Савол: Юртимизда кўплаб ўқув марказлари ташкил қилиниб, фаолият юргизиб келмоқда. Ана шундай марказларнинг айрим тингловчилари дарсга нисбатан бепарволикликлари туфайли машғулотларга кеч қолаётган ёки дарсларни яхши ўзлаштирмаётган бўлса, ундайларга нисбатан молиявий жарима қўллаб, йиғилган маблағларни яхши ўзлаштираётган тингловчиларга мукофот сифатида бериш мумкинми?

Жавоб: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Талабаларни ўқув муассасаси тартиб ва қоидаларига амал қилишга ўргатиб бориш соғлом таълим муҳитини сақлаб қолиш учун зарурдир. Аммо ўрнатилган тартибларга амал қилмаётганларга молиявий жарима солиш жоиз бўлмайди. Чунки мусулмон кишининг мол-мулкини шаръий асоссиз бошқа одам олиши мумкин эмас. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар: “Мусулмон кишининг моли бошқага ҳалол бўлмайди, фақатгина ўзи рози бўлиб, кўнглидан чиқариб берса, ҳалол бўлади” (Имом Аҳмад ривояти).

Интизомни сақлаш учун бошқа жоиз бўлган усуллардан фойдаланиш мақсадга мувофиқдир. Масалан, давомати жойида ва имтиҳонларда яхши натижа кўрсатиб келаётган талабалар учун махсус мукофотлар эълон қилиш, таълим тўловларига чегирмалар бериш ва бошқа рағбатлантирувчи чораларни кўриш ана шулар жумласидандир. Валлоҳу аълам.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.