"Ey, yaxshilik talabida yurgan banda, shoshil"
Ramazon oyi insonlarga qarata nido qiladi: "Ey yaxshilik talabida yurgan banda, shoshil, Allohning rahmati, mag'firati va do'zahdan ozod qilishida hammadan o'zib ket. Nasfingga qarshi Rahmon zotning rizosiga etish uchun kurash. Ey, yomonlik talabidagi banda, bu ishingni to'xtat, ma'siyatlardan tiyil. Alloh taologa tavba qil. Mana shu oyda Alloh taologa qarshi bo'lishni bas qil!"
Nabiy sollallohu alayhi vasallam aytadilar: "Ramazon oyining birinchi kechasida shaytonlar va isyonkor jinlar kishanlanadi. Jahannam eshiklari yopiladi, birorta eshigi ham ochiq qolmaydi. Jannat eshiklari ochiladi, birorta eshik ham yopiq qolib ketmaydi. Bir nido qiluvchi: "Ey yaxshilik talabidagi (banda) shoshil, ey yomonlik talabidagi (banda) bas qil!", deb nido qiladi", dedilar.
Haqiqiy ro'za sohibini savobli ishlarga chorlaydi, unga yaxshiliklarni chiroyli qilib ko'rsatadi. Uni ma'siyat va gunohlardan uzoqlashtiradi. Shuning uchun ham Nabiy sollallohu alayhi vasallam: "Ramazonga etisha turib, mag'firat qilinmay qolgan bandaning burni erga ishqalansin", dedilar.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rosululloh sollallohu alayhi vasallam: "Kimki yolg'on, bo'hton so'zni va unga amal etishni tark etmasa, uning emay-ichmay tutgan ro'zasiga Allohning hojati yo'q", dedilar.
Ba'zi salafi solihlar: "Eng oson ro'za faqat eyish va ichishdan tiyilishdir. Chunki buni hamma qila oladi", deyishgan.
Qalbni Allohga bog'lash, tilni g'iybat, bo'xton va yolg'ondan tiyish, quloqni bekorchi kuy-qo'shiq va birovlar haqida aytilgan turli gaplarni eshitishishgan saqlash, tilni gunoh va fohisha so'zlarni aytishdan asrash, qo'llarni haromni ushlash va musulmonlarga aziyat berishdan asrash, oyoqlarni haromga borishdan asrash ila tutilgan ro'za Alloh taolo O'zining kalomida sifatlagan taqvoga etish uchun bir vasila bo'ladi.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
"Ey iymon keltirganlar! Sizlardan avvalgilarga farz qilganidek, sizlarga ham ro'za farz qilindi. Shoyadki taqvodor bo'lsangiz".
Demak, oyatda talab qilingan taqvodorlikka yuqorida sanab o'tgan amallar ila etamiz.
Ramazon oyida mo'min banda uchun nafsida ikki narsa jamlanadi. Birinchi, kunduzi ro'za bilan jihod qilishlik. Ikkinchisi, kechasi "qiyomul layl" bilan jihod qilishlik. Kimdaki mana shu ikki jihodni jamlasa, haqlarini ado qilsa va qiyinchiliklariga sabr qilsa, unga behisob ajr-hasanot yoziladi.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rosululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: "Odam bolasining barcha amali o'zi uchun. U amallari uchun o'ntadan etmishtagacha ajr oladi. Alloh taolo aytadi: "Ro'za men uchundir. Uni ajrini o'zim belgilayman"".
Kimga Alloh taolo rahm qilsa u rahm qilinganlardan bo'libdi. Kim ramazondagi yaxshiliklardan mahrum bo'lsa, u barcha yaxshiliklardan mahrum bo'libdi. Kim oxirat uchun hech narsa g'amlab olmagan bo'lsa, u malomatga uchraganlardan bo'libdi.
Alloh taolo har kuni jahannamdan bandalarini ozod qiladi. Biz ham ulardan bo'la olamizmi?!
“Hadis va islom tarixi fanlari” kafedrasi mudiri F.Homidov
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
Ey iymon keltirganlar! Sabr qiling, sabrda ustun keling, qo‘riqchilikda shay turing va Allohga taqvo qiling, shoyadki, zafar topsangiz.
Sabr da’vatning mashaqqatli yo‘lidagi zodi rohiladir. Niyatga sabrsiz yetib bo‘lmaydi. Chunki bu da’vat yo‘lida turli xavfu xatarlar, balo-ofatlar, sinovlar va azob-uqubatlar to‘lib yotibdi.
Sabr ila g‘olib kelish muhim narsa, chunki qarshi taraf ham o‘ziga yarasha sabrlidir. Demak, ikki tomonning sabrlari o‘rtasidagi kurashda mo‘minlarning sabrlari g‘olib kelishi kerak. Bu shar’iy istilohda «musobara» deyiladi.
Biz «qo‘riqchilikda shay turing» deb tarjima qilgan ibora esa «murobata» deyilib, ibodat joyida yoki musulmonlarni dushmandan himoya qilish joyida bardavom bo‘lish ma’nosini anglatadi.
Imom Buxoriy rivoyat qilgan sahih hadisda Nabiy alayhissalom «Bir kun murobata qilish dunyo va undagi narsalardan yaxshiroqdir», – deganlar.
Boshqa bir hadisda u zot: «Ikki ko‘zga (do‘zaxda) olov tegmaydi: Allohdan qo‘rqib yig‘lagan ko‘zga va Allohning yo‘lida qo‘riqchilik qilgan ko‘zga», – deganlar.
Abd ibn Humayd, Ibn Abi Hotim va Ibn Hibbonlar Ato rahmatullohi alayhidan rivoyat qiladilar. U kishi aytadilar:
«Men, Abdulloh ibn Umar va Ubayd ibn Umayrlar mo‘minlarning onasi Oisha roziyallohu anhoning oldilariga kirsak, u kishi to‘siqlarining ichida o‘tirgan ekanlar. U kishiga salom bergan edik:
– Bular kimlar? – deb so‘radilar. Biz:
– Bu Abdulloh ibn Umar va Ubayd ibn Umayr, – dedik. U kishi:
– Ey Ubayd ibn Umayr, bizni ziyorat qilishingdan nima to‘sadi? – dedilar. U:
– Tez-tez ziyorat qilib tur, muhabbat ziyoda bo‘ladi, deganlaridek-a? – dedi. U kishi:
– Biz sening ziyoratingni va kelib turishingni xohlaymiz, – dedilar. Abdulloh ibn Umar:
– Bizga Rasululloh alayhissalomdan ko‘rgan eng ajoyib narsani aytib bering, – dedi. U kishi yig‘ladilar. So‘ngra:
– Hamma ishlari ajoyib edi, – dedilar. – Mening navbatim kunlaridan birida kelib, men bilan birga o‘ringa kirib, yotdilar. Bir muddat o‘tganidan so‘ng:
– Ey Oisha, menga izn ber, Parvardigorimga ibodat qilay, – dedilar. Turib, suvidishga borib, oz suv ishlatib, tahorat qildilar. So‘ngra turib, qiroat qildilar, yig‘ladilar. Men ko‘z yoshlarining yonoqlaridan oqayotganini ko‘rdim. So‘ngra o‘tirib, Allohga hamdu sano aytdilar, yig‘ladilar. Men ko‘z yoshlarining ko‘kslariga oqib tushayotganini ko‘rdim. Keyin o‘ng yonboshlariga yonboshlab, qo‘llarini yuzlariga tiradilar, yig‘ladilar. Men ko‘z yoshlarining yerga oqib tushayotganini ko‘rdim. Bilol turib, u kishini namozga chaqirdi:
– Namozga, ey Allohimning Rasuli, – dedi. U kishining yig‘layotganlarini ko‘rib: – Ey Allohning Rasuli, Alloh sizning avvalgiyu keyingi gunohlaringizni kechgan bo‘lsa ham yig‘layapsizmi? – dedi. U kishi:
– Ey Bilol! Shukr qiluvchi banda bo‘lmayinmi?! Men yig‘lamay, kim yig‘lasin! Holbuki, bu kecha menga «Albatta, osmonlaru yerning yaratilishida va kechayu kunduzning almashinib turishida...» oyati nozil bo‘ldi. Kim shu oyatni o‘qisa-yu, ular haqida tafakkur qilmasa, holiga voy bo‘lsin, – dedilar».
"Tafsiri hilol" kitobidan