантириш лозим бўлади. Бу борада Қуръони карим энг афзал василадир. Қуръонни тиловат қилинганда товуш тебранишлари бош мия ҳужайралари ўртасидаги мувозанатни тиклайди. Чунки, Қуръоний товуш тўлқинлари тебранишида ўзига хос мутаносиблик бор. Аллоҳ таоло айтади:

﴿أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآَنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا

"Қуръон (оятларининг маънолари) ҳақида (чуқурроқ) фикр юритмайдиларми?! Агар (у) Аллоҳдан ўзганинг ҳузуридан (келган) бўлса эди, унда кўпгина қарама-қарши гапларни топган бўлур эдилар" (Нисо сураси, 82-оят).

Мана, ўн тўрт аср ўтаётган бўлсада, илоҳий мўъжиза – Қуръони карим оятларида келтирилган маълумотларда бирорта хато жумла топилгани йўқ, топилмайди ҳам. Фалакиёт, коинот, ҳайвонот, наботот, илоҳиёт ва табииётга доир оятларнинг нақадар тўғри ифода этилгани кун сайин ўз тасдиғини топиб келмоқда.

Хусусан, Қуръон оятларида, ҳаттоки, ҳарфларида ҳам бир-бирига зидлик, ўзгарувчанлик йўқ. Ундаги мувозанат касалликларга шифодир. Оддий бир инсон беморга хушхабар айтса, уни қувонтириб, касаллигини униттирадими? Демак, албатта, Қуръон тиловати заиф ҳужайраларни тетиклаштириб, беморнинг иммунитетини оширади.

3. Ҳар бир оятлар чексиз маъноларга эгалиги. Қуръон чексиз маъноларга эга. Унда турли маънолар ичида барча касалликларга муолажа бўлувчи маъноларни ҳам топамиз. Қуръон оятлари инсоннинг фақат руҳи ва нафси билан боғлиқ касалликларни муолажа қилибгина қолмай, унинг жисмоний касалликларини ҳам даволайди.

Аллоҳ таоло марҳамат қилади:

﴿لَوْ أَنْزَلْنَا هَذَا الْقُرْآَنَ عَلَى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خَاشِعًا مُتَصَدِّعًا مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ

"Агар Биз ушбу Қуръонни бирор тоғ узра нозил қилганимизда эди, албатта, у (тоғ)ни Аллоҳнинг қўрқувидан ўзини хор тутган ва ёрилиб кетган ҳолида кўрган бўлур эдингиз. Биз бу мисолларни одамларга зора улар тафаккур қилсалар, деб келтирмоқдамиз" (Ҳашр сураси, 21-оят).

Яъни Қуръони каримнинг қанчалик оғир масъулият ва ибрат манбаи экани, ундаги илоҳий таълимот шунчалик таъсир кучига эгаки, оятдаги “тамсил”, яъни тасвирий мисолга кўра, агар бирор тоғга онг ато этилиб, унга шу Китоб туширилганида ҳатто, тоғ ҳам тоқат қила олмай, унинг масъулиятидан қўрқиб ёрилиб кетадиган бўлса, биз ақлли инсонлар нега бу муқаддас китоб ва илоҳий хитобга бепарволик қиламиз, деб тафаккур қилсинлар, демоқчи валлоҳу аълам.

Агар هَذَا الْقُرْآَنَ иборасидан мақсад ундаги биз билган ҳар бир оят, калима ва ҳарфлар бирор тоғга нозил қилинганда эди, у Аллоҳнинг Каломи оғирлигидан, қўрқувдан парчаланиб майда-майда бўлиб кетган бўларди. Шунинг учун, биз Қуръон нафақат нафсий иллатларни йўқотади, балки жисмоний касалликларга ҳам шифо бўлади деймиз.

4. Амалий тажрибалар. Қуръон ўн тўрт асрдан зиёд вақт мобайнида бугунги кунимизгача миллионлаб инсонларга шифо бўлаётгани Аллоҳнинг Каломи барча касалликларга муолажа қилишда таъсирга эга эканига энг катта далил бўлади.

Қанча-қанча тузалмас касалликка учраб тиббий муолажа кор қилмай, Қуръони карим билан шифо топганлар бор. Бунда албатта, мўъмин киши унинг шифо эканига ишониши лозим. Чунки, шифо топишда ишонч катта аҳамиятга эга. “Табибга ишонч - ярим шифодир” дейилади. Барча дардларга шифо берувчи Аллоҳ бўлса, Унга қандай ишонмаслик мумкин?

Аллоҳ таоло инсонни яратиб, унинг яшаши ва ҳаракатланиши учун аъзоларини гўзал тарзда тартиблаган. Агар ушбу тартибга нуқсон етса, инсон руҳан ва жисмонан чарчаб, бош мия ҳужайраларида ўзгариш содир бўлади. Яна табиий ҳолатни қайтариш учун эса, унга Қуръон тиловати билан таъсир қилиш лозим.

Ҳар бир гўдак соғлом фитрат узра дунёга келади. Унинг танасидаги барча ҳужайралар мўътадил мувозанатда тебраниб туради. Вақт ўтиши билан атрофдаги воқеалар, танаси кирланиши ва турли касалликларга чалиниши унинг ҳужайралари тартиби ўзгаришига салбий таъсир қилади. Қуръони карим унинг тартибини асл ҳолатига қайтаради.

"Исломда саломатлик" китобидан
Муҳаммад Зариф Муҳаммад Олим ўғли


[1] Тартил – бу Қуръонни дона-доналаб, аниқ ва равон ўқиш. Бу ерда Жаброил алайҳиссаломнинг ўқиб бериши кўзда тутилган.

Мақолалар