Darhaqiqat, farzand ota-onaga Allohning buyuk ne’matidir. Bir parcha etlik paytidan navqiron bir inson bo‘lguncha bor mehrini fido qilib ulg‘aytiradilar. Aslida o‘shalar emasmi farzand yig‘laganda yig‘lagan, kulganida kulgan, emaklasa orqasidan yugurgan va yuksalishini tunu kun so‘raganlar?.  Ba’zan bu haqiqatlar farzand hayotida unitilgandek bo‘ladi. Yaratgan ota-onalarga farzandlarining mehrlarini solib qo‘yganki, xatto qarigan chog‘larida qo‘zlaridan nur, bellaridan mador ketganida biror narsaga suyanadigan bo‘lganlarida ham, hassaga suyanadilar. Aslida farzand ularga tirgovich, suyanchiq bo‘lishlari kerak emasmi? Ular farzandlaridan ko‘p narsa umid qilmaydilar. So‘rasalar birgina quriq jussalarini ko‘rishlikni tilaydilar xolos. Ammo farzand bu haqiqatni ko‘pda xis qila olmaydi.

Bas, shunday ekan g‘animatlarimiz bo‘lgan mehribon ota-onalarimizni hayotlik chog‘larida qadrlaylik. Qancha ularga vaqt ajratsak, shuncha ozdir.

Qur’oni karimida tartib raqami 12- bo‘lgan, 111 oyatni tashkil etgan, bitta qissani avvalidan oxirigacha, boshqa narsalarini aralashtirmay hikoya qilgan yagona sura “Yusuf surasi”dir. Bu sura musulmonlar najot izlab, Allohning O‘ziga iltijo qilishdan boshqa chorasi qolmagan, “mahzunlik yili” deb nomlangan bir paytda Payg‘ambar alayhissalom va musulmonlarga ulkan tasalli va buyuk dars sifatidan nozil qilingan. Surai karimada ko‘proq oilaviy munosabatlarga e’tibor qaratilgan.

Ulug‘ payg‘ambar yosh va go‘zal yigit Yusuf alayhissalom o‘z akalarining fitnasiga uchraydi. Akalari uni otalari Ya’qub alayhissalomdan qizg‘onib turli xilalar qilib ko‘rgani oxir oqibat haqiqat qaror topganiga guvoh bo‘lamiz. Mazkur surada

 فَلَمَّا أَنْ جَاءَ الْبَشِيرُ أَلْقَاهُ عَلَى وَجْهِهِ فَارْتَدَّ بَصِيرًا ...

Bas, xushxabarchi kelib, uni (ko‘ylakni Ya’qubning) yuziga tashlagach, u ko‘radigan bo‘lib qoldi ...(Yusuf surasi 96-oyat). Ya’qub alayhissalom farzandlari Yusuf alayhissalom firog‘ida yig‘lab ko‘zlari ojiz bo‘lib qolgandi. Ya’qub alayhissalomning yuzlariga Yusuf o‘g‘illarining ko‘ylaklarini tashlaganda, Yusuf alayhissalomning hidlari urgan ko‘ylak bahona, Allohning irodasi bilan otalari Ya’qub alayhissalomning ko‘zlari ochilib, qaytadan ko‘radigan bo‘lganlar. Bu holat hech ajablanarli ish emas. Hayotning o‘zi shuni ko‘rsatadiki, farzand dog‘ida xastalikka chalingan mushfiq ota-onalar farzandlarini ko‘rganlarida yoki xabarlarini eshitganlarida Alloh taolodan darhol ularga shifo yetgan. Ilmiy baxslar ham bu ish haqiqat ekanini, kiyimda qolgan hid o‘zi suygan insonning dardiga davo bo‘lishini tasdiqladi. Endi hazrati Umar roziyallohu anhu davrlarida sodir bo‘lgan bir ta’sirli voqiani zikr qilsak.

Umar roziyallohu anhu oldilariga Kilob ibn Umayya al-Kinoniy ismli bir shijoatli yigit keldi va urishga chiqishga izn so‘radi. Umar roziyallohu anhu undan “Ey yigitcha ota-onang hayotmilar? - deb so‘radilar. “Keksa yoshli otam bor, afsuski onam vafot etganlar,”- deya javob berdi. Shunda Umar roziyallohu anhu “Otangni xizmatida bardavom bo‘l va roziligini ol!”- deb nasixat qildilar. Nasixatni olgan bola otasini xizmatida bardavom bo‘ldi. Bir necha kundan so‘ng yigitcha qaytdi va Umar roziyallohu anhuga murojaat kilib: “Ey mo‘minlarning amiri otamdan rozilik oldim”- deya xursand bo‘lib aytdi. Xalifa Kilob ibn Umayyani askarlarga qo‘shib safarga jo‘natdi. Bir oydan so‘ng xalifaga elchi keldi va: “Ey mo‘minlarning amiri, men Kilob ismli yigitni otasidan sizga maktub olib keldim” - deb qo‘llariga uzatdi. Maktubda ota Umar roziyallohu anhudan farzandini qaytarishga yolvorib so‘rayotganini va ota farzand dog‘ida ko‘zi ojiz bo‘lib qolgani va og‘ir axvolda ekanligini, farzand sog‘inchi qiynayotganini bitgandi. 

Umar roziyallohu anhu tezda bir choparni chaqirib Kilobni huzuriga olib kelishga buyurdi. Umar “Ey Kilob, otangni xizmatini kanday kilgansan”-deya so‘radi. Kilob: “Nima topsam birinchi otamga so‘ng o‘zim va ahlim bilan ulashardim, nima istasalar muhayyo qilardim. Bir kecha muzdek sut ichkilari kelganini aytdilar. Sut sovuqroq bo‘lsin deya, tuyaning yeliniga muzdek suv qo‘yib sovutdim va sog‘ib otamga olib kelsam, uxlab qolibdilar, uyg‘ongunlarigacha ustilarida sut bilan kutdim. Bomdodga uyg‘ondilar va issiq sut ichkilari kelayotganini aytilar shunda tezda borib sut sog‘ib berdim”- deb aytdi. Umar roziyallohu anhu sut sog‘ib kelib, xonaga kirib o‘tirishga  buyurdi. So‘ng otasini huzuriga chaqirdi. “Ey Umayya sizni nima bezovta qilmoqda”-dedilar hazrati Umar. Kilobning otasi “Farzand sog‘inchi, bolamsiz tomog‘imdan hech narsa o‘tmayabdi”- deya javob berdi. “Unda mana bu sutni iching va kuting hozir o‘g‘lingiz kelib qoladi”- dedilar. Umayya qo‘liga kosani olganda xayqirib “O‘g‘limni qo‘lini hidi kelyabdi”-deb so‘yinib ketdi. Shu pallada o‘g‘li kirib otasini bag‘riga o‘zini bosdi.  Hazrati Umar o‘g‘ilga qarab, bor otangning hizmatini qil!- Uning rizosi Yaratgan Allohning rizosi, uni roziligi seni ikki dunyo saodatingdir-deb kuzatib qo‘ydilar.

Xulosa o‘rnida muqaddas dinimiz manbalarida, ota-onaning yuziga nazar solishning o‘zi ibodat ekani, ularga muhabbat qilish ma’naviy amal, bor molini sarflash esa, moddiy–moliyaviy amal hisoblanadi. Endi, ota-onani iqtisodiy yordamdan mahrum qilish moddiy-moliyaviy amal bo‘lsa, ularni hijronga qo‘yish ma’naviy faoliyatdir. Shunday ekan, ota-onalarimizga yaxshilik qilish, ularni roziliklarini topish, duolarini olishga astoydil bel bog‘laylik! Zotan, ular bizning jannatlarimizdir.

Jaloliddin Hamroqulov, “Novza” jome masjidi imom-xatibi